Gấp rút gỡ “nút thắt” hoàn thuế giá trị gia tăng

Cục Thuế chỉ đạo quyết liệt đẩy nhanh tiến độ hoàn thuế GTGT. Ảnh minh họa

Cụ thể, Chỉ thị 34/CT-CT yêu cầu cơ quan Thuế bắt buộc tiếp nhận 100% hồ sơ đề nghị hoàn thuế GTGT bằng phương thức điện tử. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính sẽ tự động tiếp nhận và trả kết quả phản hồi ngay cho người nộp thuế. Trường hợp gửi hồ sơ giấy, cán bộ thuế có trách nhiệm hướng dẫn doanh nghiệp chuyển đổi qua hệ thống điện tử.

Các đơn vị trong ngành Thuế phải khai thác triệt để và hiệu quả cơ sở dữ liệu quản lý thuế bao gồm dữ liệu tờ khai thuế, hóa đơn điện tử, tờ khai hải quan, kết quả phân tích rủi ro và các nguồn thông tin liên quan để bảo đảm 100% hồ sơ đủ điều kiện được giải quyết đúng thời hạn. Trường hợp số thuế không được hoàn hoặc chưa đủ điều kiện hoàn, cơ quan Thuế bắt buộc phải ban hành thông báo nêu rõ lý do cụ thể và căn cứ pháp lý.

Để giải quyết triệt để tình trạng hồ sơ tồn đọng, Cục Thuế yêu cầu các đơn vị tiến hành rà soát, tổng hợp toàn bộ hồ sơ hoàn thuế GTGT còn dở dang, phân loại cụ thể theo nhóm đối tượng, nhóm mặt hàng, xác định rõ từng khó khăn, vướng mắc. Từ đó, bố trí nhân lực hợp lý và tổ chức kiểm tra, giám sát tiến độ hằng tuần.

Mục tiêu cốt lõi không để xảy ra tình trạng hồ sơ tồn đọng quá hạn, ngoại trừ các trường hợp rủi ro cao hoặc có nghi vấn gian lận thuế cần phối hợp xác minh. Đối với các trường hợp ngoại lệ này, cơ quan Thuế phải thông báo công khai, cụ thể đến người nộp thuế qua Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính về số thuế chưa đủ điều kiện hoàn, lý do tạm dừng, các cơ quan liên quan phối hợp và thời hạn xác minh dự kiến. Đồng thời, Thủ trưởng các Thuế tỉnh, thành phố, Chi cục thuế Doanh nghiệp lớn và Chi cục thuế Thương mại điện tử phải gửi báo cáo định kỳ hằng tuần về Cục Thuế để tập trung chỉ đạo, tháo gỡ vướng mắc kịp thời.

Bên cạnh mục tiêu tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, công tác hoàn thuế GTGT cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn từ các hành vi gian lận thuế ngày càng phức tạp. Các hành vi gian lận thường hình thành từ rất sớm, ngay từ khi phát sinh giao dịch, lập hóa đơn chứ không chờ đến khi lập hồ sơ hoàn thuế.

Thực tiễn kiểm tra cho thấy, hành vi gian lận có thể được hình thành từ trước khi người nộp thuế lập hồ sơ đề nghị hoàn, ngay từ quá trình phát sinh giao dịch, lập và nhận hóa đơn, kê khai thuế. Điển hình như việc thành lập, sử dụng DN không hoạt động thực chất để mua bán, sử dụng hóa đơn; lập hóa đơn cho giao dịch không có thật; hợp thức hóa đầu vào qua nhiều DN trung gian; tạo lập giao dịch mua bán lòng vòng; nâng khống giá trị hàng hóa, dịch vụ; sử dụng hóa đơn, chứng từ không phản ánh đúng bản chất giao dịch; kê khai không đúng thực tế đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu nhằm làm tăng số thuế GTGT được khấu trừ, đề nghị hoàn.

Việc kết nối, phân tích các nguồn dữ liệu cho phép cơ quan thuế chủ động nhận diện các dấu hiệu bất thường như: DN có quy mô hoạt động hạn chế nhưng phát sinh doanh thu, giá trị mua bán và thuế GTGT đầu vào lớn; doanh thu, giá trị mua vào hoặc số thuế đề nghị hoàn tăng đột biến; giao dịch phát sinh liên tục trong thời gian ngắn; mua bán qua nhiều tầng trung gian; hóa đơn có dấu hiệu bất thường; hoặc không tương xứng giữa quy mô giao dịch với năng lực hoạt động thực tế.

Trên cơ sở rà soát, phân tích, đánh giá và nhận diện rủi ro, Cục Thuế yêu cầu cơ quan thuế các cấp tăng cường khai thác, phân tích, đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử, kê khai thuế, đăng ký thuế, lịch sử tuân thủ và các dữ liệu có liên quan; kết nối thông tin giữa người bán, người mua, hóa đơn đầu vào, đầu ra và các tổ chức, cá nhân liên quan để kịp thời nhận diện, cảnh báo rủi ro phục vụ công tác quản lý hoàn thuế. Việc nhận diện rủi ro phải được thực hiện ngay trong quá trình kê khai, sử dụng hóa đơn và phát sinh giao dịch, không chờ đến khi phát sinh hồ sơ hoàn thuế mới tiến hành.

Một trong những điểm nhấn quan trọng tại Chỉ thị số 34/CT-CT là yêu cầu siết chặt kỷ cương, kỷ luật hành chính và cá thể hóa trách nhiệm của đội ngũ công chức thuế trong quá trình giải quyết hoàn thuế. Cụ thể

Chỉ thị yêu cầu cơ quan Thuế các cấp tổ chức rà soát, xác định rõ trách nhiệm của công chức, bộ phận và người kiểm soát, phê duyệt đối với từng hồ sơ có tồn tại, vi phạm; làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan và xem xét xử lý trách nhiệm theo thẩm quyền. Trường hợp vượt thẩm quyền, phải báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định.

Các đơn vị phải nghiêm túc quán triệt, chấn chỉnh và xử lý ngay những tồn tại, vướng mắc trong giải quyết hoàn thuế; bảo đảm không còn tình trạng ban hành thông báo, quyết định, lệnh hoàn chậm thời hạn; không cập nhật hoặc cập nhật không đúng thời điểm trên hệ thống quản lý thuế tập trung; nội dung yêu cầu giải trình, bổ sung tài liệu chưa cụ thể; việc kiểm tra, xác minh hóa đơn, người bán và các tổ chức, cá nhân liên quan chưa đầy đủ, kịp thời; hồ sơ thuộc diện kiểm tra sau hoàn quá thời hạn 05 năm chưa được thực hiện.

“Yêu cầu toàn thể công chức chấp hành nghiêm kỷ cương, kỷ luật và trách nhiệm công vụ trong quá trình giải quyết hoàn thuế GTGT; thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ, thẩm quyền, quy trình và thời hạn giải quyết. Công chức phải chủ động nghiên cứu, khai thác dữ liệu, phối hợp xử lý công việc, không né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng hoặc kéo dài hồ sơ để giảm trách nhiệm cá nhân.” - Chỉ thị nêu rõ.

Trong quá trình triển khai, khi phát sinh vướng mắc hoặc cách hiểu khác nhau, công chức thuế phải kịp thời báo cáo các cấp lãnh đạo để xem xét, quyết định trong phạm vi thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền, bảo đảm việc giải quyết hoàn thuế được thực hiện thống nhất, đúng quy định.

Với các giải pháp đồng bộ từ cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu, tăng cường quản lý rủi ro đến siết chặt kỷ cương, kỷ luật và trách nhiệm công vụ, Chỉ thị số 34/CT-CT hướng tới nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết hoàn thuế GTGT; bảo đảm giải quyết kịp thời hồ sơ đủ điều kiện, đồng thời chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm hành vi gian lận, góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu và bảo vệ nguồn thu NSNN./.