Thứ bảy 21/11/2026 04:01
Thời tiết: Hà Nội 16°C
Đà Nẵng 23°C
Cà Mau 24°C
Hải Phòng 16°C
TP Hồ Chí Minh 27°C
e-ISSN 3093-3501
Xuất nhập khẩu
aa

Doanh nghiệp Việt cần thay đổi cách tiếp cận trước yêu cầu mới của EU

Ngô Kiến
Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đặt ra yêu cầu mới đối với hàng xuất khẩu vào EU: doanh nghiệp không chỉ bảo đảm chất lượng sản phẩm mà còn phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và tính minh bạch của toàn bộ chuỗi cung ứng. Khoảng trống dữ liệu đang là thách thức lớn đối với nhiều ngành hàng Việt Nam.
Doanh nghiệp Việt cần thay đổi cách tiếp cận trước yêu cầu mới của EU
Ảnh minh họa có sự hỗ trợ bởi AI.

EUDR đặt lại chuẩn cạnh tranh cho hàng xuất khẩu Việt Nam

Tại tọa đàm trực tuyến “EUDR bước vào giai đoạn thực thi: Từ truy xuất nguồn gốc đến quản trị dữ liệu chuỗi cung ứng cho hàng Việt Nam” do Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 20/11, các chuyên gia và cơ quan quản lý cùng chỉ ra thách thức lớn đối với hàng xuất khẩu Việt Nam: dữ liệu vùng nguyên liệu và khả năng truy xuất toàn bộ chuỗi cung ứng.

Doanh nghiệp Việt cần thay đổi cách tiếp cận trước yêu cầu mới của EU

Thời gian tới, cần triển khai đồng bộ các giải pháp như: hoàn thiện hướng dẫn và nền tảng dữ liệu; kết nối nông hộ, thương nhân, doanh nghiệp với cơ quan quản lý; tăng cường đào tạo và duy trì đối thoại với phía EU. Trong đó, cơ quan nhà nước cần cung cấp dữ liệu nền về đất đai, lâm nghiệp và vùng sản xuất; doanh nghiệp tổ chức chuỗi cung ứng, thu thập và xác minh thông tin; hợp tác xã, đơn vị thu mua và người sản xuất phối hợp cập nhật hồ sơ. Việc phân định rõ trách nhiệm giữa các bên sẽ giúp dữ liệu được duy trì xuyên suốt, hạn chế tình trạng thiếu hụt hoặc sai lệch khi truy xuất.

Ông Ngô Sỹ Hoài

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho rằng, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận trước yêu cầu mới của thị trường. Sản phẩm có chất lượng tốt, giá cạnh tranh chưa đủ; doanh nghiệp còn phải quan tâm đến cách thức sản xuất và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng.

Yêu cầu này xuất phát từ EUDR, tác động trực tiếp đến các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như cà phê, cao su, gỗ và sản phẩm gỗ. Theo lộ trình cập nhật, doanh nghiệp vừa và lớn phải thực hiện các nghĩa vụ từ ngày 30/12/2026; phần lớn doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ áp dụng từ ngày 30/6/2027.

EUDR yêu cầu sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh phải chứng minh không có nguồn gốc từ đất bị phá rừng sau ngày 31/12/2020, được sản xuất phù hợp với pháp luật liên quan của nước sản xuất và có tuyên bố thẩm định trách nhiệm hoặc hồ sơ khai báo theo quy định. Do đó, doanh nghiệp phải cung cấp dữ liệu về vị trí vùng sản xuất, tình trạng sử dụng đất, nhà cung cấp, quá trình thu mua và chế biến. Nếu dữ liệu thiếu hoặc không đủ tin cậy, sản phẩm có thể không đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường EU.

Thực tiễn cho thấy, thời gian qua, Việt Nam đã có những bước tiến trong xây dựng dữ liệu phục vụ EUDR. Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến cuối tháng 10/2026, khoảng 400.000 ha cà phê đã có dữ liệu gắn tọa độ địa lý, chiếm hơn 50% diện tích cà phê cả nước. Với cao su, các doanh nghiệp lớn và Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam đã xây dựng dữ liệu tọa độ cho hơn 300.000 ha.

Trước đó, ngày 20/10/2026, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm công bố bản đồ ranh giới rừng năm 2020 phiên bản 1 cùng nền tảng WebGIS, hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương đối chiếu, kiểm tra nguy cơ chồng lấn giữa vùng sản xuất với đất rừng.

Tuy nhiên, kết quả này mới là nền tảng ban đầu. Dữ liệu tại nhiều địa phương và doanh nghiệp còn phân tán, chưa đồng bộ về cấu trúc và thông tin. Một số vùng trồng thiếu hồ sơ chứng minh tính hợp pháp của đất hoặc chưa cập nhật đầy đủ lịch sử sử dụng đất. Trong khi đó, nông hộ nhỏ, hợp tác xã và doanh nghiệp quy mô nhỏ còn hạn chế về nhân lực, kỹ thuật và chi phí thu thập, quản lý dữ liệu.

Nhấn mạnh thách thức hiện nay không chỉ là thu thập thông tin mà còn phải làm sạch, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu giữa các hệ thống, bà Nguyễn Thị Hoài, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) lưu ý, cảnh báo chồng lấn trên bản đồ không đồng nghĩa với kết luận vi phạm. Doanh nghiệp cần tiếp tục đối chiếu hồ sơ đất đai và xác minh thực tế để xác định chính xác tình trạng vùng nguyên liệu.

Cần kết nối dữ liệu, giữ chuỗi cung ứng

Đáp ứng EUDR không chỉ là việc riêng của doanh nghiệp xuất khẩu mà đòi hỏi sự phối hợp xuyên suốt từ người sản xuất, đơn vị thu mua đến cơ sở chế biến. Mỗi khâu đều phải cung cấp thông tin đủ tin cậy để chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và liên kết với từng lô hàng xuất khẩu.

Theo lộ trình cập nhật, doanh nghiệp vừa và lớn phải thực hiện các nghĩa vụ từ ngày 30/12/2026; phần lớn doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ áp dụng từ ngày 30/6/2027.

EUDR cũng yêu cầu sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh phải chứng minh không có nguồn gốc từ đất bị phá rừng sau ngày 31/12/2020, được sản xuất phù hợp với pháp luật liên quan của nước sản xuất và có tuyên bố thẩm định trách nhiệm hoặc hồ sơ khai báo theo quy định.

Theo đó, doanh nghiệp phải cung cấp dữ liệu về vị trí vùng sản xuất, tình trạng sử dụng đất, nhà cung cấp, quá trình thu mua và chế biến. Nếu dữ liệu thiếu hoặc không đủ tin cậy, sản phẩm có thể không đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường EU.

Thực tế tại Công ty cổ phần Cà phê DETECH cho thấy quy mô công việc không nhỏ. Từ mùa vụ 2025-2026, doanh nghiệp đã triển khai truy xuất nguồn gốc cho 7.500 nông hộ trồng cà phê Arabica tại Sơn La. Hồ sơ phải có tọa độ GPS từng mảnh vườn, diện tích canh tác, thông tin hộ sản xuất, dữ liệu thu mua, sơ chế và liên kết với lô hàng xuất khẩu.

Bà Lê Hằng, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Cà phê DETECH cho biết, khách hàng EU yêu cầu minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vùng trồng đến hồ sơ của từng lô hàng. Vì vậy, doanh nghiệp phải đầu tư cho định vị vùng nguyên liệu, xây dựng dữ liệu và đào tạo để đáp ứng yêu cầu truy xuất, kiểm chứng của đối tác.

Với ngành gỗ, bài toán còn phức tạp do nguồn nguyên liệu qua nhiều khâu trung gian. Việt Nam hiện có khoảng 1,5 triệu hộ trồng rừng quy mô nhỏ, bình quân khoảng 2 ha mỗi hộ. Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, những doanh nghiệp có kinh nghiệm xuất khẩu sang EU và hệ thống quản lý nguồn nguyên liệu bài bản có mức độ sẵn sàng cao hơn. Ngược lại, doanh nghiệp ít xuất khẩu vào thị trường này, có chuỗi cung ứng phức tạp hoặc sử dụng gỗ nhập khẩu sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong thu thập, kiểm chứng dữ liệu.

Từ thực tế đó, ông Ngô Sỹ Hoài cho rằng, cần triển khai đồng bộ các giải pháp như: hoàn thiện hướng dẫn và nền tảng dữ liệu; kết nối nông hộ, thương nhân, doanh nghiệp với cơ quan quản lý; tăng cường đào tạo và duy trì đối thoại với phía EU.

Trong đó, cơ quan nhà nước cần cung cấp dữ liệu nền về đất đai, lâm nghiệp và vùng sản xuất; doanh nghiệp tổ chức chuỗi cung ứng, thu thập và xác minh thông tin; hợp tác xã, đơn vị thu mua và người sản xuất phối hợp cập nhật hồ sơ. Việc phân định rõ trách nhiệm giữa các bên sẽ giúp dữ liệu được duy trì xuyên suốt, hạn chế tình trạng thiếu hụt hoặc sai lệch khi truy xuất.

Theo ông Hoài, một hệ thống dữ liệu thống nhất cũng giúp doanh nghiệp tránh thu thập, kê khai trùng lặp, giảm chi phí và thời gian tuân thủ. Cùng với đó, cần ưu tiên hỗ trợ nông hộ nhỏ, hợp tác xã và doanh nghiệp quy mô nhỏ về kỹ thuật, nhân lực và kinh phí để duy trì sự tham gia của họ trong chuỗi cung ứng.

EUDR không chỉ là yêu cầu riêng của thị trường EU mà còn phản ánh xu hướng gia tăng tiêu chuẩn về môi trường và trách nhiệm trong thương mại quốc tế. Vì vậy, chuẩn hóa dữ liệu vùng nguyên liệu, minh bạch chuỗi cung ứng và phân định rõ trách nhiệm giữa các bên không chỉ giúp doanh nghiệp Việt đáp ứng quy định trước mắt, mà còn củng cố năng lực cạnh tranh và khả năng duy trì thị trường xuất khẩu trong dài hạn.

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Phân hạng trung tâm logistics theo quy mô, năng lực khai thác

Phân hạng trung tâm logistics theo quy mô, năng lực khai thác

Trung tâm logistics là khu vực có ranh giới địa lý xác định, được quy hoạch hạ tầng kỹ thuật và công nghệ đồng bộ, nơi diễn ra các hoạt động lưu trữ, gom hàng, chia tách, xử lý, thông quan (nếu có), phân phối hàng hóa…
Nông sản Việt đối diện phép thử mới

Nông sản Việt đối diện phép thử mới

Nhiều thị trường nhập khẩu gia tăng kiểm soát an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS), nông sản Việt Nam đối diện yêu cầu khắt khe về dư lượng hóa chất, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc. Những thay đổi này đòi hỏi doanh nghiệp chuyển từ ứng phó với quy định sang chủ động kiểm soát chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu, nếu muốn duy trì thị trường xuất khẩu.
Nhập khẩu năm 2026 có thể vượt 600 tỷ USD

Nhập khẩu năm 2026 có thể vượt 600 tỷ USD

Nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh với kim ngạch từ đầu năm đến ngày 15/11 đạt 541 tỷ USD, tăng 38,2% so với cùng kỳ năm 2025.
Ngành dệt may đồng bộ nhiều giải pháp để đạt mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD

Ngành dệt may đồng bộ nhiều giải pháp để đạt mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD

Dù 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt 39,84 tỷ USD, tăng 3,9% so với cùng kỳ năm trước, song để đạt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu khoảng 48 tỷ USD cả năm vẫn còn nỗ lực hơn nữa, đặc biệt trong bối cảnh thị trường phục hồi chưa đồng đều, chi phí và tiêu chuẩn gia tăng. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) đã phân tích những yếu tố quyết định giúp hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026, đồng thời chia sẻ định hướng mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành trong thời gian tới.
Ba nhóm hàng xuất khẩu chủ lực mang về gần 290 tỷ USD

Ba nhóm hàng xuất khẩu chủ lực mang về gần 290 tỷ USD

Xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng khi kim ngạch từ đầu năm đến ngày 15/11/2026 đạt 529,26 tỷ USD, tăng 28,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Lào Cai khai thông dòng chảy thương mại xuyên biên giới

Lào Cai khai thông dòng chảy thương mại xuyên biên giới

Nằm trên trục giao thương kết nối Tây Nam Trung Quốc với Việt Nam và ASEAN, Lào Cai đang từng bước chuyển lợi thế địa lý thành năng lực kết nối kinh tế. Từ đầu tư hạ tầng giao thông, xây dựng cửa khẩu thông minh đến mở rộng xúc tiến thương mại và khai thác các hiệp định thương mại tự do, địa phương hướng tới nâng cao vị thế trong chuỗi lưu chuyển hàng hóa khu vực.
Nông sản Việt vào EU: Không chỉ tăng sản lượng, phải nâng giá trị

Nông sản Việt vào EU: Không chỉ tăng sản lượng, phải nâng giá trị

Thực tế xuất khẩu cà phê trong 10 tháng năm 2026 tăng 18,1% về sản lượng nhưng giảm 5,4% về giá trị, cho thấy bài toán nâng giá trị nông sản vẫn còn nhiều thách thức. Tận dụng EVFTA, doanh nghiệp cần chuyển từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm và phát triển bền vững của EU.
DEPA và DEFA: Mở thị trường, nâng chuẩn xuất nhập khẩu

DEPA và DEFA: Mở thị trường, nâng chuẩn xuất nhập khẩu

Khi kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam vượt 1.000 tỷ USD sau 10 tháng năm 2026, yêu cầu nâng cao hiệu quả giao dịch, kết nối dữ liệu và giảm chi phí xuyên biên giới ngày càng rõ nét. Hiệp định Đối tác Kinh tế số (DEPA) và Hiệp định khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA) được kỳ vọng mở thêm không gian cho thương mại số, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào mức độ tương thích của thể chế, hạ tầng và năng lực số trong nước.
Nước mắm Việt tìm đường xuất khẩu vào thị trường khó tính

Nước mắm Việt tìm đường xuất khẩu vào thị trường khó tính

Có lợi thế về truyền thống sản xuất và bản sắc ẩm thực, nhưng mặt hàng nước mắm của Việt Nam vẫn chưa khai thác tương xứng tiềm năng xuất khẩu. Để chinh phục những thị trường khó tính, doanh nghiệp không chỉ cần bảo đảm chất lượng sản phẩm mà còn phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và minh bạch toàn bộ quy trình sản xuất.
Xuất nhập khẩu đạt 1.070 tỷ USD, tiếp đà xuất siêu

Xuất nhập khẩu đạt 1.070 tỷ USD, tiếp đà xuất siêu

Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực trong nửa đầu tháng 11/2026 khi quy mô kim ngạch duy trì ở mức cao và cán cân thương mại tiếp tục trạng thái xuất siêu.
CEPA Việt Nam - UAE: Biến lợi thế hiệp định thành động lực tăng trưởng

CEPA Việt Nam - UAE: Biến lợi thế hiệp định thành động lực tăng trưởng

CEPA Việt Nam - UAE mở thêm cánh cửa cho hàng hóa, dịch vụ và dòng vốn hai nước. Nhưng ưu đãi chỉ tạo lợi thế ban đầu; năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, hiểu thị trường và xây dựng đối tác mới quyết định cơ hội thành đơn hàng, dự án và hiện diện bền vững trên thực tế.
Từ ngày 17/11/2026 thép cán nguội xuất khẩu sang EU bị áp thuế 16%

Từ ngày 17/11/2026 thép cán nguội xuất khẩu sang EU bị áp thuế 16%

Thép cán nguội có xuất xứ từ Việt Nam và các nước Ấn Độ, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Thổ Nhĩ Kỳ xuất khẩu vào Liên minh châu Âu (EU) chịu mức thuế chống bán phá giá 16% từ ngày 17/11/2026.
Nhôm Việt Nam bị Ấn Độ điều tra chống bán phá giá

Nhôm Việt Nam bị Ấn Độ điều tra chống bán phá giá

Không chỉ thanh và ống nhôm, nhiều sản phẩm như cửa, khung cửa, hệ mặt dựng, lan can, bộ tản nhiệt, giá đỡ pin mặt trời, bộ phận xe đạp và ván khuôn có xuất xứ từ Việt Nam cũng nằm trong phạm vi vụ điều tra chống bán phá giá do Ấn Độ khởi xướng.
VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

Ngày 17/11, Vietnam Report phối hợp cùng Báo VietNamNet công bố Bảng xếp hạng VNR500 - Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2026. Lễ công bố năm nay đánh dấu cột mốc 20 năm VNR500 đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, ghi nhận và tôn vinh những đầu tàu kinh tế qua các giai đoạn phát triển.
Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới

Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới

Trong bối cảnh tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang mở thêm dư địa cho xuất nhập khẩu, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là cơ hội để nông sản chế biến, thực phẩm đặc sản, hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm OCOP vượt qua giới hạn phân phối truyền thống, đóng góp vào mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.