Vượt qua phòng vệ thương mại, đưa hàng vào thị trường đông dân nhất thế giới

Đại diện Bộ Công Thương chia sẻ thông tin với doanh nghiệp tại hội thảo

Thị trường tiêu dùng khổng lồ cho hàng hóa Việt Nam

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam kịp thời nắm bắt cơ hội, cập nhật thông tin và chủ động thích ứng khi tiếp cận thị trường Nam Á, ngày 23/12, Trung tâm Hội nhập quốc tế, Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh phối hợp cùng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo “Kết nối giao thương với khu vực Nam Á và cảnh báo rào cản thương mại thị trường Ấn Độ”.

Theo Bộ Công Thương, trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái định hình, khu vực Nam Á, đặc biệt là thị trường Ấn Độ, nổi lên như một thị trường tiềm năng, có ý nghĩa chiến lược đối với hoạt động xuất khẩu của Việt Nam, song cũng đặt ra những yêu cầu ngày càng cao về quản lý nhập khẩu, hàng rào kỹ thuật và các biện pháp PVTM.

Ông Bùi Trung Thướng - Tham tán Thương mại, Trưởng Thương vụ thuộc Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ cho biết, Ấn Độ hiện vươn lên trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới, đạt dân số hơn 1,46 tỷ người. Với vị thế nền kinh tế lớn thứ 4 toàn cầu dự kiến đạt quy mô 7.000 tỷ USD vào năm 2030, ông Thướng đánh giá, Ấn Độ là thị trường tiêu dùng khổng lồ cho hàng hóa Việt Nam.

Đánh giá về tiềm năng Việt Nam - Ấn Độ, ông Bùi Trung Thướng nhận định, trong giai đoạn 2025–2030, hợp tác Việt Nam-Ấn Độ được đánh giá là sẽ bước vào giai đoạn mở rộng cả về chiều sâu và quy mô, trong đó kim ngạch thương mại hai chiều dự kiến có thể đạt 20 tỷ USD nếu hai bên ký kết Hiệp định thương mại và đầu tư song phương. Tiếp đến là lĩnh vực đầu tư sản xuất, đầu tư song phương tăng. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể mở rộng đầu tư, hoạt động tại thị trường Ấn Độ nếu được nếu được hỗ trợ tốt về pháp lý và xúc tiến.

Mặc dù thương mại toàn cầu biến động thời gian qua, Ấn Độ vẫn duy trì vị thế top nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới, cũng như là một trong những đối tác thương mại chiến lược hàng đầu với Việt Nam. Tuy nhiên, song hành cùng cơ hội hợp tác rộng mở, doanh nghiệp Việt vẫn đối mặt không ít thách thức, rào cản kỹ thuật khắt khe, biện pháp PVTM ngày càng gia tăng từ phía chính quyền New Delhi.

Hơn 41 cuộc điều tra phòng vệ thương mại

Ở góc độ pháp lý, bà Nguyễn Thị Thúy - đại diện Phòng Xử lý phòng vệ thương mại nước ngoài, Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương cho biết, Ấn Độ là một trong những quốc gia khởi xướng điều tra PVTM Việt Nam nhiều nhất.

Tính đến cuối năm 2025, New Delhi đã thực hiện 41 cuộc điều tra trên tổng số 298 vụ việc nước ngoài thực hiện tại Việt Nam, chiếm tỷ lệ 13,75%. Đặc biệt, ghi nhận số vụ kiện chống bán phá giá chiếm tới 71%, tạo áp lực pháp lý rất lớn lên hàng xuất khẩu Việt.

Bà Thúy cho rằng, ngoài PVTM, doanh nghiệp còn đối mặt hệ thống rào cản phi thuế quan phức tạp, quy định vệ sinh an toàn thực phẩm thường xuyên bị siết chặt. Hậu quả của việc không hợp tác hoặc hợp tác không đầy đủ trong các vụ điều tra rất nghiêm trọng. Cơ quan điều tra Ấn Độ có thể sử dụng dữ liệu sẵn có - vốn theo chiều hướng bất lợi để tiến hành áp thuế cao, khiến sản phẩm Việt mất hoàn toàn lợi thế cạnh tranh.

Hàng hóa XNK qua cảng cát Lái. Ảnh: T.H

Phân tích về nguyên nhân, các chuyên gia Bộ Công Thương cho rằng, do kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng rất nhanh thời gian qua khiến một số mặt hàng đã tạo sức ép cạnh tranh đáng kể tại thị trường Ấn Độ dẫn đến nguy cơ cao hơn phải đối diện với các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại. Các mặt hàng có tăng trưởng xuất khẩu nhanh, dù kim ngạch lớn hay nhỏ có thể trở thành mục tiêu bị điều tra phòng vệ thương mại nếu ngành sản xuất nội địa của Ấn Độ cho rằng hàng nhập khẩu gây thiệt hại nghiêm trọng cho họ.

Từ thực tế trên, Bộ Công Thương khuyến nghị, các doanh nghiệp Việt Nam cần chú ý theo dõi biến động về giá và lượng xuất khẩu của mặt hàng mà xuất khẩu sang Ấn Độ để có đánh giá kịp thời. Trong đó, những mặt hàng có giá xuất khẩu cạnh tranh, lượng xuất khẩu tăng nhanh sẽ có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại cao hơn. Doanh nghiệp cũng có thể thông qua đối tác nhập khẩu tại Ấn Độ để nắm tình hình và dự báo trước khả năng bị điều tra phòng vệ thương mại.

Đồng thời, để giảm thiểu rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị, doanh nghiệp cần chủ động theo dõi thị trường, chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế, phối hợp chặt chẽ cùng những Hiệp hội, ngành hàng. Việc tham gia đầy đủ giai đoạn điều tra, rà soát định kỳ là yếu tố sống còn, bảo vệ quyền lợi chính đáng, duy trì dòng chảy thương mại bền vững sang thị trường đầy tiềm năng, nhưng cũng không ít thách thức.