 |
| Số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế tiếp tục gia tăng. Ảnh: TL. |
Hàng loạt “điểm nghẽn” trong quản lý thuế
Theo đánh giá của Cục Thuế, nhiều năm qua, số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế tiếp tục gia tăng. Bên cạnh đó, tình trạng người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký vẫn diễn ra ở nhiều địa phương và lĩnh vực kinh doanh khác nhau.
Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật quản lý dữ liệu, mà đang trở thành một trong những “điểm nghẽn” của công tác quản lý thuế hiện nay. Khi hồ sơ tồn đọng kéo dài, cơ quan quản lý phải dành nguồn lực lớn để rà soát, xác minh, trong khi nhiều thủ tục hành chính liên quan đến giải thể, chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp bị kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường đầu tư, kinh doanh.
Tình trạng này còn tác động đến chính những doanh nghiệp và hộ kinh doanh chấp hành nghiêm pháp luật. Khi dữ liệu quản lý không đồng bộ, thị trường xuất hiện nhiều pháp nhân “ảo”, môi trường cạnh tranh bị méo mó, làm giảm niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào tính minh bạch và công bằng của hệ thống quản lý.
Đáng chú ý, cơ quan Thuế cho biết, thực tiễn quản lý thời gian qua, một bộ phận đối tượng đã lợi dụng sự thông thoáng của thủ tục đăng ký kinh doanh để thành lập doanh nghiệp không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực chất. Những pháp nhân này sau đó bị sử dụng cho các hành vi mua bán hóa đơn, hợp thức hóa chi phí, trốn thuế hoặc chiếm đoạt tiền hoàn thuế của Nhà nước.
Không ít trường hợp cá nhân bị đánh cắp hoặc giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà không hề hay biết. Điều này khiến nhiều người đối mặt với rủi ro pháp lý khi cơ quan chức năng phát hiện doanh nghiệp đứng tên họ có vi phạm về thuế hoặc hóa đơn.
Trong bối cảnh đó, việc triển khai thống nhất chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” là yêu cầu cần thiết và cấp bách. Mục tiêu không chỉ là xử lý hồ sơ tồn đọng mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả quản trị dữ liệu, quản lý rủi ro và hiện đại hóa công tác quản lý thuế trên nền tảng chuyển đổi số.
Một trong những nội dung trọng tâm của chiến dịch là tập trung làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế ở hai nhóm lớn: nhóm ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) và nhóm không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06). Đồng thời, cơ quan Thuế sẽ kiểm soát chặt việc phát sinh mới để tránh tình trạng hồ sơ giải thể tiếp tục tồn đọng trong tương lai.
Cục Thuế nhấn mạnh quan điểm triển khai chiến dịch theo hướng “lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ”, kết hợp giữa hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế có thiện chí tuân thủ với tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng pháp nhân để gian lận thuế.
Đồng thời, dữ liệu sẽ được coi là nền tảng cốt lõi của công tác quản lý. Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin được xác định là công cụ triển khai chính, giúp phân loại hồ sơ theo mức độ rủi ro, từ đó phân bổ nguồn lực quản lý hiệu quả hơn. Những hồ sơ đủ điều kiện sẽ được tháo gỡ nhanh, trong khi các trường hợp có dấu hiệu vi phạm sẽ bị kiểm tra, xác minh chặt chẽ.
Công khai thông tin doanh nghiệp không hợp tác hoàn thành nghĩa vụ thuế
Theo kế hoạch, chiến dịch sẽ được triển khai thống nhất trong toàn ngành Thuế trong năm 2026, từ cấp trung ương đến địa phương, đồng thời có sự phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, công an, hải quan và chính quyền các cấp.
 |
| Ngành Thuế sẽ công khai thông tin đối với các doanh nghiệp trạng thái 06 không hợp tác hoàn thành nghĩa vụ thuế. Ảnh: TL |
Cục Thuế đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể cho chiến dịch. Trong đó, 100% người nộp thuế thuộc diện theo dõi sẽ được phân công rõ đầu mối phụ trách và cập nhật trên hệ thống quản lý điện tử toàn ngành. Tối thiểu 80% người nộp thuế sẽ được rà soát, chuẩn hóa thông tin cá nhân, người đại diện pháp luật và dữ liệu liên hệ phục vụ công tác quản lý.
Đặc biệt, toàn bộ hồ sơ tồn trên hệ thống quản lý thuế sẽ được rà soát để xác định lại trạng thái thực tế, tránh tình trạng “tồn ảo” do chưa cập nhật kết quả xử lý. Đây được xem là bước quan trọng nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, chính xác và phục vụ hiệu quả hơn cho công tác điều hành.
Về xử lý hồ sơ tồn đọng, ngành Thuế đặt mục tiêu tối thiểu 35% số hồ sơ trạng thái 03 tồn tại thời điểm ngày 31/3/2026 sẽ được xử lý dứt điểm trước cuối năm 2026 nếu đủ điều kiện theo quy định. Ưu tiên sẽ dành cho nhóm hồ sơ không phát sinh doanh thu, không sử dụng hóa đơn hoặc đã kéo dài trên 12 tháng.
Một điểm đáng chú ý khác là yêu cầu công khai thông tin đối với các doanh nghiệp trạng thái 06 không hợp tác hoàn thành nghĩa vụ thuế. Đồng thời, các vụ việc có dấu hiệu hình sự rõ ràng sẽ được chuyển cơ quan công an để điều tra, xử lý theo quy định pháp luật.
Bên cạnh xử lý tồn đọng, chiến dịch cũng tập trung ngăn ngừa phát sinh mới. Theo đó, ngành Thuế đặt mục tiêu giảm thời gian giải quyết bình quân các hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động xuống còn không quá 4 tháng đối với hồ sơ đủ điều kiện xử lý. Đồng thời, số lượng doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký phát sinh mới trong năm 2026 phải giảm tối thiểu 20% so với năm trước.
Để đạt được mục tiêu này, cơ quan Thuế sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, trong đó có việc chuẩn hóa thông tin định danh cá nhân chủ doanh nghiệp, người đại diện pháp luật và định danh tổ chức. Việc kết nối dữ liệu liên ngành cũng được kỳ vọng sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, giảm nguy cơ hình thành các doanh nghiệp “ma” hoặc doanh nghiệp chỉ tồn tại để mua bán hóa đơn.
Không chỉ dừng ở giải pháp kỹ thuật, chiến dịch còn nhấn mạnh yếu tố kỷ luật, kỷ cương công vụ. Kết quả xử lý hồ sơ, thời gian giải quyết và hiệu quả giảm tồn đọng sẽ trở thành căn cứ đánh giá trách nhiệm của từng đơn vị và người đứng đầu.
Đáng chú ý, Cục Thuế cũng khuyến khích sự tham gia giám sát của người dân, doanh nghiệp, cơ quan báo chí và các hiệp hội nghề nghiệp trong quá trình thực thi công vụ. Đây được xem là giải pháp nhằm tăng tính minh bạch, đồng thời góp phần phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi ngân sách nhà nước.
Trong bối cảnh nền kinh tế đang đẩy mạnh chuyển đổi số và cải thiện môi trường đầu tư, việc làm sạch dữ liệu mã số thuế không đơn thuần là xử lý thủ tục hành chính, mà còn là bước đi quan trọng để xây dựng hệ sinh thái quản lý thuế hiện đại, minh bạch và công bằng hơn. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và các hành vi gian lận bị kiểm soát hiệu quả, doanh nghiệp tuân thủ pháp luật sẽ được hưởng lợi từ môi trường kinh doanh lành mạnh, thủ tục thông thoáng và niềm tin thị trường được củng cố.
