Đánh giá xếp hạng doanh nghiệp giúp lựa chọn nhà thầu xây dựng uy tín

Toàn cảnh Hội thảo.

Tại Hội thảo Đánh giá năng lực, xếp hạng các nhà thầu Xây dựng Việt Nam, do Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam tổ chức ngày 26/12, các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh Việt Nam đã, đang và sắp triển khai nhiều dự án có quy mô rất lớn, việc đánh giá năng lực, xếp hạng các nhà thầu xây dựng Việt Nam là cần thiết nhằm đánh giá đúng năng lực của các doanh nghiệp tham gia hoạt động xây dựng, tạo thuận lợi cho việc lựa chọn nhà thầu, đặc biệt khi thực hiện cơ chế chỉ định thầu.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cho biết, đến nay ngành xây dựng Việt Nam đã có những chuyển biến mạnh mẽ cả về công nghệ, trình độ quản lý lẫn quy mô doanh nghiệp. Nhiều nhà thầu trong nước đã đủ năng lực đảm nhận các công trình lớn, phức tạp, trải dài từ dân dụng, công nghiệp đến hạ tầng kỹ thuật, kể cả những dự án đòi hỏi kỹ thuật cao.

Sắp tới, hàng loạt dự án hạ tầng, đô thị, năng lượng mang tầm quốc gia sẽ được triển khai, mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong nước. Đồng thời chủ trương cải cách thể chế, đổi mới hình thức lựa chọn nhà thầu, kể cả việc áp dụng cơ chế chỉ định thầu đối với một số dự án đặc thù, đặt ra yêu cầu cao hơn về việc đánh giá đúng năng lực của từng doanh nghiệp. Vì vậy việc đánh giá xếp hạng các nhà thầu đang trở thành nhu cầu ngày càng cấp thiết.

Theo đại diện VCCA, trong bối cảnh các dự án ngày càng lớn, yêu cầu kỹ thuật và tiến độ ngày càng khắt khe, những hạn chế của thị trường xây dựng cũng bộc lộ rõ hơn.

Trong bối cảnh đó, "Đề cương xếp hạng nhà thầu Xây dựng Việt Nam" đã được VCCA đề xuất triển khai, làm cơ sở đánh giá năng lực, xếp hạng doanh nghiệp có hiệu quả, giúp cho các nhà thầu được nâng cao uy tín, năng lực, lấy đó làm dữ liệu tham khảo cho các chủ đầu tư.

Việc xếp hạng hướng tới hình thành một cơ sở dữ liệu tham chiếu đáng tin cậy cho chủ đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh nhiều dự án quy mô lớn phải áp dụng cơ chế chỉ định thầu hoặc lựa chọn nhà thầu theo các tiêu chí đặc thù.

Theo dự thảo Đề cương xếp hạng nhà thầu Xây dựng Việt Nam, đối tượng tham gia không chỉ giới hạn ở hội viên hiệp hội mà mở rộng cho các doanh nghiệp xây dựng có nhu cầu và tự nguyện đăng ký.

Các nhà thầu được phân loại theo ba lĩnh vực chính gồm: xây dựng dân dụng – công nghiệp, hạ tầng kỹ thuật và cơ điện (M&E). Một doanh nghiệp có thể được xếp hạng ở nhiều lĩnh vực khác nhau nếu đáp ứng đủ điều kiện chuyên môn.

Theo TS Dương Văn Cận, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký VACC, việc phân loại, xếp hạng các doanh nghiệp trong hoạt động nhận thầu xây dựng nhằm đánh giá đúng năng lực của các doanh nghiệp tham gia trong hoạt động xây dựng khi lựa chọn nhà thầu, đặc biệt khi thực hiện cơ chế chỉ định thầu xây dựng.

Các tiêu chí đánh giá xếp hạng sẽ được đánh giá theo hai nhóm: nhóm tiêu chí bắt buộc và nhóm tiêu chí cụ thể.

Trong đó, nhóm tiêu chí bắt buộc gồm doanh nghiệp vi phạm pháp luật trong đầu tư xây dựng, bị vi phạm cấm đấu thầu, vi phạm về lao động, tài chính, doanh nghiệp hoàn tất nghĩa vụ trả lương, có xác nhận doanh nghiệp đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ cho người lao động theo quy định, doanh nghiệp không để xảy các sự cố nghiêm trọng trong thi công xây dựng như sập, đổ công trình, giàn giáo gây tai nạn chết người nghiêm trọng trong ba năm gần nhất, không có các sự kiện tham ô tham nhũng lớn…

Đối với nhóm tiêu chí cụ thể, việc đánh giá sẽ dựa trên 4 trụ cột: năng lực kinh nghiệm, năng lực tài chính, hiệu quả sản xuất kinh doanh, uy tín trách nhiệm, quản trị doanh nghiệp.

Theo đó, điểm đánh giá xếp hạng sẽ được tính bằng tổng điểm năng lực kinh nghiệm (35%); điểm hiệu quả sản xuất kinh doanh (5%); điểm đánh giá về năng lực tài chính (20%); điểm đánh giá về uy tín trách nhiệm, quản trị kinh doanh (20%). Các nhà thầu xếp hạng đạt từ 70% số điểm trở lên thì được đưa vào danh sách xếp hạng.

Các nhà thầu có trong danh sách xếp hạng này là căn cứ để lựa chọn nhà thầu có tư cách đặc biệt tham gia các gói thầu lớn quan trọng quốc gia áp dụng hình thức chỉ định thầu.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, thị trường xây dựng vẫn tồn tại những bất cập: cạnh tranh thiếu lành mạnh, hiện tượng “thầu sân sau”, năng lực khai báo không phản ánh đúng năng lực thực tế, bất cân xứng thông tin giữa chủ đầu tư và nhà thầu, cùng sự chênh lệch lớn về năng lực, quy mô và mức độ chuyên nghiệp giữa các doanh nghiệp.

Những hạn chế này làm gia tăng rủi ro về chất lượng, tiến độ, chi phí công trình, đồng thời gây bất lợi cho các doanh nghiệp làm ăn bài bản, tuân thủ chuẩn mực quản trị hiện đại.

Trong bối cảnh đó, sáng kiến của VACC về xây dựng công cụ đánh giá, xếp hạng năng lực nhà thầu xây dựng có ý nghĩa như một bước đi thể chế mềm quan trọng. Công cụ này hứa hẹn góp phần tạo lập thị trường lành mạnh, tạo dựng chuẩn mực mới về minh bạch và chất lượng và hỗ trợ các chủ đầu tư, cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng, đối tác trong việc lựa chọn và hợp tác với nhà thầu.