Nghị định số 68/2026/NĐ-CP tạo lộ trình chuyển đổi phù hợp cho hộ, cá nhân kinh doanh

Ông Võ Thành Cay, Giám đốc Công ty TNHH Giải pháp doanh nghiệp ANT Việt Nam.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Ông đánh giá như thế nào về các quy định này?

Nghị định số 68/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa các quy định trong Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, trong đó đáng chú ý là việc phân nhóm hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo mức doanh thu để áp dụng phương pháp quản lý thuế phù hợp.

Có thể chia thành ba nhóm chính.

Nhóm 1: Hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống. Nhóm này không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

Nhóm 2: Hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm. Nhóm này có thể lựa chọn một trong hai phương pháp tính thuế TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu, hoặc áp dụng phương pháp tính thuế trên thu nhập tính thuế, tương tự nhóm có doanh thu lớn hơn.

Nhóm 3: Hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng/năm trở lên. Với nhóm này, thuế TNCN được xác định theo công thức: thuế TNCN phải nộp = thu nhập tính thuế × thuế suất. Trong đó, thu nhập tính thuế = doanh thu – chi phí được trừ.

Các khoản chi phí được trừ được quy định tại Điều 6 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, bao gồm chi phí nguyên vật liệu, tiền lương, khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ và chi phí lãi vay phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Nhìn tổng thể, quy định này hướng tới mục tiêu tăng tính công bằng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, khi nhiều hộ kinh doanh sẽ phải tính thuế dựa trên lợi nhuận thực tế thay vì chỉ dựa trên doanh thu như trước đây.

Điểm đáng chú ý là Nghị định số 68/2026/NĐ-CP cho phép hộ kinh doanh được trừ chi phí lãi vay tương tự doanh nghiệp. Theo ông quy định này có ý nghĩa như thế nào đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ, cá nhân kinh doanh?

Đây cũng là điểm mà tôi đánh giá khá tích cực. Theo quy định mới, hộ kinh doanh được trừ nhiều loại chi phí hợp lý khi xác định thu nhập tính thuế, như chi phí nguyên liệu, hàng hóa phục vụ sản xuất kinh doanh, tiền lương và các khoản trả cho người lao động, khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí lãi vay phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh…

Quy định này giúp phản ánh đúng bản chất lợi nhuận thực tế của hoạt động kinh doanh, đồng thời tạo sự tương đồng với cách tính thuế của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, một điểm đáng chú ý khác là ngưỡng doanh thu không chịu thuế đã được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm, đây là mức điều chỉnh tương đối hợp lý so với trước đây.

Một nội dung được nhiều hộ kinh doanh quan tâm là quy định chuyển tiếp trong Nghị định số 68/2026/NĐ-CP. Theo ông, quy định này có ý nghĩa như thế nào đối với quá trình triển khai chính sách thuế mới?

Quy định chuyển tiếp trong Nghị định số 68/2026/NĐ-CP có ý nghĩa rất quan trọng, đặc biệt đối với các hộ kinh doanh có quy mô doanh thu lớn. Theo quy định, các hộ kinh doanh dự kiến có doanh thu từ 3 tỷ đồng/năm trở lên trong năm 2026 vẫn có thể tiếp tục áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu trong giai đoạn đầu, thay vì phải ngay lập tức chuyển sang phương pháp tính thuế dựa trên thu nhập tính thuế.

Từ năm 2027, các hộ kinh doanh thuộc nhóm này mới chính thức áp dụng phương pháp tính thuế thu nhập tính thuế nhân (x) với thuế suất.

Như vậy, quy định này giúp hộ kinh doanh có gần 1 năm để chuẩn bị, tạo lộ trình chuyển đổi hợp lý. Thực tế, để áp dụng phương pháp tính thuế dựa trên thu nhập, hộ kinh doanh cần phải chuẩn bị nhiều yếu tố như hệ thống hóa đơn, chứng từ, theo dõi chi phí, hàng tồn kho cũng như tổ chức lại việc ghi chép sổ sách.

Để được tính vào chi phí hợp lý, các khoản chi phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định các hộ kinh doanh phải xác định và lập bảng kê giá trị hàng tồn kho, máy móc, thiết bị tại thời điểm 31/12/2025 để làm căn cứ xác định chi phí được trừ khi tính thuế từ năm 2026.

Có thể nói, quy định chuyển tiếp đã góp phần giảm áp lực cho hộ kinh doanh khi triển khai chính sách mới, đồng thời giúp cơ quan Thuế và người nộp thuế có thêm thời gian chuẩn bị để thực hiện đúng quy định.

Ở góc độ tư vấn thuế, ông có lưu ý gì đối với hộ kinh doanh để tuân thủ tốt quy định thuế mới?

Từ thực tiễn tư vấn, theo tôi, hộ kinh doanh cần lưu ý một số vấn đề quan trọng.

Thứ nhất, các quy định về xác định doanh thu, chi phí được trừ và thời điểm ghi nhận doanh thu trong Nghị định số 68/2026/NĐ-CP có nhiều điểm tương đồng với quy định của thuế thu nhập doanh nghiệp. Điều này có thể gây khó khăn đối với những hộ kinh doanh chưa quen với việc hạch toán kế toán. Do đó, các hộ phải áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế cần chủ động rà soát các khoản chi phí được trừ, chi phí không được trừ và các điều kiện liên quan ngay từ đầu.

Thứ hai, để được tính vào chi phí hợp lý, các khoản chi phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Đối với các khoản thanh toán từ 5 triệu đồng trở lên, việc thanh toán phải thực hiện bằng phương thức không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thuế giá trị gia tăng.

Thứ ba, hộ kinh doanh cần tách bạch rõ chi phí phục vụ hoạt động kinh doanh và chi phí phục vụ nhu cầu cá nhân. Những khoản chi mang tính cá nhân hoặc tài sản không phục vụ hoạt động kinh doanh sẽ không được tính vào chi phí hợp lý.

Thứ tư, đối với quy định chuyển tiếp, các hộ kinh doanh có doanh thu lớn cần thực hiện việc xác định và lập bảng kê giá trị hàng tồn kho, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ cũng như máy móc thiết bị đang phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh tại thời điểm 31/12/2025. Bảng kê này phải được lưu trữ tại đơn vị và gửi bản điện tử cho cơ quan thuế theo thời hạn quy định. Hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác và đầy đủ của các thông tin kê khai; việc tiếp nhận bảng kê của cơ quan thuế không đồng nghĩa với việc xác nhận nguồn gốc hay xuất xứ hàng hóa.

Bên cạnh đó, hộ kinh doanh cũng cần chủ động cập nhật các quy định liên quan đến hóa đơn điện tử, kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân cũng như các quy định chuyển tiếp của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP để đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ thuế đúng quy định.

Xin trân trọng cảm ơn ông!