Thu ngân sách năm 2026: Đột phá từ đổi mới tư duy và hiện đại hóa quản trị

Ngành Thuế sẽ ứng dụng mạnh mẽ dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện các bất thường, kiểm soát rủi ro ngay từ khâu khai thuế và quản lý hóa đơn điện tử.

Phấn đấu thu ngân sách vượt 10% so với năm 2025

Năm 2025 đã khép lại với những con số ấn tượng khi tổng thu do cơ quan Thuế quản lý ước đạt trên 2,337 triệu tỷ đồng, vượt 35,9% dự toán, tăng 33,4% so với cùng kỳ, tương đương gần 585.000 tỷ đồng. Trong đó, thu từ thuế, phí nội địa tăng trên 22% so cùng kỳ, vượt xa mức tăng trưởng kinh tế, phản ánh rõ hiệu quả của các chính sách nuôi dưỡng nguồn thu, sự nỗ lực vượt khó, phục hồi và phát triển sản xuất kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân.

Đây là nền tảng vững chắc nhưng cũng là thách thức không nhỏ cho năm 2026. Bởi theo Nghị quyết 245/2025/QH15, Quốc hội và Chính phủ đã giao dự toán thu ngân sách nhà nước (NSNN) cho ngành Thuế là 2.242,8 nghìn tỷ đồng, trong đó thu nội địa chiếm chủ yếu với 2.199,8 nghìn tỷ đồng. Mục tiêu cốt lõi của ngành Thuế trong năm 2026 là phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu NSNN tăng ít nhất 10% so với ước thực hiện năm 2025.

Để đạt được con số này, toàn ngành sẽ bám sát các chỉ đạo vĩ mô, chủ động đánh giá đúng tình hình kinh tế trong nước và thế giới, đồng thời nhận diện sớm các rủi ro từ chính sách tài khóa, tiền tệ để kịp thời tham mưu kịch bản điều hành thu sát thực tế.

Cụ thể, ngành Thuế sẽ tiếp tục tham mưu cho Chính phủ, Quốc hội các giải pháp điều hành chính sách tài khoá mở rộng chủ động, hợp lý, linh hoạt, hiệu quả với chính sách tiền tệ, chính sách đầu tư và các chính sách kinh tế vĩ mô khác góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đảm bảo dự toán thu ngân sách đã được Quốc hội thông qua.

Rà soát, nghiên cứu, trình các cấp có thẩm quyền xem xét, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các văn bản pháp luật thuế và các văn bản hướng dẫn Luật quản lý thuế theo hướng bao quát được hết nguồn thu, nâng cao năng lực quản lý thuế cho cơ quan thu, phòng chống gian lận, trốn thuế, thất thu và nợ đọng thuế, thực hiện quản lý thuế điện tử

Để hiện thực hóa mục tiêu thu ngân sách, ngành Thuế triển khai quyết liệt nhóm giải pháp quản lý thu mang tính toàn diện. Trọng tâm là chuyển dịch từ tư duy kiểm soát sang hỗ trợ, phòng ngừa và quản lý tuân thủ. Theo đó, công tác quản lý thu phải dựa trên sự phối hợp liên ngành và chính quyền địa phương. Ngành Thuế sẽ theo dõi chặt chẽ tiến độ thu theo từng địa bàn, sắc thuế để dự báo sát thực tế phát sinh, đồng thời kiến nghị duy trì các Ban chỉ đạo chống thất thu và thu hồi nợ đọng thuế.

Năm 2026 ghi dấu mốc quan trọng khi các hộ và cá nhân kinh doanh chính thức chuyển sang phương thức kê khai thuế. Do đó, cơ quan Thuế các cấp sẽ tập trung khai thác hiệu quả các nguồn thu tiềm năng thông qua tăng cường quản lý hộ, cá nhân kinh doanh; phối hợp địa phương rà soát hoạt động, hỗ trợ chuyển đổi sau khi bỏ thuế khoán và hướng dẫn sử dụng các ứng dụng thuế điện tử, khai thác dữ liệu để xác định doanh thu thực tế.

Bên cạnh đó, quản lý thuế đối với thương mại điện tử (TMĐT) tiếp tục là ưu tiên hàng đầu. Ngành Thuế sẽ khai thác dữ liệu từ các sàn TMĐT, đơn vị vận chuyển và trung gian thanh toán để đảm bảo mọi giao dịch đều được kê khai đầy đủ, tạo sân chơi bình đẳng giữa kinh tế truyền thống và kinh tế số, đồng thời áp dụng quản lý rủi ro để kiểm tra các giao dịch có dấu hiệu gian lận.

Trong lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản, đẩy mạnh đối chiếu sản lượng, giám sát khai thác thực tế, xử lý vi phạm và kiến nghị thu hồi giấy phép với các trường hợp không tuân thủ nghĩa vụ thuế. Đối với các khoản thu từ đất, phối hợp các sở, ngành tháo gỡ thủ tục, đẩy nhanh tiến độ giao đất, đấu giá, giải ngân đầu tư công; rà soát dự án chậm triển khai, nợ tiền sử dụng đất để đôn đốc thu kịp thời và kiên quyết đề xuất thu hồi đối với trường hợp chây ỳ.

Để đẩy mạnh việc hiện đại hóa và ứng dụng công nghệ cao. Ngành Thuế sẽ ứng dụng mạnh mẽ dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện các bất thường, kiểm soát rủi ro ngay từ khâu khai thuế và quản lý hóa đơn điện tử. Quản lý chặt chẽ công tác hoàn thuế, đẩy mạnh hoàn tự động gắn với kiểm tra sau hoàn và tăng cường kết nối dữ liệu liên ngành. Đồng thời xây dựng kế hoạch kiểm tra theo phương pháp quản lý rủi ro, tập trung vào các lĩnh vực và doanh nghiệp có dấu hiệu thất thu, mua bán hóa đơn, lỗ kéo dài, giao dịch liên kết bất thường.

Đối với công tác quản lý và cưỡng chế nợ thuế, ngành Thuế sẽ đẩy mạnh việc phân loại nợ, phân tích nguyên nhân để thu hồi hiệu quả và áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với các trường hợp chây ỳ. Tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan để quản lý chặt chẽ nguồn thu, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ thu NSNN.

Hiện đại công tác lập dự toán

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chiến lược năm 2026 là việc cải cách triệt để công tác phân tích, dự báo và lập dự toán thu NSNN. Trước sự bùng nổ của kinh tế số và những biến động khó lường của thị trường, các phương pháp thống kê truyền thống dựa trên số liệu quá khứ và đánh giá định tính của chuyên gia đã không còn đủ đáp ứng yêu cầu. Do đó, công tác dự báo cần được hiện đại hóa thông qua ba trụ cột chính:

Tổ chức lại cơ sở dữ liệu: Xây dựng hệ thống dữ liệu thống kê thuế nội địa đảm bảo tiêu chí "Đúng - Đủ - Sạch - Sống". Hệ thống này sẽ tích hợp đa nguồn, làm giàu thông tin và có khả năng tự động chiết xuất báo cáo định kỳ, phục vụ kịp thời công tác chỉ đạo điều hành.

Ứng dụng mô hình dự báo hiện đại: Ngành Thuế đang nghiên cứu và triển khai các mô hình kinh tế lượng, mô hình dự báo theo từng sắc thuế, ngành nghề và nhóm đối tượng nộp thuế. Việc ứng dụng mô hình định lượng không thay thế phân tích truyền thống mà là một bước nâng cấp, kết hợp kinh nghiệm quản lý với khoa học dữ liệu để nâng cao tính chủ động, "từ sớm, từ xa" trong việc tham mưu chính sách.

Phát triển nguồn nhân lực số: Tập trung đào tạo đội ngũ cán bộ có kỹ năng về khoa học dữ liệu và kinh tế lượng. Ngành Thuế đã thành lập các tổ triển khai chuyên môn sâu để thiết kế hệ thống mẫu biểu và quy trình thống kê mới, đồng thời thiết lập kênh tham vấn thường xuyên với các cơ quan hoạch định chính sách vĩ mô để tăng độ tin cậy cho dự toán.

Nhìn xa hơn vào giai đoạn 2026-2030, mục tiêu của ngành không chỉ là hoàn thành con số thu mà còn là xây dựng một hệ thống thuế hiện đại, minh bạch và bền vững. Việc đổi mới công tác lập dự toán và triển khai các giải pháp thu năm 2026 chính là bước đi đầu tiên để hiện thực hóa tư duy "lấy người nộp thuế làm trung tâm".

Bằng việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và ứng dụng công nghệ như Chatbot AI, eTax Mobile, ngành Thuế đang nỗ lực cải thiện chỉ số hài lòng của người dân và doanh nghiệp (hiện đạt khoảng 92,3%). Sự đồng hành mật thiết giữa cơ quan thuế và người nộp thuế không chỉ giúp đảm bảo nguồn lực tài chính quốc gia mà còn tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, góp phần vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Có thể nói nhiệm vụ thu ngân sách năm 2026 là một thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để ngành Thuế khẳng định vị thế tiên phong trong chuyển đổi số. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mô hình dự báo và các giải pháp quản lý quyết liệt, ngành Thuế tin tưởng sẽ hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu được giao, tạo nền móng vững chắc cho cả giai đoạn 2026-2030.