Cơ hội và thách thức phát triển thị trường Thổ Nhĩ Kỳ

Ông Tạ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến Thương mại và Đầu tư (Cục Xúc tiến thương mại) phát biểu tại Hội thảo.

Mở rộng không gian xuất khẩu sang cửa ngõ Á - Âu

Chiều ngày 21/7, tại Hà Nội, Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức Hội thảo “Cơ hội và thách thức phát triển thị trường Thổ Nhĩ Kỳ” trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống. Sự kiện thu hút sự tham dự của các nhà quản lý, chuyên gia, hiệp hội ngành hàng cùng đông đảo cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu.

Đây là hoạt động thuộc chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tăng cường xúc tiến thương mại với thị trường Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời phân tích sâu các cơ hội thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu và hợp tác đầu tư trong những lĩnh vực thế mạnh của Việt Nam như: thực phẩm chế biến, đồ uống, trên nền tảng các thỏa thuận thương mại và vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Phát biểu khai mạc, ông Tạ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến Thương mại và Đầu tư (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương), nhấn mạnh, Hội thảo là bước đi thiết thực nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chủ động mở rộng không gian thị trường, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và vươn tới khu vực Trung Đông, Trung Á cũng như châu Âu. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, Thổ Nhĩ Kỳ nổi lên như điểm sáng kinh tế chiến lược, giữ vai trò cửa ngõ giao thương kết nối ba châu lục Á, Âu và Phi, tạo điều kiện thuận lợi để hàng hóa Việt Nam mở rộng hiện diện.

Theo ông Tạ Mạnh Cường, quan hệ thương mại song phương đang ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam - Thổ Nhĩ Kỳ đạt gần 1,4 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam tăng 32% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, Thổ Nhĩ Kỳ đặt mục tiêu đưa tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ vượt 400 tỷ USD trong năm 2026, mở ra dư địa hợp tác rất lớn cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt đối với nhóm nông sản, thực phẩm và đồ uống.

Ông Tạ Mạnh Cường cho biết, ngành thực phẩm và đồ uống Việt Nam đang từng bước nâng cao chất lượng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến sâu và đáp ứng ngày càng tốt các tiêu chuẩn quốc tế. Việt Nam tiếp tục giữ vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản, lương thực thực phẩm hàng đầu thế giới với các mặt hàng chủ lực như: cà phê, hạt điều, gạo, gia vị và hạt tiêu đạt kim ngạch 950,2 triệu USD trong nửa đầu năm 2026, tăng 12,1% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả thị trường giàu tiềm năng này, doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị kỹ lưỡng trước những yêu cầu ngày càng khắt khe về kiểm dịch thực vật, thủ tục hải quan, chứng nhận Halal, truy xuất nguồn gốc cũng như các biến động về logistics, chi phí vận tải và phương thức thanh toán quốc tế.

“Hội thảo hôm nay là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý, Thương vụ, hiệp hội và chuyên gia cùng phân tích bức tranh thị trường dựa trên số liệu thực tiễn, từ đó tìm ra giải pháp tháo gỡ cho doanh nghiệp”, ông Tạ Mạnh Cường cho biết.

Ông Cường cũng khẳng định, Cục Xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục đồng hành với doanh nghiệp thông qua hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, từ cung cấp thông tin thị trường, tổ chức đoàn khảo sát, kết nối giao thương đến nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, góp phần đưa ngày càng nhiều sản phẩm thực phẩm Việt Nam chinh phục thành công thị trường Thổ Nhĩ Kỳ.

Chuẩn hóa năng lực, gia tăng hiện diện tại thị trường Thổ Nhĩ Kỳ

Tại Hội thảo, bà Nguyễn Việt Hằng, Tham tán Thương mại, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ đã mang đến bức tranh toàn diện về thị trường thực phẩm và đồ uống của quốc gia nằm ở ngã tư ba châu lục. Theo bà Hằng, Thổ Nhĩ Kỳ có dân số khoảng 86,1 triệu người, đồng thời là trung tâm logistics quan trọng kết nối châu Á, châu Âu và châu Phi. Năm 2025, nước này nhập khẩu tới 26,3 tỷ USD thực phẩm và đồ uống, tăng 18,8%, trong khi xuất khẩu đạt 31,73 tỷ USD. Đây không chỉ là thị trường tiêu dùng quy mô lớn mà còn là trung tâm chế biến, tái xuất sang Trung Đông và châu Âu, tạo dư địa đáng kể cho các nhà cung ứng nguyên liệu, thực phẩm chế biến từ Việt Nam.

Các đại biểu tham gia đóng góp ý kiến tại Hội thảo.

Bà Nguyễn Việt Hằng cho biết, cơ cấu nhập khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ tập trung vào các nhóm hàng nguyên liệu phục vụ chế biến như: thức ăn chăn nuôi khoảng 6,1 tỷ USD, dầu thực vật 3,7 tỷ USD, đường và sản phẩm ca cao 2,4 tỷ USD, các loại hạt 1,5 tỷ USD, cà phê, trà và gia vị khoảng 1,3 tỷ USD. Đây đều là những lĩnh vực mà doanh nghiệp Việt Nam có lợi thế cạnh tranh về nguồn cung và chất lượng.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần đặc biệt lưu ý những thay đổi về chính sách thương mại, nhất là việc Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng quy trình kiểm tra mới đối với hàng thực phẩm nhập khẩu, tăng cường kiểm soát truy xuất nguồn gốc, chất lượng, ghi nhãn và hồ sơ kỹ thuật. Bên cạnh đó, biến động tỷ giá, chi phí tài chính, lạm phát cùng những thay đổi trong hành vi tiêu dùng cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động điều chỉnh chiến lược tiếp cận thị trường.

PGS.TS Đinh Công Hoàng, Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) nhận định, Thổ Nhĩ Kỳ là cửa ngõ chiến lược nhờ vị trí địa chính trị đặc biệt, hệ thống logistics hiện đại, mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng lớn và Liên minh Hải quan với Liên minh châu Âu.

Theo ông Hoàng, cơ cấu nông nghiệp của hai nước mang tính bổ trợ thay vì cạnh tranh trực tiếp. Chẳng hạn, Thổ Nhĩ Kỳ có thế mạnh về lúa mì, dầu ô liu và trái cây ôn đới, song lại phụ thuộc nhiều vào nguồn cung nông sản nhiệt đới và nguyên liệu chế biến. Đây là cơ hội để các mặt hàng chủ lực của Việt Nam như cà phê Robusta, hồ tiêu, hạt điều, gạo thơm, quế, hoa hồi, trái cây nhiệt đới, thủy sản, thực phẩm chế biến và đồ uống gia tăng thị phần. Ông Hoàng cũng khuyến nghị, doanh nghiệp Việt Nam cần khai thác hiệu quả các kênh phân phối hiện đại, thương mại điện tử và hệ thống HORECA, đồng thời hợp tác chặt chẽ với các nhà nhập khẩu bản địa nhằm nâng cao khả năng thâm nhập thị trường.

Chia sẻ kinh nghiệm từ thực tiễn, bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc HTX Hà Nội Xanh, CEO HalalViet nhấn mạnh, chứng nhận Halal chỉ là điều kiện cần, còn năng lực tuân thủ toàn diện mới quyết định khả năng chinh phục thị trường.

Theo bà Thu, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình bài bản từ lựa chọn sản phẩm, kiểm soát nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện hồ sơ, bao bì, nhãn mác đến lựa chọn đúng đối tác phân phối. “Chứng nhận Halal có thể mở cánh cửa thị trường, nhưng chất lượng sản phẩm, năng lực tuân thủ, đối tác bản địa và chiến lược dài hạn mới quyết định doanh nghiệp Việt Nam có thể đứng vững tại Thổ Nhĩ Kỳ”, bà Bá Thị Nguyệt Thu khẳng định.

Các chuyên gia tại Hội thảo đều cho rằng, Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ là thị trường giàu tiềm năng mà còn là điểm trung chuyển chiến lược giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hiện diện tại Trung Đông, Bắc Phi và châu Âu.

Với sự đồng hành của Cục Xúc tiến thương mại cùng hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, cộng đồng doanh nghiệp có thêm cơ sở để nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, tận dụng hiệu quả các cơ hội từ quá trình đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, góp phần đưa thực phẩm và đồ uống Việt Nam chinh phục thành công thị trường Thổ Nhĩ Kỳ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.