 |
| Khi giải thể, chấm dứt hoạt động, người nộp thuế không chỉ thực hiện thủ tục pháp lý về đăng ký kinh doanh, đăng ký hoạt động mà còn phải hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Ảnh: Thuế cơ sở 4 TP. Đà Nẵng. |
Theo hướng dẫn của Cục Thuế, khi giải thể, chấm dứt hoạt động, người nộp thuế không chỉ thực hiện thủ tục pháp lý về đăng ký kinh doanh, đăng ký hoạt động mà còn phải hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế, hồ sơ quyết toán thuế nếu thuộc diện phải nộp; xử lý hóa đơn, nợ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt và các nghĩa vụ liên quan đến thời điểm chấm dứt hoạt động.
Đối với doanh nghiệp thuộc diện thực hiện theo cơ chế liên thông, thông tin giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan Thuế được trao đổi bằng phương thức điện tử. Tuy nhiên, cơ chế này không thay thế trách nhiệm của người nộp thuế. Doanh nghiệp vẫn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ về kê khai, cung cấp hồ sơ, giải trình và hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quy định.
Vì vậy, ngay trước khi thông qua nghị quyết hoặc quyết định giải thể, doanh nghiệp nên chủ động rà soát các nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ với cơ quan nhà nước, tiền lương, nghĩa vụ tài chính với đối tác, thanh lý tài sản và các nghĩa vụ thuế.
Trước hết là rà soát toàn bộ kỳ khai thuế từ thời điểm bắt đầu hoạt động đến thời điểm giải thể, gồm kỳ khai tháng, quý, năm, từng lần phát sinh và hồ sơ khai bổ sung nếu có sai sót. Các khoản cần rà soát gồm thuế GTGT, thuế TNCN khấu trừ từ tiền lương, tiền công, thuế TNDN, lệ phí môn bài, thuế nhà thầu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên, phí, lệ phí, khoản thu từ đất và nghĩa vụ phân bổ tại địa bàn khác nếu có.
Đáng chú ý, trường hợp kỳ tính thuế chưa đến hạn, nhưng doanh nghiệp đã có quyết định giải thể, chấm dứt hoạt động thì vẫn phải xác định kỳ cuối để khai đến thời điểm giải thể.
Cục Thuế đưa ví dụ: Doanh nghiệp khai thuế GTGT theo tháng, có quyết định giải thể ngày 3/6/2026 thì phải nộp tờ khai thuế GTGT kỳ tháng 6/quý II năm 2026; trường hợp khai theo quý thì thực hiện theo kỳ khai tương ứng.
Trong kỳ không phát sinh khấu trừ thuế TNCN của đối tượng nhận thu nhập thì không phải nộp hồ sơ khai khấu trừ thuế TNCN của kỳ đó. Nếu phát hiện tờ khai đã nộp có sai sót, doanh nghiệp thực hiện khai bổ sung trước khi cơ quan thuế hoặc cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra theo quy định.
Hóa đơn, chứng từ và sổ sách kế toán cũng cần được kiểm tra. Doanh nghiệp rà soát hóa đơn điện tử đã phát hành, hóa đơn có sai sót, hóa đơn điều chỉnh, thay thế, hủy, hóa đơn chưa sử dụng và trạng thái sử dụng hóa đơn trên hệ thống.
Với hóa đơn giấy trước thời điểm 1/7/2022, nếu còn hóa đơn đặt in, tự in chưa sử dụng thì thực hiện hủy, thông báo hủy và báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn theo quy định về hóa đơn, chứng từ. Đồng thời, doanh nghiệp cần tập hợp, hoàn thiện đầy đủ sổ sách, chứng từ kế toán.
Theo bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế), khi tiến hành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hay khôi phục hoạt động, doanh nghiệp vẫn phải hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước theo đúng quy định. Doanh nghiệp không phải tốn thêm bất kỳ chi phí tuân thủ phát sinh nào khác ngoài các nghĩa vụ phải thực hiện với ngân sách nhà nước theo quy định.
Ở góc độ tư vấn, ông Trần Văn Quân, Chủ tịch VNLAWS, Chuyên gia tư vấn Thuế và Tuân thủ, cho rằng doanh nghiệp đã phát sinh nghĩa vụ hợp pháp thì phải thực hiện đầy đủ. Trường hợp có hành vi vi phạm còn trong thời hiệu xử phạt cũng phải chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, điều doanh nghiệp mong muốn là một cơ chế xử lý đơn giản, minh bạch, tương xứng với mức độ rủi ro, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và chi phí hành chính cho cơ quan thuế.
Theo hướng dẫn, doanh nghiệp giải thể theo cơ chế liên thông đăng ký kinh doanh - thuế được thực hiện qua 5 bước, từ rà soát nghĩa vụ trước khi giải thể đến nhận thông báo hoàn thành nghĩa vụ thuế của cơ quan Thuế.
Bước 1: Rà soát các nghĩa vụ trước khi làm thủ tục giải thể.
Doanh nghiệp rà soát nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ với cơ quan nhà nước, người lao động, đối tác; đồng thời rà soát hồ sơ khai thuế, hóa đơn, chứng từ và sổ sách kế toán. Đây là bước chuẩn bị để xác định những nghĩa vụ còn thiếu, còn tồn tại trước khi chuyển sang các bước tiếp theo.
Bước 2: Thông qua và gửi nghị quyết, quyết định giải thể đến cơ quan đăng ký kinh doanh
Doanh nghiệp thông qua nghị quyết, quyết định giải thể theo đúng thẩm quyền và nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở chính trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày thông qua nghị quyết, quyết định giải thể. Chi tiết hồ sơ, thủ tục được thực hiện theo hướng dẫn của pháp luật doanh nghiệp và cơ quan đăng ký kinh doanh.
Bước 3: Theo dõi thông báo của cơ quan Thuế
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan đăng ký kinh doanh cập nhật tình trạng doanh nghiệp “đang làm thủ tục giải thể” và thông tin được truyền sang cơ quan Thuế theo cơ chế một cửa liên thông.
Đối với trường hợp giải thể doanh nghiệp thông thường theo cơ chế liên thông, doanh nghiệp không nộp mẫu 24/ĐKT như hồ sơ khởi đầu tại cơ quan Thuế; thông tin do cơ quan đăng ký kinh doanh truyền sang là căn cứ để cơ quan Thuế tiếp nhận, xử lý bước tiếp theo. Trường hợp pháp luật thuế quy định phải nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế tại cơ quan Thuế hoặc cơ quan Thuế có thông báo yêu cầu nộp hồ sơ, người nộp thuế thực hiện theo thông báo.
Cơ quan Thuế rà soát, phân loại hồ sơ để xác định việc kiểm tra tại trụ sở cơ quan Thuế hay tại trụ sở người nộp thuế theo mức độ rủi ro, lịch sử tuân thủ, tình trạng hóa đơn, kê khai và nghĩa vụ thuế.
Cơ quan Thuế ban hành, gửi doanh nghiệp Thông báo mẫu số 17/TB-ĐKT về việc người nộp thuế ngừng hoạt động và đang làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong thời hạn 2 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định.
Thông báo xác định hồ sơ thuộc diện hoặc không thuộc diện phải kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế và dự kiến thời gian kiểm tra nếu thuộc diện kiểm tra. Sau đó, cơ quan Thuế cập nhật trạng thái mã số thuế sang trạng thái 03 - ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Bước 4: Hoàn thành nghĩa vụ thuế với cơ quan Thuế
Đây là khâu trọng tâm của quá trình giải thể. Doanh nghiệp phối hợp với cơ quan Thuế để xác định nghĩa vụ còn phải nộp, số đã nộp thừa, số thuế GTGT chưa khấu trừ, nghĩa vụ hóa đơn và các nghĩa vụ liên quan.
Doanh nghiệp thuộc diện phải quyết toán thực hiện hồ sơ quyết toán trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày xảy ra sự kiện chấm dứt hoạt động, chấm dứt hợp đồng, giải thể, tổ chức lại hoặc sự kiện pháp lý tương ứng theo quy định của pháp luật quản lý thuế.
Đối với thuế TNDN, doanh nghiệp rà soát và nộp tờ khai quyết toán thuế TNDN mẫu 03/TNDN, báo cáo tài chính đến thời điểm giải thể, chấm dứt hoạt động và các phụ lục liên quan theo thực tế phát sinh. Nếu có phát sinh trả thu nhập từ tiền lương, tiền công, doanh nghiệp phải khai quyết toán thuế TNCN và quyết toán thay cho cá nhân có ủy quyền, không phân biệt trong năm có phát sinh khấu trừ thuế hay không.
Doanh nghiệp cũng phải chuẩn bị sổ sách kế toán, báo cáo tài chính, hợp đồng, biên bản thanh lý, chứng từ thanh toán, chứng từ nộp thuế, hồ sơ hóa đơn, hồ sơ lao động - tiền lương và tài liệu giải trình theo yêu cầu của cơ quan Thuế.
Nếu có hoạt động xuất nhập khẩu, cơ quan Thuế phối hợp với cơ quan Hải quan để xác định doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ liên quan hay chưa. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát tờ khai hải quan, thuế xuất nhập khẩu, tiền chậm nộp, tiền phạt, khoản nợ hoặc vướng mắc còn tồn tại để xử lý sớm.
Trên cơ sở đó, cơ quan Thuế xác định số thuế phải nộp, nợ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt, số thuế nộp thừa, số thuế GTGT chưa được khấu trừ và nghĩa vụ của mã số thuế nộp thay nếu có.
Doanh nghiệp nộp đủ các khoản phải nộp, đồng thời lập hồ sơ xử lý số nộp thừa, hoàn trả, bù trừ hoặc hoàn trả kiêm bù trừ nếu đủ điều kiện. Trường hợp có đơn vị phụ thuộc hoặc mã số thuế nộp thay còn nghĩa vụ, doanh nghiệp phải xử lý dứt điểm hoặc thực hiện thủ tục chuyển, kế thừa nghĩa vụ theo quy định trước khi được xác nhận hoàn thành.
Bước 5: Nhận thông báo hoàn thành nghĩa vụ thuế từ cơ quan Thuế
Sau khi hoàn tất các nghĩa vụ liên quan, doanh nghiệp thực hiện bước cuối cùng trong quá trình giải thể theo cơ chế liên thông là nhận thông báo hoàn thành nghĩa vụ thuế từ cơ quan Thuế.
