 |
| Ngành Thuế lắng nghe, chủ động tháo gỡ những điểm nghẽn trong hoàn thuế Ảnh: Trung Kiên |
Những kết quả ấn tượng trong 9 tháng
Đại diện Cục Thuế cho biết, trong thời gian qua, ngành Thuế đã tập trung chỉ đạo toàn diện việc hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật, quy trình nghiệp vụ và đổi mới phương thức quản lý hoàn thuế GTGT. Mục tiêu trọng tâm của ngành là bảo đảm giải quyết nhanh chóng, đúng quy định pháp luật cho những người nộp thuế (NNT) tuân thủ tốt, đồng thời tăng cường quản lý rủi ro, phòng chống gian lận và bảo đảm an toàn cho tiền hoàn thuế của ngân sách nhà nước (NSNN).
Cơ sở pháp lý cho công tác hoàn thuế tiếp tục được hoàn thiện tại Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn. Hành lang pháp lý này tạo tiền đề quan trọng để phân nhóm người nộp thuế theo mức độ tuân thủ, áp dụng chế độ ưu tiên và triển khai cơ chế hoàn thuế tự động dựa trên nền tảng cơ sở dữ liệu và quản lý rủi ro. Đồng thời, công tác tổ chức thực hiện được tăng cường với việc theo dõi thường xuyên tiến độ giải quyết hồ sơ, gắn trực tiếp với trách nhiệm của người đứng đầu, cũng như tập trung rà soát và xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn đọng, kéo dài.
Nhờ những chỉ đạo quyết liệt và ứng dụng công nghệ, nên tính đến ngày 30/9/2026, công tác giải quyết hoàn thuế GTGT đã đạt được những kết quả rất tích cực. Tỷ lệ hồ sơ đề nghị hoàn thuế tiếp nhận qua phương thức điện tử đạt 99%. Hệ thống tự động phân loại 73% hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước; 87% tổng số hồ sơ được giải quyết xong trong vòng 6 ngày làm việc.
Cơ quan Thuế trên toàn quốc đã ban hành 14.668 quyết định hoàn thuế GTGT với tổng số tiền 149.463 tỷ đồng (đạt 86,4% dự toán năm 2026 và tăng 46% so với cùng kỳ 2025).
Dòng vốn hoàn thuế tập trung hỗ trợ chiến lược cho hoạt động xuất khẩu với 125.018 tỷ đồng, chiếm 84% tổng số tiền đã hoàn.
Kết quả này khẳng định giá trị thực tiễn của công nghệ trong việc rút ngắn thời gian xử lý, kịp thời khơi thông nguồn vốn lưu động cho cộng đồng doanh nghiệp.
Bước chuyển dịch tư duy cốt lõi
Nhìn lại quá trình cải cách, điểm đột phá cốt lõi của công tác hoàn thuế GTGT so với trước đây chính là sự thay đổi căn bản về tư duy và phương thức quản lý. Ngành Thuế đã chuyển dịch mạnh mẽ từ “quản lý hồ sơ” sang “quản lý bằng dữ liệu và rủi ro”; từ kiểm soát toàn bộ sang kiểm soát đúng phần có rủi ro; từ xử lý thủ công, kiểm tra riêng lẻ sang số hóa, tự động hóa và phân tích chuỗi giao dịch.
Trước đây, cơ quan Thuế phải tiến hành đánh giá rủi ro trên toàn bộ hồ sơ đề nghị hoàn. Hiện nay, quy trình đã chuyển sang xác định cụ thể phần số tiền đủ điều kiện hoàn để giải quyết ngay và tách biệt phần có rủi ro cần kiểm tra, xác minh.
Song song đó, toàn bộ chu trình nghiệp vụ bao gồm tiếp nhận, phân loại, xử lý, thẩm định, phê duyệt và trả kết quả hoàn thuế từng bước được điện tử hóa, tự động hóa và lưu vết minh bạch trên hệ thống công nghệ thông tin.
Trong công tác phòng, chống gian lận, ngành Thuế đã chuyển đổi phương thức từ việc kiểm tra riêng lẻ từng hồ sơ, chứng từ sang phân tích tổng thể người nộp thuế, chuỗi hóa đơn và chuỗi giao dịch. Sự kết hợp giữa dữ liệu kê khai thuế, hệ thống hóa đơn điện tử và thông tin chia sẻ từ các cơ quan, tổ chức liên quan đã tạo thành mạng lưới dữ liệu đa chiều, giúp nhận diện rủi ro một cách chính xác và khách quan.
Sự cải cách đồng bộ này mang lại tác động kép tích cực: vừa đẩy nhanh tốc độ hoàn thuế để khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp, vừa nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận, bảo đảm an toàn cho tiền hoàn thuế của NSNN.
4 nhóm giải pháp chiến lược khơi thông dòng vốn
Đại diện Cục Thuế cũng cho biết, để bảo đảm hoàn đúng hạn, đúng đối tượng; kiểm soát đúng rủi ro dựa trên dữ liệu, tăng cường kỷ cương, kỷ luật hành chính, ngành Thuế sẽ quyết liệt triển khai 4 nhóm giải pháp:
Thứ nhất, kiểm soát chặt tiến độ giải quyết: tiếp tục tập trung, nghiêm túc tổ chức tiển khai thực hiện kiểm soát tiến độ giải quyết hoàn thuế GTGT. Đảm bảo 100% hồ sơ tiếp nhận qua hệ thống điện tử và được xử lý đúng hạn quy định. Các trường hợp kéo dài chỉ áp dụng đối với hồ sơ phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc trốn thuế.
Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện chính sách, đơn giản hóa thủ tục, ưu tiên doanh nghiệp tuân thủ, rà soát tháo gỡ vướng mắc về điều kiện khấu trừ; loại bỏ chứng từ trùng lặp; không yêu cầu cung cấp lại thông tin cơ quan Thuế đã có. Phân nhóm rủi ro để ưu tiên hoàn thuế nhanh cho doanh nghiệp tuân thủ tốt và đẩy mạnh kiểm tra sau hoàn.
Thứ ba, tự động hóa bóc tách rủi ro đến từng giao dịch, từng phần số tiền đề nghị hoàn thuế: Tăng cường đối chiếu tự động giữa hóa đơn điện tử, dữ liệu hải quan và ngân hàng để bóc tách ngay phần tiền đủ điều kiện hoàn. Tuyệt đối không để rủi ro của một phần giao dịch ảnh hưởng đến thời hạn hoàn trả của toàn bộ hồ sơ. Hoàn thiện bộ tiêu chí rủi ro, thí điểm tự động xác định số tiền đủ điều kiện hoàn trong tháng 12/2026, làm cơ sở triển khai chính thức từ năm 2027.
Thứ tư, nâng cao hiệu quả kiểm soát gian lận gắn với trách nhiệm trong tổ chức thực hiện. Chuyển mạnh từ kiểm tra riêng lẻ từng hồ sơ, DN sang phân tích chuỗi giao dịch, chuỗi hóa đơn và dòng tiền; tập trung kiểm tra đúng DN, giao dịch và mắt xích có dấu hiệu rủi ro. Tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Thuế với Hải quan, ngân hàng, công an và các cơ quan liên quan; gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ, tỷ lệ giải quyết đúng hạn, hồ sơ tồn đọng và mức độ tự động hóa.
Thông qua các giải pháp về cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả trong công tác giải quyết hoàn thuế GTGT theo hướng từng bước hình thành phương thức quản lý thuế theo nguyên tắc “hỗ trợ để tuân thủ - quản lý theo rủi ro - phục vụ theo nhu cầu”, lấy thời gian, chi phí thực tế và mức độ thuận lợi của người dân, doanh nghiệp làm thước đo kết quả cải cách, qua đó cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển đạt mục tiêu hai con số.
