Nỗ lực cải cách, lấy doanh nghiệp làm trung tâm
Bước vào năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực XI đã chủ động đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua việc triển khai đa dạng các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành, từ việc thực hiện các dịch vụ trong kho ngoại quan, quy định về nhập khẩu kính nổi đến việc kiểm soát chất lượng hàng hóa theo Thông tư số 74/2025/TT-BNNMT đối với thủy sản xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.
Sự quyết liệt còn thể hiện qua việc thực thi các Nghị định hướng dẫn Luật Hóa chất và Nghị định số 28/2026/NĐ-CP về danh mục chất ma túy và tiền chất, đảm bảo an ninh cửa khẩu song hành với mục tiêu thông quan nhanh chóng.
Đáng chú ý, việc giải quyết vướng mắc cho các tập đoàn lớn như Công ty TNHH LUXSHARE-ICT tại Nghệ An hay Công ty Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh không chỉ dừng lại ở thủ tục hành chính thuần túy mà còn đi sâu vào bản chất nghiệp vụ. Đơn vị đã kịp thời tháo gỡ các nút thắt liên quan đến xác nhận hợp đồng cho thuê tài sản hệ thống điện mặt trời mái nhà, xác minh chữ ký C/O mẫu E của Công ty TNHH Giải pháp năng lượng công nghệ cao V-G hay các thủ tục về hóa chất trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
 |
| Đại diện lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực XI trao giấy chứng nhận cho Công ty TNHH gang thép Hưng nghiệp Formosa Hà Tĩnh. |
Đặc biệt, bước tiến về chuẩn hóa dữ liệu số đã được cụ thể hóa qua việc ứng dụng mã QR trên Chứng từ chứng nhận xuất xứ do phía Lào cấp và áp dụng mẫu dấu VIET NAM CUSTOMS mới theo Quyết định số 60/QĐ-CHQ ngày 12/1/2026.
Nhờ những cải cách thực chất, tính đến ngày 14/3/2026, đơn vị đã làm thủ tục thông quan cho 38.076 tờ khai với sự tham gia của 838 doanh nghiệp, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước.
Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt mức 2.794,1 triệu USD (tăng 35%), trong đó xuất khẩu đạt 1.304,3 triệu USD (tăng 45%), phản ánh năng lực sản xuất nội địa đang được kích hoạt tối đa.
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như thép, phôi thép, sản phẩm dệt may và linh kiện điện tử đã tạo nên một chuỗi cung ứng khép kín, phục vụ trực tiếp cho định hướng phát triển logistics của khu vực.
Công tác phối hợp liên ngành cũng được đẩy mạnh. Đơn vị đã chủ động cung cấp thông tin phương tiện xuất nhập cảnh cho Cảnh sát Giao thông tỉnh Hà Tĩnh, hồ sơ hạ tầng cửa khẩu phụ Thông Thụ - Nậm Tạy cho Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An và số liệu phục vụ Dự án Trung tâm Logistics Đức Thọ.
Hay việc ban hành các quyết định công nhận địa điểm kiểm tra hàng hóa tại cơ sở sản xuất và phối hợp kiểm tra bảo quản hàng hóa đối với các doanh nghiệp như Tân An Phát, Gia Long, Golden Lotus đã minh chứng cho tư duy quản lý hiện đại, chuyển từ kiểm soát tại cửa khẩu sang giám sát dựa trên thực thể sản xuất.
Ngoài ra, đơn vị đã có các báo cáo chuyên sâu về kiểm soát vàng, kinh doanh thuốc lá, rượu và thực thi các Hiệp định thương mại tự do đã tạo tiền đề vững chắc cho việc đánh giá tình hình thực thi chính sách, từ đó tham mưu kịp thời cho Cục Hải quan và UBND các tỉnh về các kịch bản tăng trưởng trong giai đoạn mới.
Thu ngân sách đạt kết quả ấn tượng
Đánh giá cho thấy, quý I/2026, Hải quan khu vực XI đã triển khai đồng bộ các giải pháp thu ngân sách nhà nước gắn với Chỉ thị số 3366/CT-CHQ ngày 16/1/2026 của Cục Hải quan về thực hiện quyết liệt các giải pháp tạo thuận lợi thương mại và chống thất thu.
Kết quả ghi nhận tính đến ngày 14/3/2026 tổng thu ngân sách nhà nước qua địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực XI đạt 2.301,8 tỷ đồng, tăng 38,4% so với cùng kỳ 2025 và đạt 24,9% dự toán năm 2026.
Phân tích cơ cấu nguồn thu thấy rõ, điểm sáng lớn nhất nằm ở thuế nhập khẩu với số thu 205,9 tỷ đồng, đạt mức tăng trưởng đột biến, tăng 464,64% so với cùng kỳ và thuế giá trị gia tăng vẫn đóng vai trò trụ cột với 2.013,6 tỷ đồng, tăng 30,3%.
Sự bứt phá này xuất phát từ động lực chính là hoạt động sản xuất kinh doanh tại các khu kinh tế trọng điểm có nhiều khởi sắc ngay từ đầu năm. Điều kiện thời tiết thuận lợi và nhu cầu thị trường tăng cao đã thúc đẩy các doanh nghiệp tăng cường nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào.
Điển hình như Công ty TNHH gang thép Hưng nghiệp Formosa Hà Tĩnh đã đẩy mạnh nhập khẩu quặng (tăng 42,1%) và than (tăng 13,2%), đồng thời thúc đẩy xuất khẩu phôi thép tăng 7,7%. Đáng chú ý, sự góp mặt của nhóm mặt hàng mới là linh kiện ô tô phục vụ sản xuất của Công ty cổ phần sản xuất và kinh doanh VinFast đã đóng góp đáng kể vào số thu nộp ngân sách, bù đắp cho sự sụt giảm ở mảng thuế xuất khẩu (-11,68%) và thuế bảo vệ môi trường (-14,6%).
Xét theo đơn vị thực hiện, Hải quan cửa khẩu cảng Vũng Áng tiếp tục khẳng định vị thế “đầu tàu” với 1.623,78 tỷ đồng; theo sau là Hải quan Vinh với 366,8 tỷ đồng và Hải quan cửa khẩu cảng Cửa Lò đạt 213,62 tỷ đồng. Các chi cục cửa khẩu biên giới như Cầu Treo, Nậm Cắn, Thanh Thủy cũng duy trì sự ổn định với mức thu từ 22 đến 40 tỷ đồng mỗi đơn vị.
Theo ông Bùi Thanh San, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XI, để đảm bảo thu đúng, thu đủ, công tác tham vấn giá đã được đơn vị triển khai nghiêm túc. Theo đó, đơn vị đã thực hiện tham vấn cho 1.156 tờ khai và bác bỏ trị giá đối với 20 tờ khai không chỉ trực tiếp mang về cho ngân sách hơn 134 triệu đồng mà còn tạo hiệu ứng răn đe đối với các hành vi khai báo không trung thực.
Hay việc phân cấp quyền tham vấn trên Hệ thống dịch vụ công trực tuyến và chỉ đạo sát sao trên Hệ thống GTT02 đã rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giúp doanh nghiệp giảm bớt chi phí chờ đợi.
Ông Bùi Thanh San nhấn mạnh, sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa việc tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp chấp hành tốt và siết chặt kỷ cương đối với các hành vi gian lận đã tạo nên một môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch. Với đà tăng trưởng này, Hải quan khu vực XI kỳ vọng không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thu ngân sách mà còn khẳng định vị thế, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của mạch máu kinh tế vùng Bắc Trung Bộ trong năm 2026.
