Thứ hai 16/11/2026 23:06
Thời tiết: Hà Nội 26°C
Đà Nẵng 27°C
Cà Mau 25°C
Hải Phòng 26°C
TP Hồ Chí Minh 29°C
e-ISSN 3093-3501
Chính sách
aa

Hoàn thiện cơ chế quản lý trị giá hải quan: Hành lang pháp lý và thực tiễn thi hành

Nụ Bùi
Nghị định số 167/2024/NĐ-CP và Thông tư số 121/2025/TT-BTC đã xác lập một hệ thống quy tắc định giá mới, chuyển dịch từ kiểm soát hành chính sang quản trị dựa trên lòng tin và rủi ro. Hành lang pháp lý này không chỉ chuẩn hóa các phương pháp tính thuế theo thông lệ quốc tế mà còn tạo ra cơ chế tham vấn linh hoạt, giúp tối ưu hóa dòng chảy thương mại và chi phí vận hành cho doanh nghiệp.
Phương pháp xác định trị giá hải quan đối với hàng xuất nhập khẩu (INFOGRAPHICS): Các phương pháp xác định trị giá hải quan Kê khai trị giá hải quan đối với hàng mẫu xuất khẩu Trị giá hải quan hàng tạm xuất, tái nhập để thử nghiệm, nghiên cứu phát triển sản phẩm

Hệ thống hóa nguyên tắc xác định và ranh giới định giá

Nền tảng của sự minh bạch bắt đầu từ việc chuẩn hóa các phương pháp xác định trị giá và xác định chính xác điểm dừng của hàng hóa theo nguyên tắc giá thực tế tính đến biên giới đầu tiên.

Theo quy định tại Nghị định số 167/2024/NĐ-CP, đối với hàng nhập khẩu, trị giá hải quan được cụ thể hóa bằng cách áp dụng tuần tự sáu phương pháp định giá và bắt buộc phải dừng lại ngay tại phương pháp đầu tiên tìm được kết quả hợp lệ.

Cách tiếp cận này giúp ngăn chặn việc áp giá chủ quan từ phía cơ quan quản lý, tạo ra sự dự báo tài chính chuẩn xác cho doanh nghiệp. Ngược lại, đối với hàng xuất khẩu, trị giá được tính đến cửa khẩu xuất nhưng điểm mới cốt lõi là sự tách bạch hoàn toàn phí bảo hiểm quốc tế (I) và phí vận tải quốc tế (F) ra khỏi trị giá tính thuế.

Việc loại bỏ các chi phí cấu thành sau cửa khẩu xuất theo trình tự áp dụng bốn phương pháp định giá chuyên biệt đã phản ánh đúng lợi thế cạnh tranh về giá gốc của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời tuân thủ triệt để các chuẩn mực của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Công chức Hải quan triển khai các quy trình nghiệp vụ. Ảnh: H.Nụ
Công chức Hải quan triển khai các quy trình nghiệp vụ. Ảnh: H.Nụ

Sự logic trong lập luận quản lý của Nghị định số 167/2024/NĐ-CP còn thể hiện qua việc định nghĩa chi tiết khái niệm cửa khẩu cho từng phương thức vận tải để làm căn cứ tính toán các phí liên quan. Đối với đường biển và đường hàng không, cửa khẩu là cảng xếp hoặc dỡ hàng nơi hàng hóa được nhấc lên hoặc hạ xuống phương tiện; với đường sắt là ga liên vận quốc tế; còn với đường bộ và thủy nội địa là nơi hàng hóa đi vào hoặc đi ra khỏi lãnh thổ Việt Nam được ghi nhận trên tờ khai.

Thậm chí, ranh giới ngăn cách giữa nội địa và khu phi thuế quan cũng được xác lập là điểm ngăn cách pháp lý để định giá. Việc minh bạch hóa các tọa độ địa lý này giúp loại bỏ hoàn toàn những vùng xám trong việc phân định chi phí vận chuyển nội địa và quốc tế, từ đó giảm thiểu các tranh chấp phát sinh giữa người khai hải quan và cơ quan chức năng trong quá trình thông quan.

Cải cách quy trình tham vấn và đòn bẩy từ lòng tin chiến lược

Sự chuyển dịch mạnh mẽ nhất trong thực tiễn thi hành được cụ thể hóa tại Thông tư số 121/2025/TT-BTC chính là việc bãi bỏ quy định yêu cầu giải trình ngay khi làm thủ tục đối với các dòng hàng thuộc danh mục rủi ro về giá.

Thay vào đó, một cơ chế giải phóng hàng trước và tham vấn sau trong thời hạn tối đa 30 ngày đã được thiết lập, cho phép doanh nghiệp đưa hàng về bảo quản hoặc đưa vào chuỗi sản xuất kịp thời. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa vòng quay vốn mà còn giảm thiểu áp lực logistics tại các cửa khẩu trọng điểm.

Hình thức tham vấn cũng được số hóa mạnh mẽ thông qua ưu tiên tham vấn gián tiếp trên hệ thống Dịch vụ công trực tuyến, nơi mọi trao đổi giữa Chi cục Hải quan khu vực và doanh nghiệp được lưu vết minh bạch, đảm bảo tính nhất quán trong việc ra quyết định hành chính.

Đi sâu vào khía cạnh thực thi, Thông tư số 121/2025/TT-BTC đặt ra yêu cầu khắt khe về hệ thống chứng từ minh chứng để đảm bảo tính xác thực của trị giá khai báo. Doanh nghiệp phải chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm thỏa thuận giá cả, chứng từ vận tải, chứng từ thanh toán và đặc biệt là hồ sơ thông quan tại nước đối tác đã được hợp pháp hóa lãnh sự.

Việc yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự đối với các chứng từ từ nước ngoài là một bộ lọc kỹ thuật quan trọng, giúp cơ quan Hải quan đối chiếu chéo dữ liệu và ngăn chặn các hành vi gian lận thông qua việc khai sai lệch giá trị giao dịch. Tính nghiêm minh này là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp được hưởng đặc quyền tham vấn một lần, sử dụng kết quả nhiều lần trong vòng 6 tháng.

Để được hưởng cơ chế này, lô hàng tiếp theo phải đảm bảo tính giống hệt từ mã số HS, xuất xứ đến đối tác mua bán, tạo ra một hành lang thông thoáng cho những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt.

Kết hợp với việc tập trung hoàn toàn thẩm quyền xét giảm giá về chi cục hải quan khu vực mà không còn phân chia theo tỷ lệ phần trăm như các quy định cũ, hệ thống pháp lý mới đã tạo ra một mô hình quản trị tập trung và hiệu quả.

Việc nắm vững và thực thi đúng các quy định tại Nghị định số 167/2024/NĐ-CP và Thông tư số 121/2025/TT-BTC không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn là cơ hội để nâng cấp năng lực quản trị, khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đây chính là bước tiến quan trọng để ngành Hải quan Việt Nam xây dựng một hệ sinh thái minh bạch, nơi sự tuân thủ pháp luật được tôn trọng và sự thuận lợi thương mại được đảm bảo một cách bền vững.

Tin bài có thể bạn quan tâm

Doanh nghiệp cần đáp ứng điều kiện gì khi nhập khẩu song song hàng hóa mang ký hiệu ®

Doanh nghiệp cần đáp ứng điều kiện gì khi nhập khẩu song song hàng hóa mang ký hiệu ®

Hàng hóa mang ký hiệu ® vẫn có thể được nhập khẩu song song nếu đáp ứng các quy định về sở hữu trí tuệ và pháp luật nhập khẩu. Đây là nội dung Cục Hải quan trả lời kiến nghị của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) liên quan đến vướng mắc của doanh nghiệp.
Công bố 51 thủ tục hành chính thuế không phụ thuộc địa giới hành chính

Công bố 51 thủ tục hành chính thuế không phụ thuộc địa giới hành chính

Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 3318/QĐ-BTC ngày 12/11/2026 công bố Danh mục thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính được thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc. Trong đó, lĩnh vực thuế có 51 thủ tục hành chính.
Làm rõ nghĩa vụ thuế GTGT đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt ngoại tỉnh

Làm rõ nghĩa vụ thuế GTGT đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt ngoại tỉnh

Thuế TP. Đồng Nai vừa có văn bản số 21511/DON-QLDN1 hướng dẫn Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Kỹ thuật Công nghiệp Hoàng Dũng về chính sách thuế GTGT đối với hợp đồng cung cấp vật tư, thiết bị và thi công lắp đặt ngoại tỉnh.
Từ 16/11: Thay đổi quy định làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa Nhóm 1

Từ 16/11: Thay đổi quy định làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa Nhóm 1

Người khai hải quan phải thực hiện định danh, xác thực điện tử khi làm thủ tục đối với hàng hóa Nhóm 1 gửi qua dịch vụ bưu chính của doanh nghiệp được chỉ định, theo Thông tư số 142/2026/TT-BTC kể từ ngày 16/11/2026.
Cục Thuế làm rõ căn cứ xác định bệnh hiểm nghèo khi giải quyết thuế thu nhập cá nhân

Cục Thuế làm rõ căn cứ xác định bệnh hiểm nghèo khi giải quyết thuế thu nhập cá nhân

Cục Thuế khẳng định, danh mục bệnh hiểm nghèo tại Công văn số 6383/BTC-TCT ngày 18/5/2015 của Bộ Tài chính không còn hiệu lực áp dụng để xác định nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNDN). Việc xác định bệnh hiểm nghèo cần căn cứ các quy định hiện hành và tình hình thực tế của người nộp thuế.
Dừng một số thủ tục cấp C/O, doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ vướng mắc

Dừng một số thủ tục cấp C/O, doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ vướng mắc

Việc không tiếp tục thực hiện ba thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP đang khiến một số doanh nghiệp phản ánh khó hoàn thiện hồ sơ hưởng ưu đãi thuế nhập khẩu và triển khai hợp đồng. Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh đã kiến nghị Cục Xuất nhập khẩu sớm hướng dẫn tháo gỡ.
Chính sách giảm 30% thuế: Đơn giản thủ tục để sớm đi vào cuộc sống

Chính sách giảm 30% thuế: Đơn giản thủ tục để sớm đi vào cuộc sống

Trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực duy trì đà tăng trưởng, việc tiếp tục triển khai các chính sách tài khóa hỗ trợ người dân và doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng nhằm kích thích tiêu dùng, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với việc ban hành Nghị quyết số 43/2026/QH16 ngày 24/8/2026 và Nghị định số 398/2026/NĐ-CP ngày 29/10/2026, Quốc hội và Chính phủ đã cụ thể hóa thêm các giải pháp giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), góp phần giảm nghĩa vụ tài chính, tạo thêm dư địa cho phục hồi và phát triển kinh tế.
Gỗ rừng trồng nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện

Gỗ rừng trồng nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện

Trước vướng mắc của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh về hồ sơ gỗ nhập khẩu và thuế GTGT đối với sản phẩm gỗ có nguồn gốc rừng trồng nhập khẩu, Bộ Tài chính đã có hướng dẫn cụ thể nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp ngành gỗ.
Sữa rửa mặt, mặt nạ dưỡng da: Yêu cầu phân loại theo đúng bản chất hàng hóa

Sữa rửa mặt, mặt nạ dưỡng da: Yêu cầu phân loại theo đúng bản chất hàng hóa

Cục Hải quan yêu cầu các chi cục hải quan khu vực rà soát việc khai báo mã số đối với sữa rửa mặt, mặt nạ dưỡng da, bảo đảm phân loại đúng bản chất hàng hóa, xác định chính xác mã số và áp dụng mức thuế theo quy định.
Quy định mới liên quan đến tờ khai loại hình bưu chính, chuyển phát nhanh

Quy định mới liên quan đến tờ khai loại hình bưu chính, chuyển phát nhanh

Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng ký Quyết định số 1813/QĐ-CHQ ngày 12/11/2026, ban hành quy định về định dạng thông điệp dữ liệu tờ khai hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính của doanh nghiệp được chỉ định, dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế.
Chi cục Hải quan khu vực VII thu ngân sách đạt hơn 2.731 tỷ đồng

Chi cục Hải quan khu vực VII thu ngân sách đạt hơn 2.731 tỷ đồng

Đến hết tháng 10/2026, thu ngân sách nhà nước tại Chi cục Hải quan khu vực VII đạt 2.731 tỷ đồng, tăng 44,81% so với cùng kỳ năm 2025, vượt 45,11% chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao. Phía sau đà tăng này là sự thay đổi chính sách thuế đối với một số mặt hàng xuất nhập khẩu, sự gia tăng kim ngạch hàng hóa và những giải pháp điều hành nguồn thu gắn với tạo thuận lợi thương mại.
Chính phủ thông qua hồ sơ trình Quốc hội cơ chế đặc thù xử lý nợ thuế

Chính phủ thông qua hồ sơ trình Quốc hội cơ chế đặc thù xử lý nợ thuế

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết thông qua hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý xóa tiền thuế nợ, tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế. Chính sách được đề xuất trong bối cảnh ngành Thuế đang tập trung xử lý khoảng 2,5 triệu mã số thuế tồn đọng, đáp ứng yêu cầu cấp bách về quản lý thuế và thực hiện các cam kết quốc tế.
Áp thuế với đất bỏ hoang cần đi đôi với tăng cường quản lý đất đai

Áp thuế với đất bỏ hoang cần đi đôi với tăng cường quản lý đất đai

Theo Luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh, cần thiết phải tính thuế đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Song để phát huy hiệu quả, cần xác định đúng đối tượng chịu thuế, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật đất đai.
Đề xuất chỉ tiêu kỹ thuật riêng cho từng dạng sản phẩm khoáng sản xuất khẩu

Đề xuất chỉ tiêu kỹ thuật riêng cho từng dạng sản phẩm khoáng sản xuất khẩu

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo quy định chỉ tiêu kỹ thuật đối với khoáng sản xuất khẩu và tiêu chuẩn chế biến sâu đất hiếm. Việc cụ thể hóa yêu cầu theo từng dạng sản phẩm hướng tới nâng giá trị tài nguyên, đồng thời làm rõ căn cứ áp dụng cho doanh nghiệp.
Hướng dẫn thời điểm xuất hóa đơn lãi cho vay

Hướng dẫn thời điểm xuất hóa đơn lãi cho vay

Thuế TP. Hà Nội vừa có hướng dẫn về thời điểm lập hóa đơn đối với khoản lãi cho vay theo đề nghị của Công ty Cổ phần Viễn thông Đông Dương Telecom tại Văn bản số 709/2026/CV-I-Telecom ngày 4/9/2026.