 |
| Ảnh minh họa. |
Phóng viên: Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026), thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số và biển số xe trúng đấu giá thuộc diện chịu thuế. Quy định này có ý nghĩa ra sao đối với môi trường pháp lý và sự phát triển của thị trường, thưa ông?
TS, Luật sư Lê Bá Thường: Theo tôi, đây là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách thuế, đồng thời phản ánh sự thích ứng của hệ thống pháp luật trước sự xuất hiện và phát triển của các loại tài sản mới trong nền kinh tế.
|
Trước đây, thị trường tài sản số và hoạt động chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá khá sôi động, tạo ra giá trị kinh tế đáng kể. Tuy nhiên, cơ chế quản lý đối với các giao dịch này còn thiếu đồng bộ, dẫn đến tình trạng nhiều giao dịch nằm ngoài phạm vi quản lý của cơ quan nhà nước.
Ở góc độ kinh tế, việc bổ sung nghĩa vụ thuế không chỉ nhằm tăng nguồn thu ngân sách mà còn thể hiện sự thừa nhận chính thức của Nhà nước đối với giá trị kinh tế của các loại tài sản mới. Đây là nền tảng quan trọng để từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho nền kinh tế số, tạo môi trường minh bạch và bình đẳng hơn giữa các loại tài sản và các chủ thể tham gia thị trường.
Bên cạnh đó, khi một loại tài sản được pháp luật quy định rõ về nghĩa vụ thuế, điều này cũng góp phần củng cố cơ sở pháp lý cho việc xác lập quyền sở hữu, quyền chuyển nhượng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nắm giữ tài sản. Về lâu dài, đây sẽ là yếu tố quan trọng giúp thị trường vận hành minh bạch, ổn định và phát triển bền vững.
Phóng viên: Nhiều ý kiến cho rằng, việc đưa thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số vào diện chịu thuế không chỉ là một biện pháp quản lý tài chính mà còn thể hiện sự ghi nhận của Nhà nước đối với giá trị kinh tế của loại tài sản này. Quan điểm của ông thì sao?
TS, Luật sư Lê Bá Thường: Theo tôi, nhận định này có cơ sở. Trong nhiều năm qua, tài sản số phát triển rất nhanh cả về quy mô giao dịch lẫn giá trị nắm giữ, nhưng khung pháp lý vẫn chưa theo kịp thực tiễn. Điều đó khiến thị trường tồn tại trong một “vùng xám”, nơi các giao dịch vẫn diễn ra sôi động, gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý và nhà đầu tư.
Việc quy định nghĩa vụ thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số không đồng nghĩa với việc tài sản số ngay lập tức được công nhận là phương tiện thanh toán hợp pháp. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý và kinh tế, tín hiệu này cho thấy Nhà nước đã bước đầu thừa nhận tài sản số là một loại tài sản có giá trị kinh tế, có khả năng tạo ra thu nhập và vì vậy cần được điều chỉnh trong hệ thống pháp luật về thuế.
Đây cũng là bước chuyển của quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý đối với tài sản số. Khi pháp luật đã xác lập nghĩa vụ thuế, quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu cũng có thêm cơ sở để được ghi nhận và bảo vệ.
Trên thực tế, nhiều cá nhân đang nắm giữ lượng tài sản số có giá trị đáng kể nhưng vẫn gặp không ít khó khăn trong việc chứng minh nguồn gốc tài sản, xác lập quyền sở hữu hoặc sử dụng tài sản đó trong các giao dịch tài chính.
Về lâu dài, nếu khung pháp lý tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, việc xác lập quyền sở hữu rõ ràng sẽ tạo điều kiện để tài sản số được tham gia sâu hơn vào các hoạt động của nền kinh tế như: tiếp cận tín dụng, đầu tư, huy động vốn hay phát triển các mô hình kinh doanh mới.
Đồng thời, Nhà nước cũng có thêm nguồn thu từ một thị trường đang tăng trưởng nhanh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và hạn chế tình trạng các dòng tiền lớn vận động ngoài khuôn khổ pháp luật.
Phóng viên: Việc đưa thu nhập từ chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá vào diện chịu thuế được kỳ vọng sẽ hoàn thiện cơ chế quản lý đối với loại tài sản này. Theo ông, chính sách mới sẽ tạo ra những thay đổi gì đối với thị trường và quyền lợi của người tham gia giao dịch?
TS, Luật sư Lê Bá Thường: Những năm gần đây, thị trường chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá phát triển khá sôi động. Nhiều biển số sau khi đấu giá thành công tiếp tục được chuyển nhượng trên thị trường với giá trị từ hàng chục triệu đến hàng tỷ đồng, cho thấy loại tài sản này đã có giá trị kinh tế rõ rệt và nhu cầu giao dịch ngày càng tăng.
Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại không ít giao dịch được thực hiện theo hình thức không chính thức hoặc kê khai giá chuyển nhượng chưa phản ánh đúng giá trị thực tế. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan nhà nước mà còn làm giảm tính minh bạch của thị trường, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách.
Việc Luật Thuế thu nhập cá nhân quy định thu thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá (với phần thu nhập tính thuế là khoản vượt trên 20 triệu đồng trong từng giao dịch) là bước đi cần thiết nhằm đưa hoạt động chuyển nhượng vào khuôn khổ pháp luật. Quy định này sẽ góp phần tăng cường quản lý các giao dịch, khuyến khích các bên kê khai trung thực, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và tuân thủ quy định của pháp luật.
Theo tôi, giá trị lớn nhất của chính sách không nằm ở số thu ngân sách hay mức thuế phải nộp, mà ở việc thiết lập một cơ chế quản lý minh bạch, công bằng và có tính dự báo. Khi các giao dịch được ghi nhận đầy đủ và thực hiện theo đúng quy định, quyền và lợi ích của các bên tham gia cũng được bảo đảm tốt hơn, đồng thời hạn chế tình trạng giao dịch ngầm hoặc kê khai không đúng giá trị thực tế.
Về lâu dài, đây sẽ là nền tảng quan trọng để thị trường biển số xe trúng đấu giá phát triển chuyên nghiệp, ổn định và bền vững hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với loại tài sản có giá trị đặc thù này.
Phóng viên: Việc luật hóa chỉ là bước khởi đầu. Thời gian tới, cần làm gì để chính sách phát huy hiệu quả trong thực tiễn cuộc sống, thưa ông?
TS, Luật sư Lê Bá Thường: Tài sản số có đặc thù giao dịch trên nhiều nền tảng, kể cả nền tảng xuyên biên giới và giao dịch ngang hàng (P2P), nên việc theo dõi, xác định giá trị giao dịch và kiểm soát dữ liệu sẽ khó khăn hơn so với tài sản truyền thống. Nếu thiếu hạ tầng quản lý và cơ chế giám sát phù hợp thì hiệu quả thực thi sẽ khó đạt như kỳ vọng.
Để chính sách đi vào cuộc sống, cần sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về kê khai, xác định giá trị giao dịch và chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Thuế với các tổ chức tài chính, trung gian thanh toán và các sàn giao dịch đủ điều kiện. Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế cấp phép, thanh tra và giám sát các nền tảng giao dịch nhằm tăng tính minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư và nâng cao hiệu quả quản lý.
Về lâu dài, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi có sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Cơ quan quản lý cần hoàn thiện hành lang pháp lý, đơn giản hóa thủ tục và ứng dụng công nghệ trong quản lý thuế. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa hoạt động, minh bạch thông tin và tuân thủ quy định mới. Đối với nhà đầu tư, việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ sở để xác lập, bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản.
Khi mọi giao dịch được ghi nhận minh bạch và vận hành trong khuôn khổ pháp luật, thị trường tài sản số sẽ có điều kiện phát triển an toàn, bền vững và chuyên nghiệp hơn.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
