Chủ nhật 22/11/2026 22:13
Thời tiết: Hà Nội 22°C
Đà Nẵng 24°C
Cà Mau 25°C
Hải Phòng 21°C
TP Hồ Chí Minh 30°C
e-ISSN 3093-3501
Xuất nhập khẩu
aa

Để xuất khẩu an toàn dưới tác động xung đột Nga- Ukraine

Lê Thu
(HQ Online) - Xung đột giữa Nga và Ukraine kéo dài hơn 2 tháng và vẫn đang tiếp diễn khiến việc XNK hàng hóa của các doanh nghiệp bị gián đoạn. Các doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì để khắc phục, tránh rủi ro?
Công chức Hải quan sân bay quốc tế  Tân Sơn Nhất làm thủ tục cho hàng xuất nhập khẩu. 	Ảnh: T.H
Công chức Hải quan sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất làm thủ tục cho hàng xuất nhập khẩu. Ảnh: T.H

Gián đoạn xuất khẩu

Tại Hội thảo "Giải pháp thích ứng an toàn cho hoạt động XNK trong bối cảnh khủng hoảng Nga- Ucraine" do Trung tâm Trọng tài quốc tế tổ chức vào cuối tuần qua, TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam nhận định, xung đột giữa Nga và Ukraine được xem là một trong những điểm nóng của toàn cầu, gây ảnh hưởng trực tiếp nền kinh tế của nhiều quốc gia. Cuộc chiến dẫn đến các lệnh cấm vận trừng phạt nên việc giao nhận hàng hóa bị trì hoãn, đứt đoạn, chi phí vận chuyển tăng, trở ngại trong thanh toán.

Chỉ rõ hơn về những khó khăn của doanh nghiệp, ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết: doanh nghiệp gặp khó khi vận chuyển hàng từ Việt Nam sang Nga. Nhiều cảng ngừng hoạt động, không xếp dỡ hàng hóa. Giai đoạn đầu căng thẳng Nga - Ukraine, nhiều lô hàng bị kẹt tại cảng, việc giải quyết thanh toán cho các đơn hàng này rất gian nan. Hàng hóa của doanh nghiệp Việt sang Nga phải chuyển hướng sang một số cảng khác hoặc buộc phải quay về. "Vận chuyển bế tắc, đối tác đề nghị chuyển sang cảng khác như Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, sau đó họ tìm cách đưa về Nga nhưng rất rủi ro", ông Hòe cho rằng khó khăn còn lan sang các thị trường xuất khẩu lân cận của Việt Nam.

Theo Tổng cục Thống kê, trong những tháng đầu năm 2022, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Nga và Ukraine giảm sâu. Trong tháng 2, xuất khẩu chỉ đạt hơn 180 triệu USD, giảm 44,46% so với tháng 1; với Ukraine, xuất khẩu của Việt Nam sang nước này đạt gần 13 triệu USD, giảm 60,3% so với tháng trước đó. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp không chịu tác động trực tiếp của cuộc khủng hoảng Nga - Ukraine, nhưng hệ lụy gián tiếp mà xung đột giữa 2 quốc gia này mang lại rất lớn, ảnh hưởng đến hoạt động của hàng loạt hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp.

Theo TS. Vũ Tiến Lộc, doanh nghiệp phải có chiến lược dài hạn để ứng phó với bối cảnh biến động của thị trường. Cùng với đó cần được trang bị và được hướng dẫn các giải pháp về quản trị rủi ro, giảm thiểu thiệt hại, xử lý tranh chấp để bình tĩnh hơn, có khả năng chống chịu cao hơn và phục hồi hoạt động kinh doanh một cách nhanh chóng giai đoạn tới.

Doanh nghiệp thay đổi để ứng phó

Theo các chuyên gia, xung đột giữa Nga và Ukraine vẫn tiếp diễn, doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi giải pháp để ứng phó, tránh rủi ro. Ông Trương Đình Hòe đưa ra một số khuyến nghị đối với doanh nghiệp. Cụ thể, với các đơn hàng đã giao, cần tiến hành những biện pháp thanh toán nhanh thông qua các kênh từ ngân hàng nước ngoài, ngân hàng tư nhân...; với đơn hàng đang trên đường giao hoặc có kế hoạch giao, nên kéo hàng về, hoãn hoặc hủy đơn hàng; các đơn hàng vẫn được giao theo yêu cầu khách hàng, nên thống nhất lại khâu thanh toán, thay đổi cảng và khách hàng chịu chi phí phát sinh; đồng thời tăng cường cập nhật thông tin từ các đối tác Nga, Ukraine để kịp thời giải quyết phát sinh.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng lưu ý giải pháp cho những tác động gián tiếp, như tìm kiếm cơ hội gia tăng thị phần cá tra tại các quốc gia châu Âu; xây dựng các chương trình xúc tiến thương mại để có thể mở rộng xuất khẩu sang các thị trường trước đây tiêu thụ gián tiếp nhiều thủy sản của Nga; vận dụng lợi thế của hiệp định trong Liên minh kinh tế Á - Âu cũng như các hiệp định khác để tăng xuất khẩu vào các thị trường lân cận…

Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM cho rằng, với tình hình xung đột giữa Nga và Ukraine, các doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường và nguồn cung, đồng tiền thanh toán; rà soát lại các hợp đồng và hồ sơ pháp lý; chủ động đàm phán để hạn chế rủi ro trong thanh toán khi ký kết và thực hiện hợp đồng; tìm hiểu kỹ về cấm vận của các nước với Nga. Đặc biệt, doanh nghiệp cần tranh thủ cơ hội, nghiên cứu các dòng hàng được hưởng ưu đãi của các Hiệp định thương mại tự do để tận dụng, mở rộng thị trường.

Một trong những khâu vướng mắc lớn đối với các doanh nghiệp hiện nay là thanh toán quốc tế. Lưu ý doanh nghiệp vấn đề này, TS. Lê Hoàng Anh, Trường Đại học Ngân hàng TPHCM cho rằng, hiện nay nhiều doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam chọn thanh toán qua hệ thống thanh toán trung gian ở Trung Quốc, từ đó họ thanh toán cho đối tác tại Nga. Ngoài ra, doanh nghiệp chọn kênh khác đó là thanh toán qua kiều hối. Vấn đề quan trọng nhất với doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay là thanh toán phải an toàn.

Đưa ra khuyến nghị về tính an toàn của các kênh thanh toán mới này, PGS-TS Võ Trí Hảo, Hiệu trưởng Trường Đại học Gia Định kiêm trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế chia sẻ, thông thường trong các hợp đồng xuất nhập khẩu, ngoài thông tin về doanh nghiệp, số địa chỉ liên lạc, sẽ kèm thêm số tài khoản ngân hàng, mã số kênh thanh toán SWIFT và các thông tin này được hai bên đồng ý. Trong trường hợp hai bên muốn thay đổi thì phải ký phụ lục văn bản, chứ không phải đơn phương thay đổi, thỏa thuận miệng, nhắn email hoặc gọi điện thoại là xong.

Bên cạnh đó, PGS-TS Võ Trí Hảo cũng cảnh báo, pháp luật Việt Nam quy định về thanh toán ngoại hối rất chặt chẽ. Việc chuyển kênh thanh toán mới nên thận trọng, vì không khéo sẽ vi phạm quy định thanh toán ngoại hối, rơi vào vòng giám sát nghi ngờ rửa tiền hoặc tài trợ khủng bố. Các quốc gia khác khi bị đóng SWIFT, họ có thể chọn thanh toán bằng tiền kỹ thuật số, nhưng ở Việt Nam, việc thanh toán này không được chấp nhận. Song song đó, một số kênh thanh toán từ các nước khác cũng nên cân nhắc, vì không loại trừ khả năng người sử dụng sẽ bị giám sát, kiểm soát, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế và chính trị.

TỪ KHOÁ:

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Phân hạng trung tâm logistics theo quy mô, năng lực khai thác

Phân hạng trung tâm logistics theo quy mô, năng lực khai thác

Trung tâm logistics là khu vực có ranh giới địa lý xác định, được quy hoạch hạ tầng kỹ thuật và công nghệ đồng bộ, nơi diễn ra các hoạt động lưu trữ, gom hàng, chia tách, xử lý, thông quan (nếu có), phân phối hàng hóa…
Nông sản Việt đối diện phép thử mới

Nông sản Việt đối diện phép thử mới

Nhiều thị trường nhập khẩu gia tăng kiểm soát an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS), nông sản Việt Nam đối diện yêu cầu khắt khe về dư lượng hóa chất, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc. Những thay đổi này đòi hỏi doanh nghiệp chuyển từ ứng phó với quy định sang chủ động kiểm soát chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu, nếu muốn duy trì thị trường xuất khẩu.
Nhập khẩu năm 2026 có thể vượt 600 tỷ USD

Nhập khẩu năm 2026 có thể vượt 600 tỷ USD

Nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh với kim ngạch từ đầu năm đến ngày 15/11 đạt 541 tỷ USD, tăng 38,2% so với cùng kỳ năm 2025.
Ngành dệt may đồng bộ nhiều giải pháp để đạt mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD

Ngành dệt may đồng bộ nhiều giải pháp để đạt mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD

Dù 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt 39,84 tỷ USD, tăng 3,9% so với cùng kỳ năm trước, song để đạt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu khoảng 48 tỷ USD cả năm vẫn còn nỗ lực hơn nữa, đặc biệt trong bối cảnh thị trường phục hồi chưa đồng đều, chi phí và tiêu chuẩn gia tăng. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) đã phân tích những yếu tố quyết định giúp hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026, đồng thời chia sẻ định hướng mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành trong thời gian tới.
Ba nhóm hàng xuất khẩu chủ lực mang về gần 290 tỷ USD

Ba nhóm hàng xuất khẩu chủ lực mang về gần 290 tỷ USD

Xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng khi kim ngạch từ đầu năm đến ngày 15/11/2026 đạt 529,26 tỷ USD, tăng 28,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Lào Cai khai thông dòng chảy thương mại xuyên biên giới

Lào Cai khai thông dòng chảy thương mại xuyên biên giới

Nằm trên trục giao thương kết nối Tây Nam Trung Quốc với Việt Nam và ASEAN, Lào Cai đang từng bước chuyển lợi thế địa lý thành năng lực kết nối kinh tế. Từ đầu tư hạ tầng giao thông, xây dựng cửa khẩu thông minh đến mở rộng xúc tiến thương mại và khai thác các hiệp định thương mại tự do, địa phương hướng tới nâng cao vị thế trong chuỗi lưu chuyển hàng hóa khu vực.
Nông sản Việt vào EU: Không chỉ tăng sản lượng, phải nâng giá trị

Nông sản Việt vào EU: Không chỉ tăng sản lượng, phải nâng giá trị

Thực tế xuất khẩu cà phê trong 10 tháng năm 2026 tăng 18,1% về sản lượng nhưng giảm 5,4% về giá trị, cho thấy bài toán nâng giá trị nông sản vẫn còn nhiều thách thức. Tận dụng EVFTA, doanh nghiệp cần chuyển từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm và phát triển bền vững của EU.
DEPA và DEFA: Mở thị trường, nâng chuẩn xuất nhập khẩu

DEPA và DEFA: Mở thị trường, nâng chuẩn xuất nhập khẩu

Khi kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam vượt 1.000 tỷ USD sau 10 tháng năm 2026, yêu cầu nâng cao hiệu quả giao dịch, kết nối dữ liệu và giảm chi phí xuyên biên giới ngày càng rõ nét. Hiệp định Đối tác Kinh tế số (DEPA) và Hiệp định khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA) được kỳ vọng mở thêm không gian cho thương mại số, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào mức độ tương thích của thể chế, hạ tầng và năng lực số trong nước.
Nước mắm Việt tìm đường xuất khẩu vào thị trường khó tính

Nước mắm Việt tìm đường xuất khẩu vào thị trường khó tính

Có lợi thế về truyền thống sản xuất và bản sắc ẩm thực, nhưng mặt hàng nước mắm của Việt Nam vẫn chưa khai thác tương xứng tiềm năng xuất khẩu. Để chinh phục những thị trường khó tính, doanh nghiệp không chỉ cần bảo đảm chất lượng sản phẩm mà còn phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và minh bạch toàn bộ quy trình sản xuất.
Xuất nhập khẩu đạt 1.070 tỷ USD, tiếp đà xuất siêu

Xuất nhập khẩu đạt 1.070 tỷ USD, tiếp đà xuất siêu

Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực trong nửa đầu tháng 11/2026 khi quy mô kim ngạch duy trì ở mức cao và cán cân thương mại tiếp tục trạng thái xuất siêu.
CEPA Việt Nam - UAE: Biến lợi thế hiệp định thành động lực tăng trưởng

CEPA Việt Nam - UAE: Biến lợi thế hiệp định thành động lực tăng trưởng

CEPA Việt Nam - UAE mở thêm cánh cửa cho hàng hóa, dịch vụ và dòng vốn hai nước. Nhưng ưu đãi chỉ tạo lợi thế ban đầu; năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, hiểu thị trường và xây dựng đối tác mới quyết định cơ hội thành đơn hàng, dự án và hiện diện bền vững trên thực tế.
Từ ngày 17/11/2026 thép cán nguội xuất khẩu sang EU bị áp thuế 16%

Từ ngày 17/11/2026 thép cán nguội xuất khẩu sang EU bị áp thuế 16%

Thép cán nguội có xuất xứ từ Việt Nam và các nước Ấn Độ, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Thổ Nhĩ Kỳ xuất khẩu vào Liên minh châu Âu (EU) chịu mức thuế chống bán phá giá 16% từ ngày 17/11/2026.
Nhôm Việt Nam bị Ấn Độ điều tra chống bán phá giá

Nhôm Việt Nam bị Ấn Độ điều tra chống bán phá giá

Không chỉ thanh và ống nhôm, nhiều sản phẩm như cửa, khung cửa, hệ mặt dựng, lan can, bộ tản nhiệt, giá đỡ pin mặt trời, bộ phận xe đạp và ván khuôn có xuất xứ từ Việt Nam cũng nằm trong phạm vi vụ điều tra chống bán phá giá do Ấn Độ khởi xướng.
VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

Ngày 17/11, Vietnam Report phối hợp cùng Báo VietNamNet công bố Bảng xếp hạng VNR500 - Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2026. Lễ công bố năm nay đánh dấu cột mốc 20 năm VNR500 đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, ghi nhận và tôn vinh những đầu tàu kinh tế qua các giai đoạn phát triển.
Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới

Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới

Trong bối cảnh tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang mở thêm dư địa cho xuất nhập khẩu, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là cơ hội để nông sản chế biến, thực phẩm đặc sản, hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm OCOP vượt qua giới hạn phân phối truyền thống, đóng góp vào mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.