 |
| Ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam kiến nghị nhiều giải pháp tháo gỡ vướng mắc cho ngành rau quả tại Hội nghị do Phó Thủ tướng chủ trì. Ảnh: T.H |
Đảm bảo chất lượng xuất khẩu
Ngày 8/5, tại TP. Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì hội nghị Thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản đảm bảo mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 với sự tham dự của 27 hiệp hội ngành hàng cùng đại diện lãnh đạo 9 tỉnh, thành phố phía Nam, cộng đồng doanh nghiệp.
Chia sẻ tại hội nghị, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, mặc dù ngành rau quả đạt nhiều kết quả tích cực trong những tháng đầu năm 2026 nhưng vẫn đang phải đối mặt với hàng loạt khó khăn lớn.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 2,06 tỷ USD, tăng tới 22% so với cùng kỳ năm 2025. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất khi chiếm hơn 50% thị phần với kim ngạch hơn 1 tỷ USD. Việc ký kết Nghị định thư cho mặt hàng bưởi và chanh được đánh giá là cú hích quan trọng cho xuất khẩu vào thị trường này.
Bên cạnh đó, các thị trường trọng điểm như Hàn Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Trung Đông vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng tốt ở mức 15-20%.
 |
| Sơ chế bưởi xuất khẩu tại nhà máy của Công ty Vina T&T . Ảnh: T.H |
Theo ông Tùng, xuất khẩu chính ngạch ngày càng giữ vai trò chủ đạo, trong khi cơ cấu hàng xuất khẩu cũng có sự chuyển dịch tích cực khi tỷ trọng hàng chế biến tăng lên. Các doanh nghiệp đang quan tâm nhiều hơn tới đầu tư chế biến sâu như sản phẩm đông lạnh, sấy và nước quả cô đặc. Song, để đạt mục tiêu xuất khẩu rau quả 10 tỷ USD trong năm 2026, ngành hàng này vẫn còn nhiều rào cản cần tháo gỡ.
Trong đó, thách thức về chất lượng và an toàn thực phẩm đang là vấn đề nóng của ngành rau quả. Theo ông Nguyễn Đình Tùng, nhiều mặt hàng xuất khẩu như sầu riêng, thanh long, chanh leo, ớt vẫn vi phạm quy định về an toàn thực phẩm tại các thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc và Đài Loan.
Cùng với đó, các nước nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn kỹ thuật và áp dụng thêm nhiều rào cản phi thuế quan, tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp Việt Nam.
Ngoài ra, tình trạng vi phạm mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói vẫn xảy ra, tiềm ẩn nguy cơ bị đình chỉ xuất khẩu nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Hệ thống truy xuất nguồn gốc mới đưa vào thử nghiệm còn nhiều bất cập, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình triển khai.
Năng lực kiểm nghiệm cũng đang là điểm nghẽn lớn khi số lượng cơ sở kiểm nghiệm còn hạn chế trong khi lượng hàng xuất khẩu phải kiểm nghiệm rất lớn. Thực tế thời gian qua đã xảy ra tình trạng ùn ứ container sầu riêng xuất khẩu trong thời điểm chính vụ do thiếu năng lực kiểm nghiệm.
Một thách thức lớn nữa là giá cước vận tải tăng mạnh, gấp 2-3 lần so với giai đoạn 2024-2025 do tác động từ bất ổn địa chính trị trên thế giới. Trong khi đó, hạ tầng tại các vùng nguyên liệu chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất, thu hoạch và bảo quản.
Sự thiếu hụt kho lạnh và chuỗi cung ứng lạnh khiến chi phí logistics tăng cao, đồng thời tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch vẫn lớn hơn nhiều so với các quốc gia cạnh tranh.
Bên cạnh đó, hơn 70% sản phẩm rau quả của Việt Nam hiện vẫn xuất khẩu dưới dạng tươi. Năng lực chế biến sâu còn hạn chế, sản phẩm chế biến chưa đa dạng, bao bì chưa đủ sức hấp dẫn và chưa thể đóng vai trò điều tiết tiêu thụ trong giai đoạn cao điểm mùa vụ.
Hai nhóm giải pháp hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD
Để tháo gỡ các điểm nghẽn hiện nay, Hiệp hội Rau quả Việt Nam đề xuất hai nhóm giải pháp trọng tâm gồm giải pháp cấp bách trong năm 2026 và nhóm giải pháp dài hạn hướng tới phát triển bền vững.
Đối với nhóm giải pháp cấp bách, vấn đề được nhấn mạnh hàng đầu là kiên quyết giải quyết chất lượng sản phẩm, chấm dứt tình trạng hàng hóa xuất khẩu có dư lượng chất cấm vượt quy định.
Theo đó, các cơ quan chức năng cần kiểm soát chặt chẽ mã số vùng trồng đã cấp, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm các trường hợp gian lận nhằm bảo vệ uy tín thương hiệu quốc gia. Cần nâng cao năng lực và phương pháp làm việc của các đơn vị kiểm nghiệm, giám định để trả kết quả nhanh, chính xác với chi phí hợp lý, hỗ trợ doanh nghiệp kịp thời trong hoạt động xuất khẩu.
Ngoài ra, cần ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các luồng vận tải ưu tiên, đặc biệt là vận tải hàng không đối với các loại trái cây cao cấp có thời gian bảo quản ngắn, đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại số và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Về giải pháp dài hạn, Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng Chính phủ và các địa phương cần có chính sách khuyến khích các tập đoàn lớn đầu tư mạnh vào nhà máy chế biến sâu ngay tại vùng nguyên liệu tập trung. Ngành rau quả cần thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn, áp dụng mạnh mẽ các tiêu chuẩn GlobalGAP và hữu cơ để thích ứng với cơ chế CBAM của Liên minh châu Âu (EU), từ đó duy trì lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.
Một giải pháp khác được nhấn mạnh là củng cố và nâng cao hiệu quả mô hình liên kết “Nhà nước - Nhà nông - Doanh nghiệp - Nhà khoa học - Nhà băng” nhằm xây dựng chuỗi cung ứng ổn định, bền vững cả về sản lượng lẫn chất lượng.
Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam Nguyễn Đình Tùng, kết quả tăng trưởng hiện nay cho thấy ngành rau quả đang tận dụng khá hiệu quả các cơ hội từ thị trường quốc tế. Đồng thời, từng bước khẳng định vị thế trong nhóm ngành hàng xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp Việt Nam.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD trong năm 2026, ngành rau quả cần sớm tháo gỡ các rào cản hiện hữu, đặc biệt là vấn đề chất lượng và an toàn thực phẩm nhằm xây dựng uy tín bền vững cho nông sản Việt trên thị trường quốc tế.
