 |
| Brazil đang là thị trường xuất khẩu lớn nhất và tăng trưởng nhanh nhất của cá rô phi Việt Nam. Ảnh: V.S |
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có văn bản gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương cùng các cơ quan liên quan để báo cáo và kiến nghị các biện pháp ứng phó trước việc Hạ viện Brazil đang xem xét Dự luật số 6331/25 về cấm nhập khẩu cá rô phi.
Theo thông tin được công bố tại Brazil ngày 29/5/2026, Ủy ban Nông nghiệp, Chăn nuôi, Cung ứng và Phát triển nông thôn thuộc Hạ viện Brazil đã thông qua Dự luật số 6331/25 quy định cấm nhập khẩu cá rô phi. Dự luật áp dụng đối với cá rô phi sống, cá giống và các sản phẩm cá rô phi đông lạnh, phi lê hoặc đã qua chế biến phục vụ tiêu dùng của người và vật nuôi.
Theo quy trình lập pháp của Brazil, dự luật sẽ tiếp tục được xem xét tại các ủy ban liên quan trước khi được Hạ viện và Thượng viện thông qua để trở thành luật chính thức.
VASEP đánh giá đây là diễn biến đặc biệt quan trọng đối với ngành cá rô phi Việt Nam bởi Brazil đang nổi lên là thị trường tăng trưởng nhanh nhất về xuất khẩu mặt hàng này.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Brazil đạt khoảng 26 triệu USD, chiếm khoảng 54% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của cả nước. Với tỷ trọng này, Brazil đã trở thành thị trường nhập khẩu cá rô phi lớn nhất của Việt Nam.
Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng tại thị trường này diễn ra rất mạnh trong thời gian ngắn. Nếu như năm 2024, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi sang Brazil chỉ đạt khoảng 148.000 USD thì đến năm 2025 đã tăng lên khoảng 11 triệu USD. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, giá trị xuất khẩu đã đạt khoảng 26 triệu USD.
Những con số trên cho thấy Brazil đang đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với ngành hàng cá rô phi Việt Nam. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào trong chính sách nhập khẩu của nước này cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động xuất khẩu, sản xuất và nuôi trồng trong nước.
Theo VASEP, dự luật của Brazil được xây dựng trên cơ sở lập luận về phòng ngừa rủi ro dịch bệnh và bảo vệ ngành sản xuất cá rô phi nội địa. Tuy nhiên, trong các tài liệu được công bố công khai, nhiều nội dung cho thấy mục tiêu bảo hộ sản xuất trong nước là một trong những động lực quan trọng của đề xuất này.
Điều này diễn ra trong bối cảnh ngành nuôi cá rô phi của Brazil đang phát triển nhanh và giữ vai trò ngày càng lớn trong ngành thủy sản của quốc gia Nam Mỹ này.
Theo VASEP, đây không phải là lần đầu tiên sản phẩm cá rô phi Việt Nam đối mặt với các biện pháp hạn chế thương mại tại Brazil.
Trong giai đoạn 2024-2025, Brazil từng áp dụng các biện pháp tạm đình chỉ nhập khẩu liên quan đến việc đánh giá nguy cơ dịch bệnh TiLV. Tuy nhiên, sau quá trình trao đổi kỹ thuật và đánh giá khoa học giữa cơ quan có thẩm quyền hai nước, Bộ Nông nghiệp và Chăn nuôi Brazil (MAPA) đã chính thức dỡ bỏ biện pháp đình chỉ nhập khẩu cá rô phi Việt Nam vào tháng 4/2025 và khôi phục hoạt động nhập khẩu bình thường.
Chính vì vậy, việc tiếp tục xuất hiện các đề xuất mang tính hạn chế thương mại đối với sản phẩm cá rô phi nhập khẩu, trong đó có sản phẩm của Việt Nam, được VASEP đánh giá là diễn biến cần được theo dõi sát sao.
VASEP cho rằng nếu dự luật được thông qua, việc cấm nhập khẩu sẽ không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn tác động đến người nuôi cá rô phi trong nước, nhất là khi Brazil hiện là thị trường tiêu thụ lớn nhất của ngành hàng này.
VASEP cũng nhận định việc xuất hiện các biện pháp hạn chế thương mại mới sau khi Brazil đã dỡ bỏ lệnh tạm đình chỉ nhập khẩu cá rô phi Việt Nam là vấn đề cần được xử lý từ sớm nhằm tránh những tác động tiêu cực đối với hoạt động sản xuất và xuất khẩu.
Trước diễn biến trên, VASEP đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm bảo vệ quyền lợi của ngành cá rô phi Việt Nam. Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiệp hội kiến nghị Bộ chỉ đạo thông qua các kênh hợp tác song phương về nông nghiệp, thú y và an toàn thực phẩm để tiếp tục trao đổi với Bộ Nông nghiệp và Chăn nuôi Brazil (MAPA).
Mục tiêu là khẳng định năng lực kiểm soát dịch bệnh, hệ thống quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và các điều kiện bảo đảm an toàn sinh học đối với sản phẩm cá rô phi của Việt Nam. Đồng thời đề nghị phía Brazil xem xét khách quan các cơ sở khoa học và kết quả đánh giá rủi ro trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp hạn chế thương mại nào.
Bên cạnh đó, VASEP kiến nghị các Bộ Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương chỉ đạo các đơn vị chức năng phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil, Thương vụ Việt Nam tại Brazil cùng các cơ quan liên quan của Brazil để theo dõi chặt chẽ quá trình xem xét Dự luật số 6331/25.
Hiệp hội cũng đề nghị các cơ quan chức năng chủ động làm việc và trao đổi chính thức với phía Brazil nhằm làm rõ các cơ sở khoa học, pháp lý và thương mại của dự thảo cấm nhập khẩu cá rô phi.
Theo VASEP, việc tăng cường đối thoại song phương và phối hợp giữa các cơ quan chức năng hai nước là cần thiết nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của ngành hàng cá rô phi Việt Nam trên cơ sở khoa học, các quy định của WTO cũng như những cam kết cấp cao mà hai bên đã đạt được.
Brazil đang là thị trường xuất khẩu lớn nhất và tăng trưởng nhanh nhất của cá rô phi Việt Nam, những diễn biến liên quan đến Dự luật số 6331/25 đang được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Việc theo dõi sát quá trình xem xét dự luật, chủ động trao đổi với các cơ quan chức năng Brazil và kịp thời triển khai các biện pháp ngoại giao, thương mại phù hợp sẽ góp phần duy trì sự ổn định của thị trường xuất khẩu, hạn chế những tác động bất lợi có thể phát sinh đối với ngành cá rô phi Việt Nam trong thời gian tới.
