 |
| Điều kiện nào để được xem xét miễn thuế xuất khẩu sản phẩm từ hoạt động xử lý chất thải. Ảnh minh họa |
Theo quy định tại khoản 19 Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, sản phẩm xuất khẩu được sản xuất từ hoạt động tái chế, xử lý chất thải thuộc đối tượng được miễn thuế xuất khẩu.
Tuy nhiên, cơ sở để xác định các sản phẩm này phải thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường hoặc danh mục, tiêu chí do Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ban hành.
Sự thay đổi trong hệ thống văn bản hướng dẫn qua các thời kỳ đã tạo ra những khác biệt về căn cứ pháp lý để cơ quan Hải quan xem xét xử lý miễn thuế.
Trong giai đoạn từ ngày 1/7/2019 đến ngày 9/1/2022, căn cứ pháp lý được xác lập dựa trên sự phối hợp giữa Nghị định số 134/2016/NĐ-CP và Nghị định số 40/2019/NĐ-CP.
Cụ thể, khoản 23 Điều 2 Nghị định số 40/2019/NĐ-CP (sửa đổi khoản 3 Điều 44 Nghị định số 19/2015/NĐ-CP) quy định sản phẩm từ hoạt động tái chế, xử lý chất thải rắn của cơ sở xử lý chất thải là các sản phẩm đã được nêu trong dự án đầu tư hoặc giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
Dựa trên các tiêu chí này, cơ quan Hải quan có đầy đủ căn cứ pháp lý để xem xét xử lý miễn thuế xuất khẩu đối với sản phẩm thu được từ hoạt động tái chế, xử lý chất thải phát sinh trong thời gian này.
Tuy nhiên, bước sang giai đoạn từ ngày 10/1/2022 đến ngày 5/1/2025, chính sách ưu đãi thuế đã vấp phải vướng mắc về căn cứ thực thi. Khi Nghị định số 08/2022/NĐ-CP có hiệu lực thay thế Nghị định số 40/2019/NĐ-CP, quy định về việc căn cứ vào các sản phẩm nêu trong dự án đầu tư hoặc giấy chứng nhận đăng ký đầu tư để xem xét miễn thuế đã bị bãi bỏ.
Trong khi đó, các quy định tại thời kỳ này chỉ nêu nguyên tắc chung là ưu đãi thuế được thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí mà thiếu đi các tiêu chí định danh cụ thể từ cơ quan quản lý môi trường. Chính sự thiếu hụt này dẫn đến hệ quả là cơ quan Hải quan không có căn cứ pháp lý để xử lý miễn thuế xuất khẩu cho các sản phẩm tái chế phát sinh trong suốt giai đoạn nêu trên.
Kể từ ngày 6/1/2025 đến nay, nút thắt chính sách đã được tháo gỡ khi Nghị định số 05/2025/NĐ-CP quy định cụ thể các tiêu chí xác định sản phẩm xuất khẩu từ hoạt động tái chế, xử lý chất thải để làm cơ sở miễn thuế.
Mặc dù hành lang pháp lý hiện tại đã thông suốt, song vấn đề hồi tố cho giai đoạn trước đó vẫn không thể thực hiện.
Căn cứ Điều 58 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15, văn bản được áp dụng đối với hành vi, sự kiện xảy ra tại thời điểm mà văn bản đó đang có hiệu lực.
Vì Nghị định số 05/2025/NĐ-CP không có quy định về việc khôi phục tiêu chí miễn thuế cũ theo giấy chứng nhận đầu tư, cũng như không cho phép áp dụng các tiêu chí mới đối với hàng hóa xuất khẩu phát sinh trước ngày 6/1/2025, nên các lô hàng trong giai đoạn 2022-2025 hiện vẫn không thuộc diện được xem xét xử lý miễn thuế xuất khẩu.
Trên cơ sở phân tích các mốc hiệu lực của pháp luật thuế và bảo vệ môi trường, Ban nghiệp vụ thuế hải quan, Cục Hải quan đề nghị doanh nghiệp căn cứ thực tế hàng hóa và thời điểm đăng ký tờ khai để thực hiện theo đúng quy định.
Việc đối chiếu này không chỉ đảm bảo tính tuân thủ pháp luật mà còn giúp doanh nghiệp nhận diện rõ các rào cản về tính phi hồi tố của văn bản quy phạm pháp luật trong công tác quản lý thuế hiện nay.
