| Siết thuế hàng trị giá nhỏ nhập từ nước ngoài vào EU Tuân thủ CBAM: Con đường hướng tới xuất khẩu xanh TP Hồ Chí Minh đặt nền tảng cho xuất khẩu xanh, bền vững vào EFTA |
 |
| Quy định mới của EU năm 2026 định hình xu thế tiêu dùng tương lai và tác động đến xuất khẩu của Việt Nam. |
Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Pháp, năm 2026 được dự báo là một cột mốc quan trọng khi “tiêu dùng xanh” tại châu Âu không còn dừng ở các cam kết trách nhiệm xã hội tự nguyện, mà chính thức được luật hóa bằng các khuôn khổ bắt buộc. Theo đó, 4 quy định lớn sẽ đồng loạt tác động đến nhiều nhóm ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam tại thị trường EU.
Trước hết là Quy định Thiết kế sinh thái (ESPR). Từ ngày 19/7/2026, EU cấm tiêu hủy hàng may mặc, da giày tồn kho chưa bán đối với doanh nghiệp lớn, đồng thời kích hoạt cơ chế Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), buộc các nhãn hàng chi trả phí thu gom và xử lý rác thải dệt may. Sức ép chi phí khiến mô hình “thời trang nhanh” mất lợi thế, giá thành bị đẩy lên cao, còn văn hóa tiêu dùng “dùng một lần” dần bị loại bỏ. Thay vào đó, người mua ưu tiên sản phẩm bền, dễ sửa chữa, tái sử dụng; các mô hình bán lại (resale) và thu hồi sản phẩm cũ trở thành tiêu chuẩn vận hành bắt buộc.
Song song, Chỉ thị Bảo vệ người tiêu dùng (EU 2024/825) có hiệu lực từ ngày 27/9/2026 sẽ siết chặt hành vi “tẩy xanh”. Những tuyên bố chung chung như “thân thiện môi trường” nếu không có dữ liệu chứng minh sẽ bị cấm hoàn toàn. Công cụ trung tâm là Hộ chiếu sản phẩm số (Digital Product Passport - DPP), yêu cầu truy xuất đầy đủ dữ liệu về nguồn gốc vật liệu, hóa chất, phát thải và vòng đời sản phẩm. Người tiêu dùng và đặc biệt là các chuỗi bán lẻ châu Âu chuyển sang thói quen “tiêu dùng dựa trên bằng chứng”, buộc nhà cung ứng minh bạch toàn bộ thông tin trước khi ký hợp đồng.
Ở lĩnh vực gỗ và nội thất, Quy định chống suy thoái rừng của EU (EUDR) sẽ áp dụng từ ngày 30/12/2026 đối với doanh nghiệp vừa và lớn. Tiêu chí “không suy thoái rừng” trở thành rào cản pháp lý cứng. Các nhà phân phối sẽ đóng vai trò “bộ lọc” ngay từ đầu vào, yêu cầu dữ liệu định vị địa lý (GPS) truy xuất vùng trồng. Hàng hóa không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp và minh bạch sẽ bị chặn tại cửa khẩu, mất cơ hội tiếp cận thị trường EU.
Đối với thực phẩm, Quy định về bao bì và rác thải bao bì (PPWR) có hiệu lực từ ngày 12/8/2026 tạo sức ép tối ưu hóa thiết kế bao bì, giảm nhựa và tăng vật liệu thân thiện môi trường. Trong bối cảnh lạm phát, Báo cáo EU Fish Market ghi nhận lượng tiêu thụ cá tươi tại nhà giảm đáng kể thời gian gần đây. Người dân EU chuyển sang “tiêu dùng thông minh”, ưu tiên sản phẩm tiện lợi, ít lãng phí như phi lê, hàng đông lạnh sơ chế sẵn. Các siêu thị theo đó yêu cầu thủy sản nhập khẩu vừa đạt chuẩn sinh thái (ASC/MSC) vừa tuân thủ nghiêm ngặt quy định bao bì mới.
Có thể thấy, năm 2026 không chỉ đơn thuần đánh dấu những điều chỉnh về chính sách, mà còn mở ra giai đoạn tái cấu trúc toàn diện chuỗi cung ứng theo hướng minh bạch hơn, bền vững hơn và đề cao trách nhiệm. Với doanh nghiệp Việt Nam, thích ứng sớm với những quy định mới từ EU không còn là lựa chọn chiến lược, mà là điều kiện tiên quyết để giữ vững thị phần tại một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng bậc nhất của Việt Nam.
