ACCA sẵn sàng trao “tấm vé mở” cho nguồn nhân lực tài chính - kế toán Việt Nam hội nhập và đón cơ hội mới

Tổng Giám đốc ACCA toàn cầu - Bà Helen Brand OBE phát biểu tại Diễn đàn VIFC - ACCA 2026

Phóng viên: Nền kinh tế Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới, mở ra nhiều cơ hội cho lực lượng lao động ngành Tài chính - Kế toán. Thưa bà Helen Brand OBE, từ góc nhìn của một Tổ chức nghề nghiệp quốc tế, bà đánh giá thế nào về những cơ hội phía trước dành cho các chuyên gia tài chính và kế toán Việt Nam, và họ cần chuẩn bị những gì để nắm bắt các cơ hội đó?

Bà Helen Brand OBE - Tổng Giám đốc ACCA toàn cầu: Mọi nền kinh tế phát triển lành mạnh đều cần một đội ngũ nhân lực tài chính - kế toán vững mạnh, có chuyên môn cao và được đào tạo bài bản để phát triển và mở rộng. Điều đó luôn đúng trong suốt 25 năm ACCA có mặt tại Việt Nam và càng có ý nghĩa quan trọng hơn trong bối cảnh hiện nay, khi mà Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới.

Việt Nam đang chuyển mình trở thành một nơi không chỉ sản xuất hàng hóa mà còn là nơi dòng vốn được huy động, phân bổ và đưa ra quyết định. Với những người làm trong ngành của chúng tôi, điều này làm thay đổi bản chất nghề nghiệp. Cụ thể, với một nền kinh tế lấy sản xuất làm động lực, chuyên gia tài chính chủ yếu ghi nhận những gì đã xảy ra. Nhưng trong nền kinh tế thu hút, phân bổ và chịu trách nhiệm giải trình về dòng vốn quốc tế, chuyên gia tài chính sẽ tham gia trực tiếp vào quá trình ra quyết định - góp phần tạo ra giá trị, chứ không chỉ đo lường giá trị đó.

Theo tôi, thời điểm hiện tại mang đến nhiều tín hiệu tích cực cho ngành tài chính. Khảo sát Điều kiện kinh tế Toàn cầu do ACCA thực hiện cùng IMA hằng quý (kể từ năm 2011), cho thấy niềm tin của các chuyên gia tài chính tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã phục hồi mạnh trong quý II năm nay, vượt đáng kể mức trung bình lịch sử; trong khi niềm tin tại Bắc Mỹ và Tây Âu vẫn yếu. Các nhà đầu tư đang tập trung vào khu vực này với cái nhìn lạc quan.

Về năng lực, các nhà tuyển dụng liên tục nhấn mạnh những điều họ cần: người có kỹ năng thực tiễn, khả năng đánh giá vững vàng, tính chính trực cùng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Kiến thức chuyên môn giúp mở cánh cửa. Khả năng đánh giá và đạo đức là nền tảng gây dựng sự nghiệp. Ngày càng nhiều nhà tuyển dụng cũng tìm kiếm những chuyên gia có tư duy toàn cầu - có thể làm việc xuyên biên giới, theo nhiều chuẩn mực và trong các nền văn hóa khác nhau.

Đạt được những điều này không hề dễ dàng, và tôi cho rằng cũng không nên dễ dàng. Theo học một chứng chỉ nghề nghiệp đòi hỏi sự bền bỉ, tận tâm bên cạnh năng lực. Nhưng khi học viên và gia đình họ hỏi liệu nỗ lực đó có xứng đáng hay không, câu trả lời của tôi là chắc chắn có, bởi điều đó mở ra cả một thế giới cơ hội mới.

Trong 25 năm qua, câu hỏi đặt ra ở Việt Nam là làm thế nào để các chuyên gia Việt Nam đáp ứng được những chuẩn mực quốc tế. Tôi tin rằng 25 năm tới sẽ là giai đoạn các chuyên gia Việt Nam góp phần định hình chính những chuẩn mực đó.

Phóng viên: Trong 25 năm qua, ACCA đã luôn đồng hành hỗ trợ ngành tài chính và kế toán Việt Nam phát triển tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Tuy nhiên, khi chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình môi trường làm việc, vai trò của các chuyên gia tài chính đang thay đổi như thế nào? Điều này có ý nghĩa gì đối với ngành nghề tại Việt Nam, thưa bà?

Bà Helen Brand OBE - Tổng Giám đốc ACCA toàn cầu: Đổi mới là một trong ba giá trị cốt lõi của ACCA, bên cạnh tính chính trực và sự hòa nhập và chưa bao giờ đổi mới lại quan trọng đối với ngành nghề của chúng tôi như hiện nay.

ACCA đã luôn đồng hành hỗ trợ ngành tài chính và kế toán Việt Nam phát triển tiệm cận các chuẩn mực quốc tế

Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy một nghịch lý. Trong khảo sát Xu hướng nhân tài Toàn cầu năm nay, 82% người tham gia cho biết họ tự tin có thể học hỏi và ứng dụng công nghệ AI. Tuy nhiên, trong nghiên cứu chúng tôi phối hợp thực hiện với Hiệp hội Kế toán Công chứng Australia và New Zealand mang tên “Khai mở hiểu biết chuyên sâu về tài chính”, 72% cho biết họ chỉ có kiến thức cơ bản về AI tạo sinh hoặc hoàn toàn chưa có kiến thức. 51% cũng nói rằng họ lo ngại tác động của AI đối với công việc của mình. Điều đó chứng tỏ mức độ tự tin cao, nhưng năng lực vẫn chưa theo kịp.

Điều này được lý giải như sau: trí tuệ nhân tạo khiến việc tạo ra thông tin trở nên gần như dễ dàng. Nhưng nó không giúp việc tin tưởng vào thông tin trở nên dễ hơn; thậm chí còn có thể nói là còn khó hơn. Vì vậy, giá trị thực sự của chuyên gia tài chính đang chuyển từ việc tạo ra các con số sang khả năng khẳng định một cách có cơ sở và thẩm quyền về việc liệu những con số đó có đáng tin cậy hay không, cũng như chúng có ý nghĩa gì đối với quyết định cần đưa ra.

Đó là lý do tôi đặc biệt chú ý khi 93% chuyên gia tài chính trong nghiên cứu của chúng tôi bày tỏ lo ngại về tính chính trực và khả năng xác minh kết quả do AI tạo ra. Đây không phải là sự chống đối công nghệ. Đó là bản năng nghề nghiệp đang vận hành đúng như mong đợi. Việc đặt câu hỏi một con số xuất phát từ đâu là nguyên tắc lâu đời nhất của ngành kế toán, và ngày nay, nguyên tắc ấy có giá trị hơn bao giờ hết.

Ở góc độ một Hiệp hội nghề nghiệp quốc tế, tôi nhận thấy đang có những tín hiệu thực sự đáng khích lệ đối với Việt Nam. Trên khắp Đông Nam Á, 39% chuyên gia tài chính xếp các công cụ AI tạo sinh vào nhóm ba kỹ năng thiết yếu hàng đầu trong năm năm tới và là năng lực được xếp hạng cao nhất trong khu vực.

Nhu cầu và sự sẵn sàng đã hiện hữu. Nhiệm vụ của chúng tôi, cùng với các trường đại học và nhà tuyển dụng là chuyển sự quan tâm đó thành năng lực thực tế. Đó chính là lý do chúng tôi không ngừng phát triển các chương trình chứng chỉ chuyên môn và chương trình văn bằng ACCA để đáp ứng nhu cầu kinh doanh hiện đại.

Phóng viên: Nhìn về tương lai, ACCA xác định vai trò của mình như thế nào trong việc giúp Việt Nam phát triển lực lượng lao động tài chính và kế toán có năng lực cạnh tranh toàn cầu, đặc biệt khi nền kinh tế bước sang giai đoạn tăng trưởng tiếp theo?

Bà Helen Brand OBE - Tổng Giám đốc ACCA toàn cầu: Tại ACCA, chúng tôi thường nói rằng hợp tác là siêu năng lực của chúng tôi và 25 năm hoạt động tại Việt Nam là minh chứng sống động cho điều đó.

Ngay từ những ngày đầu, chúng tôi đã hợp tác với các trường đại học và cao đẳng trên khắp cả nước để xây dựng cộng đồng của mình. Ngày nay, chương trình ACCA đã được tích hợp vào chương trình đào tạo của nhiều cơ sở giáo dục hàng đầu, trong đó có Trường Đại học Ngoại thương, Đại học Kinh tế Quốc dân, Học viện Tài chính, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, Học viện Ngân hàng và Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng. Năm 2015, tại Diễn đàn Giáo dục Vương quốc Anh - Việt Nam ở London, do Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đồng tổ chức, chúng tôi đã ký thỏa thuận hợp tác với ba trường trong số đó nhằm mở rộng hoạt động đào tạo kế toán, kiểm toán và tài chính theo chuẩn quốc tế. Kể từ đó, mối quan hệ hợp tác này ngày càng sâu sắc.

Trong thời gian tới, chúng tôi nhìn nhận vai trò của mình ở bốn phương diện:

Giáo dục: Kết hợp chương trình học thuật với văn bằng nghề nghiệp được công nhận quốc tế để sinh viên tốt nghiệp có cả hai nền tảng. Trong chuyến công tác của tôi tại Việt Nam vào tháng 9 vừa qua, chúng tôi đã công bố nhiều hợp tác ý nghĩa trong lĩnh vực giáo dục như: Chương trình Thạc sĩ Kế toán Tích hợp Chứng chỉ Chuyên nghiệp Chiến lược ACCA đầu tiên tại Việt Nam cùng Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, Chứng chỉ Kế toán Quốc tế và Phân tích dữ liệu Kinh doanh tích hợp với ACCA Diploma cùng Học viện Tài, ký kết hợp tác với trường Sedbergh Vietnam (thuộc Hệ thống Trường Quốc tế CIS - Sedbergh Vietnam) và Đại học Bách khoa Hồng Kông (PolyU) mở ra con đường theo đuổi ACCA cho học sinh ngay từ THPT.

Năng lực giảng dạy: Thông qua Mạng lưới ACCA Teach, chúng tôi đào tạo giảng viên ở tất cả các cấp độ trong chương trình ACCA, để ngày càng nhiều giảng viên có thể hỗ trợ nhiều sinh viên hơn - bao gồm cả tại các trường đại học ngoài Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Phát triển ngành nghề tại miền Trung có ý nghĩa đối với tăng trưởng của cả nước, chứ không chỉ các thành phố lớn nhất.

Khả năng có việc làm: Các quan hệ hợp tác của chúng tôi kết nối trực tiếp trường đại học với nhà tuyển dụng. Chẳng hạn, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, chương trình hợp tác giữa ACCA, trường và EY đã kéo dài 15 năm, mang đến học bổng, cơ hội thực tập và con đường bước vào công việc chuyên môn đầu tiên cho những sinh viên xuất sắc.

Hòa nhập: Mục tiêu của chúng tôi là xóa bỏ những rào cản để học viên có thể tiếp cận với nghề nghiệp và hỗ trợ những người học có xuất phát điểm từ nhiều lĩnh vực khác nhau cũng có thể tham gia vào ngành Tài chính - Kế toán.