Xây dựng cơ chế an ninh mạng cho thị trường tài sản số Việt Nam

Tiềm năng tài sản số chỉ có thể trở thành hiện thực khi thị trường được đặt trên nền tảng an ninh mạng vững chắc.

Thách thức về an ninh mạng khi vận hành thị trường tài sản số

Chia sẻ tại Hội thảo “Vận hành và giám sát thị trường tài sản số”, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) cho rằng, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời hạn 5 năm đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng đối với ngành công nghiệp tài sản số tại Việt Nam.

Theo ông Hiền, tài sản số đang dần vượt ra khỏi phạm vi của một loại tài sản tài chính mới để trở thành một cấu phần quan trọng của hạ tầng kinh tế số toàn cầu. Công nghệ blockchain với các đặc tính minh bạch, xác thực tức thời và giảm chi phí trung gian đang mở ra nhiều mô hình ứng dụng trong tài chính, logistics, quản lý tài sản và dịch vụ công.

Do đó, việc Việt Nam chủ động thí điểm vận hành thị trường tài sản mã hóa được xem là bước đi cần thiết để không bị tụt lại trong làn sóng đổi mới tài chính trên thế giới. Tuy nhiên, theo ông Hiền, tiềm năng chỉ có thể trở thành hiện thực khi thị trường được đặt trên nền tảng an ninh mạng vững chắc.

Một trong những thách thức lớn là sự khác biệt căn bản giữa thị trường tài sản mã hóa và thị trường chứng khoán truyền thống. Nếu như chứng khoán hoạt động theo khung giờ cố định, thì thị trường tài sản mã hóa vận hành liên tục 24/7 và có tính xuyên biên giới. Điều này đòi hỏi tư duy mới trong bảo vệ an ninh, không chỉ bảo vệ hệ thống kỹ thuật mà còn phải bảo vệ tài sản số của người dùng suốt ngày đêm.

Một vấn đề nổi bật được các chuyên gia chỉ ra, đó là sự thiếu hụt nguồn nhân lực an ninh mạng có kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực tài sản số. Theo ông Vũ Duy Hiền, đội ngũ an ninh mạng Việt Nam có năng lực tốt trong điều tra, truy vết tội phạm mạng nhưng vẫn cần được bổ sung kiến thức chuyên sâu về tài sản số và tài chính.

Thách thức nằm ở chỗ an ninh trong lĩnh vực này không chỉ dừng ở bảo vệ hạ tầng công nghệ thông tin, mà còn là bảo vệ toàn bộ quy trình và chuỗi giá trị tài chính. Điều này đòi hỏi chuyên gia vừa am hiểu công nghệ, vừa nắm vững cơ chế vận hành tài chính số.

Khuôn khổ pháp lý và cơ hội ứng dụng

Tại Việt Nam, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong 5 năm đã mở ra khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về an ninh, an toàn hệ thống. Trong bối cảnh đó, việc tiếp cận kinh nghiệm quốc tế về bảo mật và vận hành sàn giao dịch tài sản số được xem là yếu tố then chốt đối với cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

Phương thức vận hành của thị trường tài sản mã hóa cũng có sự khác biệt rõ rệt. Nhà đầu tư giao dịch trực tiếp trên sàn và token được chuyển ngay vào ví cá nhân, không phải chờ thời gian thanh toán kéo dài như giao dịch chứng khoán truyền thống. Điều này giúp tăng tốc độ giao dịch nhưng cũng đòi hỏi hệ thống bảo mật chặt chẽ hơn để bảo vệ tài sản người dùng.

Nhận định về triển vọng phát triển, bà Lê Vũ Hương Quỳnh, Giám đốc phát triển thị trường châu Á - Thái Bình Dương của Tether (công ty phát hành đồng stablecoin USDT) cho rằng, với lượng kiều hối khoảng 16 - 17 tỷ USD mỗi năm cùng kim ngạch xuất khẩu lớn, Việt Nam có tiềm năng ứng dụng crypto (tài sản mã hóa) trong thương mại và thanh toán xuyên biên giới.

Khi kết hợp với Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP và Nghị quyết số 222/2025/QH15 về xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, cơ hội ứng dụng hiệu quả công nghệ blockchain để phục vụ tăng trưởng kinh tế là rất lớn.

Về khả năng phát triển stablecoin (tiền mã hoá ổn định) nội địa, đại diện Tether cho biết, việc tạo ra một đồng stablecoin về mặt công nghệ không quá khó và có thể triển khai trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng là phải tuân thủ đầy đủ khung pháp lý, đáp ứng các yêu cầu về lưu trữ, báo cáo, đồng thời xác định được trường hợp sử dụng thực tế, bảo đảm tính thanh khoản và hệ thống phân phối hiệu quả.

Trong bối cảnh thị trường tài sản số gắn chặt với tiêu dùng và TMĐT xuyên biên giới, an ninh mạng không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là nền tảng để bảo vệ người dùng, duy trì niềm tin và bảo đảm sự phát triển an toàn cho thị trường.