 |
| Thu gom, phân loại giấy phế liệu – hoạt động đang chịu thuế GTGT 10% theo quy định hiện hành. Ảnh: Minh họa, hỗ trợ bởi AI. |
Doanh nghiệp không nộp thay thuế cho cá nhân, hộ thu gom phế liệu
Trong Công văn số 10299/BTC-CT gửi Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam về các kiến nghị liên quan đến chính sách thuế và quản lý thuế, Bộ Tài chính đã làm rõ một số vấn đề liên quan đến cơ chế để doanh nghiệp nộp thay thuế cho cá nhân, hộ gia đình thu gom phế liệu; ưu đãi thuế đối với hoạt động thu gom, phân loại giấy phế liệu; và việc xác minh, làm việc với doanh nghiệp.
Trả lời kiến nghị bổ sung quy định cho phép doanh nghiệp nộp thay thuế cho cá nhân, hộ gia đình thu gom phế liệu, Bộ Tài chính cho biết, trường hợp doanh nghiệp mua phế liệu từ cá nhân, hộ thu gom có doanh thu dưới 1 tỷ đồng, pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) hiện hành đã có cơ chế để doanh nghiệp hạch toán chi phí được trừ trên cơ sở bảng kê thu mua, chứng từ thanh toán và trách nhiệm của doanh nghiệp về tính hợp pháp, chính xác của hồ sơ.
Quy định này phù hợp với thực tế hoạt động thu gom phế liệu nhỏ lẻ, phân tán, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý thuế mà không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính cho người thu gom phế liệu.
Đối với hộ, cá nhân kinh doanh phế liệu có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, việc khai thuế, nộp thuế được thực hiện theo quy định chung tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 141/2026/NĐ-CP và Thông tư số 18/2026/TT-BTC.
Theo Bộ Tài chính, chính sách quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh được áp dụng thống nhất theo từng đối tượng nộp thuế, không phân biệt ngành nghề kinh doanh. Do vậy, hộ, cá nhân kinh doanh phế liệu có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm phải áp dụng hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền.
Bộ Tài chính cũng lưu ý, cá nhân thu gom nhỏ lẻ không đăng ký kinh doanh mà bán hàng hóa cho doanh nghiệp theo đúng quy định của pháp luật thì phải có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định.
Từ ngày 1/1/2026, hộ, cá nhân kinh doanh đều thực hiện nộp thuế theo kê khai. Theo đó, hộ, cá nhân kinh doanh này phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Một hộ, cá nhân kinh doanh có thể bán hàng cho nhiều doanh nghiệp khác nhau và có nghĩa vụ thuế khác nhau tùy trường hợp, trong đó có trường hợp không phải nộp thuế nếu doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống và trường hợp phải nộp thuế nếu doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm.
Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung cơ chế để doanh nghiệp mua phế liệu nộp thay thuế cho hộ, cá nhân thu gom có thể làm phát sinh rủi ro về hóa đơn, chứng từ và tính xác thực của giao dịch, khi doanh nghiệp vừa là người mua hàng, vừa là người kê khai, nộp thuế thay và là người sử dụng hóa đơn để hạch toán chi phí.
Vì vậy, kiến nghị của Hiệp hội Giấy về việc cho doanh nghiệp mua phế liệu nộp thay thuế cho người bán là hộ, cá nhân thu gom phế liệu chưa phù hợp với quy định của pháp luật về quản lý thuế và chính sách thuế.
Thu gom, phân loại giấy phế liệu hiện chịu thuế GTGT 10%
Về đề xuất áp dụng cơ chế thuế ưu đãi, tiến tới đưa hoạt động thu gom, phân loại giấy phế liệu vào đối tượng không chịu thuế GTGT, Bộ Tài chính dẫn quy định tại khoản 3 Điều 9 Luật thuế GTGT số 48/2024/QH15. Theo đó, hoạt động này thuộc đối tượng chịu thuế GTGT 10%.
Theo Bộ Tài chính, thuế suất thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT được quy định cụ thể tại Luật thuế GTGT. Thuế GTGT thu theo hàng hóa, dịch vụ, không phân biệt theo mục đích, đối tượng sử dụng.
Về đối tượng không chịu thuế, Luật thuế GTGT quy định các hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT chủ yếu là nhóm hàng hóa, dịch vụ trong ngành nông nghiệp (sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng…).
Về đối tượng chịu thuế và mức thuế suất, Luật thuế GTGT quy định 3 mức thuế suất 0%, 5% và 10%. Trong đó, thuế suất 0% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu; thuế suất 5% áp dụng với hàng hóa, dịch vụ cần thiết cho đời sống và hàng hóa, dịch vụ là đầu vào sử dụng cho sản xuất nông nghiệp.
Riêng mức thuế suất 10% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ thông thường khác.
Do đó, áp dụng mức thuế suất 10% đối với hoạt động thu gom, phân loại giấy phế liệu là phù hợp với nguyên tắc ban hành Luật và bảo đảm công bằng với các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác.
Bộ Tài chính cũng dẫn quy định tại khoản 25 Điều 5 Luật thuế GTGT số 48/2024/QH15, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15, Luật số 149/2025/QH15 và Luật số 90/2026/QH16.
Theo đó, hộ, cá nhân kinh doanh giấy phế liệu có doanh thu hằng năm từ 1 tỷ đồng trở xuống thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT; trường hợp có doanh thu trên 1 tỷ đồng thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo quy định và thực hiện nghĩa vụ thuế, sử dụng hóa đơn điện tử theo pháp luật về quản lý thuế.
Do vậy, kiến nghị nghiên cứu đưa hoạt động thu gom, phân loại giấy phế liệu vào diện không chịu thuế GTGT nhằm khuyến khích phát triển nguồn nguyên liệu trong nước và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, Bộ Tài chính cho biết sẽ nghiên cứu trong quá trình tổng kết, đánh giá việc thực hiện Luật thuế GTGT và khi nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung chính sách thuế theo quy định.
Hiện, chính sách thuế GTGT được xây dựng trên nguyên tắc bảo đảm tính trung lập, thống nhất của sắc thuế. Việc bổ sung đối tượng không chịu thuế GTGT cần được đánh giá toàn diện về cơ sở pháp lý, tác động đối với nguồn thu ngân sách nhà nước, hoạt động sản xuất kinh doanh và mục tiêu phát triển kinh tế tuần hoàn trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Hoạt động thu gom phế liệu có thể được hưởng ưu đãi thuế nếu đáp ứng điều kiện
Về chính sách ưu đãi thuế, Bộ Tài chính cho biết Luật thuế TNDN số 67/2025/QH15 quy định áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm và miễn thuế tối đa trong 4 năm, giảm 50% số thuế tối đa trong 9 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; áp dụng mức thuế suất 17% trong thời gian 10 năm, miễn thuế tối đa 2 năm và giảm 50% tối đa 4 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới tại các địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn.
Theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, hoạt động thu gom, phân loại giấy phế liệu không thuộc ngành, nghề ưu đãi thuế TNDN. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư mới thuộc hoạt động thu gom, phân loại giấy phế liệu tại địa bàn ưu đãi thuế TNDN thì được hưởng ưu đãi theo quy định của pháp luật thuế TNDN.
Ngoài ra, Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định miễn thuế TNDN 2 năm đối với doanh nghiệp thành lập mới từ hộ kinh doanh; áp dụng thuế suất 15% đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng và thuế suất 17% đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng trong những trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định; áp dụng phương pháp tính thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng.
Bộ Tài chính cũng dẫn Luật số 09/2026/QH16 và Nghị định số 141/2026/NĐ-CP về chính sách thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Từ ngày 1/1/2026, cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải chịu thuế TNCN; hộ, cá nhân kinh doanh được thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở lên được miễn thuế TNDN.
Bộ Tài chính cho rằng, trường hợp doanh nghiệp, cá nhân có hoạt động thu gom, phân loại giấy phế liệu đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi về thuế TNDN và thuế TNCN thì được hưởng ưu đãi theo quy định pháp luật.
Xác minh doanh nghiệp phải dựa trên dấu hiệu rủi ro
Đối với kiến nghị việc xác minh, làm việc với doanh nghiệp được thực hiện tại trụ sở doanh nghiệp hoặc trụ sở cơ quan chức năng, không xác minh trực tiếp tại nhà riêng của người đại diện pháp luật, trừ trường hợp cần thiết, Bộ Tài chính cho biết việc này phải được thực hiện theo các quy định của Luật Quản lý thuế.
Theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý thuế và nguyên tắc kiểm tra thuế đã được quy định cụ thể. Xác minh là một nghiệp vụ trong công tác quản lý thuế nhằm mục tiêu thu thập, kiểm tra tính đầy đủ, chính xác, trung thực về kê khai, nộp thuế và tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế.
Bộ Tài chính nhấn mạnh công tác kiểm tra, xác minh phải được thực hiện đúng quy định, áp dụng đầy đủ nguyên tắc quản lý rủi ro về quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành, quy trình nghiệp vụ cùng bộ tiêu chí, chỉ số rủi ro có liên quan nhằm bảo đảm thời gian giải quyết kịp thời.
Trường hợp xác minh, kiểm tra thuế phát hiện vi phạm của các đối tượng mua bán hàng hóa ở các khâu trước đó, cơ quan Thuế thực hiện xử lý theo đúng quy định pháp luật đối với người nộp thuế vi phạm.
Theo Bộ Tài chính, công tác xác minh phải căn cứ trên các dấu hiệu rủi ro cụ thể về thuế, đúng chức năng, nhiệm vụ của cơ quan Thuế. Việc đề xuất xác minh phải có phân tích, đánh giá cụ thể dựa trên các dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế và hóa đơn do cơ quan thuế hoặc tiếp nhận từ bên thứ ba.
Phạm vi và địa điểm xác minh cũng phải căn cứ quy định pháp luật về thuế, quản lý thuế và các quy định pháp luật khác có liên quan đến giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ. Địa điểm xác minh có thể là trụ sở cơ quan Thuế, trụ sở người nộp thuế, địa điểm nơi thực hiện hoạt động kinh tế phát sinh giao dịch, địa điểm sản xuất, kinh doanh hoặc kho hàng.
