Thuế TP. Hà Nội: Chuyển đổi số toàn diện công tác quản lý thuế hộ kinh doanh

Phó trưởng Thuế TP. Hà Nội Nguyễn Tiến Minh

Cú hích từ sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị

Trong lịch sử quản lý thuế, mô hình “thuế khoán” đối với hộ kinh doanh từng đóng vai trò nhất định. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của nền kinh tế việc quản lý hộ kinh doanh theo mô hình thuế khoán cũng bộc lộ nhiều bất cập về tính minh bạch và công bằng. Chính vì vậy, trước yêu cầu của kỷ nguyên số, Hà Nội đã quyết liệt triển khai chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế, xóa bỏ thuế khoán để tiến tới quản lý dựa trên doanh thu thực tế và nền tảng công nghệ.

Theo Phó trưởng Thuế TP. Hà Nội Nguyễn Tiến Minh, đây không đơn thuần là nhiệm vụ của riêng ngành Thuế mà đã trở thành cuộc vận động sâu rộng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị Thủ đô. Ban Chỉ đạo triển khai chuyển đổi mô hình quản lý thuế thành phố Hà Nội đã thể hiện tinh thần làm việc khẩn trương khi tổ chức 3 cuộc họp chuyên đề cấp thành phố và hơn 520 cuộc họp với các sở, ngành, UBND cấp xã chỉ trong 6 tháng đầu năm. Một “mạng lưới” hỗ trợ khổng lồ đã được thiết lập với 1 tổ công tác cấp thành phố, 25 tổ công tác cấp cơ sở và đặc biệt là 778 nhóm hỗ trợ trực tiếp để đồng hành, cầm tay chỉ việc cho từng hộ kinh doanh.

Sự quyết liệt này còn được thể hiện qua các chiến dịch lớn như “60 ngày cao điểm chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai”, “45 ngày làm sạch dữ liệu hộ, cá nhân kinh doanh” và “55 ngày đồng hành cùng hộ kinh doanh”. Những chiến dịch này không chỉ là những khẩu hiệu hành động mà đã được chuyển hóa thành những con số cụ thể: hơn 1.300 buổi tập huấn cho 300.000 lượt người tham gia, cùng gần 2,5 triệu bộ tài liệu và ấn phẩm truyền thông được lan tỏa đến từng ngõ ngách.

Đại diện Thuế TP. Hà Nội nhấn mạnh, chuyển đổi số ở khu vực hộ kinh doanh nơi vốn quen với các phương thức kinh doanh truyền thống là một bài toán khó. Để giải bài toán này, Hà Nội đã áp dụng phương châm “đi từng ngõ, gõ từng cơ sở kinh doanh”. Cơ quan Thuế không ngồi chờ người dân đến mà chủ động tiếp cận thông qua 2.200 điểm hỗ trợ lưu động tại các địa bàn trọng điểm như chợ, trung tâm thương mại và khu dân cư.

Với cách làm này nên đến nay, hơn 94% thông tin hộ kinh doanh trên địa bàn đã được rà soát và chuẩn hóa. Đặc biệt, một cột mốc quan trọng đã được xác lập khi 98% hộ kinh doanh tại Hà Nội đã có tài khoản giao dịch điện tử và cài đặt ứng dụng eTax Mobile. Đây là bước tiến dài trong việc thu hẹp khoảng cách số, giúp người nộp thuế có thể thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước mọi lúc, mọi nơi chỉ với một chiếc điện thoại thông minh.

Tính kỷ luật trong thực hiện nghĩa vụ thuế cũng chuyển biến rõ rệt khi 100% hồ sơ khai thuế được nộp đúng hạn và khoảng 60% hộ kinh doanh đã thực hiện nộp thuế điện tử.

Về hóa đơn điện tử - “xương sống” của sự minh bạch, hơn 90% hộ thuộc diện bắt buộc đã hoàn thành đăng ký, cho thấy sự đồng thuận cao từ phía người dân.

Cơ quan Thuế chủ động tiếp cận người nộp thuế tại các địa bàn trọng điểm như chợ, trung tâm thương mại và khu dân cư.

Không chỉ có vậy hiệu quả của việc chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai đã được chứng minh qua những con số tăng trưởng doanh thu ấn tượng, đặc biệt là ở nhóm hộ kinh doanh lớn. Đối với nhóm hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng, việc áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đã giúp doanh thu kê khai tăng vọt 75% so với trước khi chuyển đổi. Điều này cho thấy mô hình cũ đã bỏ sót một nguồn lực tài chính đáng kể và việc chuyển đổi đã giúp chống thất thu hiệu quả, tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng hơn giữa các chủ thể.

Sự khởi sắc này đã đóng góp quan trọng vào bức tranh ngân sách chung của Thành phố. Trong 6 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách do cơ quan Thuế quản lý đạt hơn 387.000 tỷ đồng, tăng 3,1% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, thu từ khu vực sản xuất kinh doanh đã đạt mức tăng trưởng kỷ lục 32,8%.

Không chỉ dừng lại ở việc đóng góp ngân sách, sự minh bạch hóa cũng tạo đà cho các hộ kinh doanh tự tin “lớn mạnh” thành doanh nghiệp. Chỉ trong nửa năm, đã có hơn 1.150 hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp, tăng 27% so với năm trước. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy chính sách quản lý thuế mới đang thúc đẩy quá trình chuyên nghiệp hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của kinh tế tư nhân Thủ đô.

Chuyển đổi số toàn diện và thực chất

Thành công của Hà Nội có dấu ấn đậm nét của những mô hình cấp cơ sở tiêu biểu. Điển hình như phường Hoàn Kiếm, nơi đã hoàn thành 100% việc chuyển đổi hộ kinh doanh sang hình thức kê khai, với hơn 2.000 hộ tiên phong sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền. Những bài học từ thực tiễn địa phương cho thấy, bên cạnh việc hỗ trợ các hộ kinh doanh còn hạn chế về kỹ năng số, sự hỗ trợ về kỹ thuật và các giải pháp về tín dụng là những yếu tố then chốt để khuyến khích các hộ kinh doanh phát triển bền vững.

Theo đánh giá của Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu, việc xóa bỏ thuế khoán không chỉ là thay đổi phương thức thu tiền, mà là một bước chuyển quan trọng trong việc xây dựng mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu. Hệ thống dữ liệu hộ kinh doanh được chuẩn hóa chính là công cụ để cơ quan quản lý nhận diện chính xác tiềm năng của từng ngành nghề, địa bàn để đưa ra các chính sách điều hành trúng và đúng.

Dù đã đạt được những kết quả khả quan, TP. Hà Nội xác định hành trình chuyển đổi số trong quản lý thuế vẫn còn nhiều nhiệm vụ trọng tâm phía trước. Thành phố yêu cầu các cấp, các ngành không được coi đây là việc riêng của ngành Thuế mà là nhiệm vụ phát triển kinh tế chung của Thủ đô.

Trong thời gian tới, TP. Hà Nội sẽ tập trung hoàn thiện cơ sở dữ liệu hộ kinh doanh theo hướng đồng bộ, chính xác và tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý. Việc đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý sẽ được ưu tiên để tối ưu hóa quy trình và giảm thiểu phiền hà cho người dân.

Quan trọng hơn hết, thành phố cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ hộ kinh doanh nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa hoạt động để tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thống.

Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm việc chuyển đổi phải đi vào thực chất, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và tạo nên một hệ sinh thái kinh tế tư nhân năng động, minh bạch và phát triển mạnh mẽ tại Thủ đô.