Thứ hai 16/11/2026 21:44
Thời tiết: Hà Nội 27°C
Đà Nẵng 28°C
Cà Mau 26°C
Hải Phòng 26°C
TP Hồ Chí Minh 30°C
e-ISSN 3093-3501
Chính sách
aa

Cần nhận diện và đánh giá đúng sức mạnh trong các mô hình kinh doanh mới

Thái Hằng (Thực hiện)
Thương mại xuyên biên giới đang làm xuất hiện những nguồn sức mạnh thị trường mới từ nền tảng số, dữ liệu, hiệu ứng mạng đến hệ sinh thái kinh doanh. Theo ông Nguyễn Tấn Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), hoàn thiện chính sách cạnh tranh không chỉ phải theo kịp các mô hình kinh doanh mới mà còn cần đủ rõ để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp xuất nhập khẩu, có thể dự báo rủi ro và chủ động tuân thủ.
Cần nhận diện và đánh giá đúng sức mạnh trong các mô hình kinh doanh mới
Ảnh minh họa có sự hỗ trợ bởi AI.

Phóng viên: Bộ Công Thương đang lấy ý kiến Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 35/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Cạnh tranh (gọi tắt là Dự thảo). Từ góc độ xuất nhập khẩu và thương mại xuyên biên giới, ông đánh giá thế nào về cách Dự thảo tiếp cận các mô hình kinh doanh mới?

Ông Nguyễn Tấn Phong: Việc Dự thảo mở rộng cách tiếp cận đối với sức mạnh thị trường là hướng đi đúng và cần thiết. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục làm rõ hơn cách nhận diện và đánh giá sức mạnh thị trường trong những mô hình kinh doanh mới, đặc biệt là các mô hình có yếu tố xuyên biên giới.

Cần nhận diện và đánh giá đúng sức mạnh trong các mô hình kinh doanh mới

Quy định pháp luật mới chỉ là một phần; quan trọng không kém là phải nâng cao năng lực phối hợp, chia sẻ thông tin và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan quản lý. Vì vậy, chính sách cạnh tranh cần bảo vệ môi trường cạnh tranh, nhưng đồng thời không vô tình trở thành rào cản đối với quá trình hình thành những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Ông Nguyễn Tấn Phong

Hoạt động xuất nhập khẩu hiện nay không còn đơn thuần là câu chuyện hàng hóa đi qua cửa khẩu. Doanh nghiệp có thể tìm kiếm khách hàng thông qua nền tảng số, bán hàng trên sàn thương mại điện tử, sử dụng dịch vụ thanh toán xuyên biên giới, thuê logistics quốc tế và tham gia vào những chuỗi cung ứng nhiều tầng nấc.

Trong cấu trúc đó, sức mạnh cạnh tranh không chỉ thể hiện qua doanh thu hay thị phần. Một doanh nghiệp có thể chưa có doanh thu quá lớn nhưng lại kiểm soát lượng dữ liệu khách hàng đáng kể, sở hữu nền tảng có hiệu ứng mạng mạnh hoặc nắm giữ hạ tầng thiết yếu để các doanh nghiệp khác tiếp cận thị trường.

Vì vậy, quy định cần hướng dẫn rõ hơn cách áp dụng các yếu tố như: dữ liệu, quy mô người sử dụng, hiệu ứng mạng, chi phí chuyển đổi, mức độ tích hợp hệ sinh thái và khả năng kiểm soát việc tiếp cận thị trường.

Nếu chỉ liệt kê các yếu tố này mà chưa có tiêu chí, ngưỡng hoặc phương pháp đánh giá tương đối cụ thể, doanh nghiệp sẽ khó dự báo cách cơ quan quản lý áp dụng quy định trong từng trường hợp. Đặc biệt, với doanh nghiệp tham gia thương mại xuyên biên giới, sự thiếu rõ ràng này có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý.

Phóng viên: Như vậy, vấn đề không chỉ là mở rộng phạm vi nhận diện sức mạnh thị trường mà còn phải bảo đảm doanh nghiệp có thể dự báo được cách quy định được áp dụng. Theo ông, Dự thảo cần hoàn thiện theo hướng nào để hạn chế phát sinh chi phí tuân thủ?

Ông Nguyễn Tấn Phong: Đây là vấn đề rất cần được quan tâm khi thiết kế trong Dự thảo. Việc bổ sung các yếu tố mới để nhận diện sức mạnh thị trường là cần thiết, nhưng nếu tiêu chí quá rộng, thiếu ngưỡng và thiếu hướng dẫn đánh giá, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng không biết một giao dịch cụ thể của mình có thuộc diện phải xem xét hay không.

Do vậy, quy định hướng dẫn cũng cần làm rõ hơn tiêu chí xác định những giao dịch có khả năng gây tác động đáng kể đến cạnh tranh. Đồng thời, nên có cơ chế hoặc bộ tiêu chí để doanh nghiệp có thể tự đánh giá sơ bộ trước khi thực hiện giao dịch.

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, cần đặc biệt lưu ý các giao dịch có yếu tố nước ngoài, hoạt động mua bán - sáp nhập, thay đổi quyền kiểm soát hoặc hợp tác với các nền tảng xuyên biên giới. Đây là những lĩnh vực mà ranh giới giữa hoạt động kinh doanh thông thường và nguy cơ tác động đến cạnh tranh ngày càng khó phân định.

Phóng viên: Một vấn đề khác được doanh nghiệp quan tâm là nguy cơ kiểm soát tập trung kinh tế quá chặt có thể làm chậm quá trình tích tụ, mở rộng quy mô kinh doanh của doanh nghiệp. Theo ông, cần xử lý vấn đề này như thế nào khi hoàn thiện chính sách?

Ông Nguyễn Tấn Phong: Theo tôi, đây là nội dung cần được thể hiện rõ hơn trong quá trình tiếp thu Dự thảo. Chính sách cạnh tranh không chỉ nhằm ngăn ngừa những khả năng hạn chế cạnh tranh mà còn cần đánh giá đầy đủ những tác động tích cực của tập trung kinh tế.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp xuất khẩu, quy mô có ý nghĩa rất lớn. Một thương vụ mua bán, sáp nhập hoặc hợp tác có thể giúp doanh nghiệp tăng năng lực sản xuất, đầu tư công nghệ, giảm chi phí logistics, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Nếu chỉ nhìn vào việc thị phần của doanh nghiệp tăng lên sau giao dịch mà chưa xem xét đầy đủ các hiệu quả kinh tế, hiệu quả sản xuất, đổi mới công nghệ và khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế thì việc đánh giá có thể chưa toàn diện.

Tôi cho rằng, quy định mới cần có cách tiếp cận cân bằng hơn, phân biệt giữa việc gia tăng quy mô lành mạnh với hành vi làm suy giảm cạnh tranh. Không nên đồng nhất “doanh nghiệp lớn hơn” với “cạnh tranh giảm đi”.

Trong nhiều ngành hàng xuất khẩu, doanh nghiệp Việt Nam phải đạt tới một quy mô nhất định mới có khả năng cạnh tranh với các tập đoàn lớn trên thị trường quốc tế. Vì vậy, chính sách cạnh tranh cần bảo vệ môi trường cạnh tranh, nhưng đồng thời không vô tình trở thành rào cản đối với quá trình hình thành những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Phóng viên: Trước thực tế các vụ việc cạnh tranh ngày càng mang tính xuyên biên giới, trong khi sức mạnh thị trường có thể đến từ dữ liệu, nền tảng, logistics hoặc các giao dịch được thực hiện ngoài lãnh thổ Việt Nam, theo ông, cần hoàn thiện cơ chế thực thi và thiết kế quy định như thế nào để vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động dự báo và tuân thủ?

Ông Nguyễn Tấn Phong: Theo tôi, quy định pháp luật mới chỉ là một phần; quan trọng không kém là phải nâng cao năng lực phối hợp, chia sẻ thông tin và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan quản lý.

Các vụ việc liên quan đến nền tảng số, thương mại điện tử, logistics, thanh toán, dữ liệu hay tập trung kinh tế xuyên biên giới thường không nằm trong phạm vi của một cơ quan duy nhất. Cơ quan cạnh tranh có thể cần thông tin từ cơ quan liên quan như: Cơ quan Thuế, cơ quan Hải quan và các cơ quan quản lý chuyên ngành khác. Vì vậy, các quy định hướng dẫn cần tạo cơ sở rõ hơn cho cơ chế phối hợp, trao đổi và khai thác thông tin phục vụ đánh giá cạnh tranh, nhất là với những mô hình mà dữ liệu và nền tảng trở thành nguồn sức mạnh thị trường quan trọng.

Đồng thời, cần đặt khả năng dự báo của doanh nghiệp và khả năng thích ứng của pháp luật làm trọng tâm khi hoàn thiện chính sách. Không nên chờ mô hình kinh doanh mới xuất hiện, phát sinh tranh chấp hoặc bộc lộ khoảng trống pháp lý rồi mới điều chỉnh. Tốc độ đổi mới của nền kinh tế số nhanh hơn nhiều so với chu kỳ xây dựng chính sách, do đó quy định cần đủ độ mở để thích ứng nhưng cũng phải đủ rõ để doanh nghiệp biết và chủ động tuân thủ.

Theo tôi, cần tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn theo ba trọng tâm sau: tiêu chí rõ, phạm vi hợp lý và phương pháp đánh giá có khả năng dự báo. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, thị trường không còn kết thúc ở cửa khẩu. Hàng hóa đi qua biên giới cùng với dữ liệu, vốn, nền tảng, khách hàng và dịch vụ; một doanh nghiệp trong nước có thể chịu tác động từ một nền tảng đặt ngoài lãnh thổ, một hệ thống logistics quốc tế hoặc một giao dịch tập trung kinh tế được thực hiện ở quốc gia khác. Vì vậy, pháp luật cạnh tranh cần nhìn được toàn bộ dòng chảy đó để nhận diện đúng nguồn hình thành sức mạnh thị trường và tác động cạnh tranh.

Mục tiêu cuối cùng là kiểm soát đúng những giao dịch có nguy cơ ảnh hưởng đáng kể đến cạnh tranh, nhận diện đúng những nguồn sức mạnh thị trường mới, nhưng đồng thời không tạo thêm rào cản đối với doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình tích tụ nguồn lực, mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!

Tin bài có thể bạn quan tâm

Doanh nghiệp cần đáp ứng điều kiện gì khi nhập khẩu song song hàng hóa mang ký hiệu ®

Doanh nghiệp cần đáp ứng điều kiện gì khi nhập khẩu song song hàng hóa mang ký hiệu ®

Hàng hóa mang ký hiệu ® vẫn có thể được nhập khẩu song song nếu đáp ứng các quy định về sở hữu trí tuệ và pháp luật nhập khẩu. Đây là nội dung Cục Hải quan trả lời kiến nghị của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) liên quan đến vướng mắc của doanh nghiệp.
Công bố 51 thủ tục hành chính thuế không phụ thuộc địa giới hành chính

Công bố 51 thủ tục hành chính thuế không phụ thuộc địa giới hành chính

Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 3318/QĐ-BTC ngày 12/11/2026 công bố Danh mục thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính được thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc. Trong đó, lĩnh vực thuế có 51 thủ tục hành chính.
Làm rõ nghĩa vụ thuế GTGT đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt ngoại tỉnh

Làm rõ nghĩa vụ thuế GTGT đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt ngoại tỉnh

Thuế TP. Đồng Nai vừa có văn bản số 21511/DON-QLDN1 hướng dẫn Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Kỹ thuật Công nghiệp Hoàng Dũng về chính sách thuế GTGT đối với hợp đồng cung cấp vật tư, thiết bị và thi công lắp đặt ngoại tỉnh.
Từ 16/11: Thay đổi quy định làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa Nhóm 1

Từ 16/11: Thay đổi quy định làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa Nhóm 1

Người khai hải quan phải thực hiện định danh, xác thực điện tử khi làm thủ tục đối với hàng hóa Nhóm 1 gửi qua dịch vụ bưu chính của doanh nghiệp được chỉ định, theo Thông tư số 142/2026/TT-BTC kể từ ngày 16/11/2026.
Cục Thuế làm rõ căn cứ xác định bệnh hiểm nghèo khi giải quyết thuế thu nhập cá nhân

Cục Thuế làm rõ căn cứ xác định bệnh hiểm nghèo khi giải quyết thuế thu nhập cá nhân

Cục Thuế khẳng định, danh mục bệnh hiểm nghèo tại Công văn số 6383/BTC-TCT ngày 18/5/2015 của Bộ Tài chính không còn hiệu lực áp dụng để xác định nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNDN). Việc xác định bệnh hiểm nghèo cần căn cứ các quy định hiện hành và tình hình thực tế của người nộp thuế.
Dừng một số thủ tục cấp C/O, doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ vướng mắc

Dừng một số thủ tục cấp C/O, doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ vướng mắc

Việc không tiếp tục thực hiện ba thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP đang khiến một số doanh nghiệp phản ánh khó hoàn thiện hồ sơ hưởng ưu đãi thuế nhập khẩu và triển khai hợp đồng. Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh đã kiến nghị Cục Xuất nhập khẩu sớm hướng dẫn tháo gỡ.
Chính sách giảm 30% thuế: Đơn giản thủ tục để sớm đi vào cuộc sống

Chính sách giảm 30% thuế: Đơn giản thủ tục để sớm đi vào cuộc sống

Trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực duy trì đà tăng trưởng, việc tiếp tục triển khai các chính sách tài khóa hỗ trợ người dân và doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng nhằm kích thích tiêu dùng, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với việc ban hành Nghị quyết số 43/2026/QH16 ngày 24/8/2026 và Nghị định số 398/2026/NĐ-CP ngày 29/10/2026, Quốc hội và Chính phủ đã cụ thể hóa thêm các giải pháp giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), góp phần giảm nghĩa vụ tài chính, tạo thêm dư địa cho phục hồi và phát triển kinh tế.
Gỗ rừng trồng nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện

Gỗ rừng trồng nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện

Trước vướng mắc của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh về hồ sơ gỗ nhập khẩu và thuế GTGT đối với sản phẩm gỗ có nguồn gốc rừng trồng nhập khẩu, Bộ Tài chính đã có hướng dẫn cụ thể nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp ngành gỗ.
Sữa rửa mặt, mặt nạ dưỡng da: Yêu cầu phân loại theo đúng bản chất hàng hóa

Sữa rửa mặt, mặt nạ dưỡng da: Yêu cầu phân loại theo đúng bản chất hàng hóa

Cục Hải quan yêu cầu các chi cục hải quan khu vực rà soát việc khai báo mã số đối với sữa rửa mặt, mặt nạ dưỡng da, bảo đảm phân loại đúng bản chất hàng hóa, xác định chính xác mã số và áp dụng mức thuế theo quy định.
Quy định mới liên quan đến tờ khai loại hình bưu chính, chuyển phát nhanh

Quy định mới liên quan đến tờ khai loại hình bưu chính, chuyển phát nhanh

Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng ký Quyết định số 1813/QĐ-CHQ ngày 12/11/2026, ban hành quy định về định dạng thông điệp dữ liệu tờ khai hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính của doanh nghiệp được chỉ định, dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế.
Chi cục Hải quan khu vực VII thu ngân sách đạt hơn 2.731 tỷ đồng

Chi cục Hải quan khu vực VII thu ngân sách đạt hơn 2.731 tỷ đồng

Đến hết tháng 10/2026, thu ngân sách nhà nước tại Chi cục Hải quan khu vực VII đạt 2.731 tỷ đồng, tăng 44,81% so với cùng kỳ năm 2025, vượt 45,11% chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao. Phía sau đà tăng này là sự thay đổi chính sách thuế đối với một số mặt hàng xuất nhập khẩu, sự gia tăng kim ngạch hàng hóa và những giải pháp điều hành nguồn thu gắn với tạo thuận lợi thương mại.
Chính phủ thông qua hồ sơ trình Quốc hội cơ chế đặc thù xử lý nợ thuế

Chính phủ thông qua hồ sơ trình Quốc hội cơ chế đặc thù xử lý nợ thuế

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết thông qua hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý xóa tiền thuế nợ, tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế. Chính sách được đề xuất trong bối cảnh ngành Thuế đang tập trung xử lý khoảng 2,5 triệu mã số thuế tồn đọng, đáp ứng yêu cầu cấp bách về quản lý thuế và thực hiện các cam kết quốc tế.
Áp thuế với đất bỏ hoang cần đi đôi với tăng cường quản lý đất đai

Áp thuế với đất bỏ hoang cần đi đôi với tăng cường quản lý đất đai

Theo Luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh, cần thiết phải tính thuế đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Song để phát huy hiệu quả, cần xác định đúng đối tượng chịu thuế, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật đất đai.
Đề xuất chỉ tiêu kỹ thuật riêng cho từng dạng sản phẩm khoáng sản xuất khẩu

Đề xuất chỉ tiêu kỹ thuật riêng cho từng dạng sản phẩm khoáng sản xuất khẩu

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo quy định chỉ tiêu kỹ thuật đối với khoáng sản xuất khẩu và tiêu chuẩn chế biến sâu đất hiếm. Việc cụ thể hóa yêu cầu theo từng dạng sản phẩm hướng tới nâng giá trị tài nguyên, đồng thời làm rõ căn cứ áp dụng cho doanh nghiệp.
Hướng dẫn thời điểm xuất hóa đơn lãi cho vay

Hướng dẫn thời điểm xuất hóa đơn lãi cho vay

Thuế TP. Hà Nội vừa có hướng dẫn về thời điểm lập hóa đơn đối với khoản lãi cho vay theo đề nghị của Công ty Cổ phần Viễn thông Đông Dương Telecom tại Văn bản số 709/2026/CV-I-Telecom ngày 4/9/2026.