 |
| Toàn cảnh Diễn đàn CEF II. Ảnh: Hương Quỳnh. |
Nghĩa vụ thuế nằm trong quá trình chuẩn hóa để gọi vốn
Tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ II (CEF II) năm 2026 do Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội tổ chức ngày 27/8 tại Hà Nội, các chuyên gia cho rằng, vấn đề nghĩa vụ thuế cần được đặt trong tổng thể những nội dung mà doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cần chuẩn bị trước khi tiếp cận nhà đầu tư.
Theo ông Phạm Đức Dũng, doanh nghiệp nhỏ và vừa muốn huy động được nguồn vốn cần nhìn lại những vấn đề bên trong, thay vì chỉ tập trung tìm kiếm nhà đầu tư hay nguồn tín dụng.
Đặc biệt, nếu muốn gọi vốn hoặc thực hiện M&A trong 12-24 tháng tới, doanh nghiệp cần chuẩn bị 3 việc gồm chuẩn hóa tài chính, củng cố pháp lý và xây dựng phương án sử dụng vốn.
Trong quá trình này, tài chính của chủ doanh nghiệp phải được tách biệt với tài chính công ty; tài sản, dòng tiền, doanh thu và chi phí cần được phản ánh đúng bản chất hoạt động. Doanh nghiệp cũng phải rà soát quyền sở hữu tài sản, hợp đồng, nghĩa vụ thuế và cơ cấu cổ đông.
Đây là điểm đáng chú ý đối với SME, bởi nghĩa vụ thuế được đặt cùng nhóm vấn đề về pháp lý, tài chính và quản trị mà doanh nghiệp cần chuẩn hóa trước khi bước vào quá trình nhà đầu tư thẩm định.
Theo ông Dũng, nhà đầu tư ngày càng thận trọng hơn trong lựa chọn mục tiêu và sẵn sàng rót lượng vốn lớn vào những doanh nghiệp có nền tảng tốt, minh bạch và tiềm năng tăng trưởng rõ ràng.
Thực tế cho thấy, thị trường đang chuyển từ giai đoạn “nhiều nhưng nhỏ” sang “ít nhưng chất”. Vì vậy, yêu cầu đối với doanh nghiệp không chỉ là chứng minh khả năng tăng trưởng mà còn phải chứng minh được chất lượng của nền tảng tài chính và pháp lý.
Mặt khác, doanh nghiệp cần chứng minh một đồng vốn mới có thể tạo ra bao nhiêu doanh thu, lợi nhuận hoặc giá trị gia tăng. Đây là cơ sở để biến câu chuyện một doanh nghiệp “có tiềm năng” thành phương án đầu tư có thể kiểm chứng.
Ở góc độ này, việc rà soát nghĩa vụ thuế là một phần trong quá trình minh bạch hóa doanh nghiệp. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng việc tuân thủ thuế tự thân quyết định khả năng gọi vốn, mà đây chỉ là một thành tố trong tổng thể các vấn đề tài chính, pháp lý và quản trị mà nhà đầu tư cần xem xét.
Phát biểu tại diễn đàn, GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội nhấn mạnh, khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ nằm ở khả năng tiếp cận vốn mà còn ở việc tìm kiếm đối tác chiến lược, tiếp cận công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn quản trị, mở rộng thị trường, hệ thống phân phối và tham gia các chuỗi cung ứng lớn.
Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa pháp lý, tài chính, dữ liệu, tài sản trí tuệ và chiến lược trước khi bước vào quá trình hợp tác hoặc gọi vốn.
M&A được nhìn như công cụ tái cấu trúc và tăng trưởng
Một nội dung cũng được các đại biểu thảo luận tại CEF II đó là cách nhìn về M&A như một công cụ phục vụ tái cấu trúc và tăng trưởng doanh nghiệp, thay vì chỉ đơn thuần là hoạt động mua bán.
Theo ông Mạc Quốc Anh, các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần từng bước vượt khỏi việc phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngắn hạn để tiếp cận thêm các nguồn vốn trung và dài hạn, vốn cổ phần, M&A, hợp tác đầu tư và những giải pháp tài chính phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
M&A nếu được chuẩn bị bài bản có thể trở thành phương thức bổ sung vốn, tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường, hoàn thiện quản trị và gia tăng giá trị doanh nghiệp.
“Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, M&A không đồng nghĩa với việc mất đi doanh nghiệp”, ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh. Vì vậy, doanh nghiệp cần hiểu rõ giá trị của mình và chuẩn hóa các vấn đề về pháp lý, tài chính, dữ liệu, tài sản trí tuệ và chiến lược trước khi bước vào quá trình hợp tác hoặc gọi vốn.
Từ góc độ thị trường, ông Phạm Đức Dũng cho biết số lượng thương vụ M&A tại Việt Nam giảm từ 494 thương vụ năm 2023 xuống 367 thương vụ năm 2025. Tuy nhiên, tổng giá trị giao dịch năm 2025 phục hồi lên khoảng 8,7 tỷ USD, tăng 26%; giá trị bình quân mỗi thương vụ đạt khoảng 23,7 triệu USD, tăng 54% so với năm 2024.
Những diễn biến này cho thấy nhà đầu tư đang thận trọng hơn trong lựa chọn mục tiêu, nhưng sẵn sàng rót lượng vốn lớn vào những doanh nghiệp có nền tảng tốt, minh bạch và tiềm năng tăng trưởng rõ ràng.
Trong khi đó, bà Phi Thị Hoa, Tổng giám đốc ONE-VALUE, cho rằng không nên mặc định M&A đồng nghĩa với việc doanh nghiệp “bán mình”. Đây có thể là phương thức để doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội phát triển, tiếp nhận kinh nghiệm về sản xuất, quản trị, vận hành, đồng thời mở rộng thị trường và khách hàng.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần cân nhắc những mặt trái có thể phát sinh như khả năng giảm quyền kiểm soát, khác biệt văn hóa, biến động nhân sự hoặc mức định giá không đạt kỳ vọng.
