 |
| Các đại biểu Quốc hội tham dự biểu quyết thông qua Luật TMĐT. |
Người bán phải cung cấp thông tin để xác thực qua VNeID
Quốc hội đã chính thức thông qua Luật TMĐT vào ngày 10/12, với 444/446 đại biểu có mặt tán thành. Luật mới bổ sung nhiều nội dung quan trọng liên quan đến hoạt động quản lý và vận hành nền tảng TMĐT, livestream bán hàng, tiếp thị liên kết… Quy định mới hướng đến tăng tính minh bạch, kiểm soát hành vi vi phạm và xác định rõ trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể tham gia.
Theo báo cáo giải trình do Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên trình bày trước Quốc hội, Luật TMĐT quy định rõ nghĩa vụ của chủ quản nền tảng TMĐT khi xảy ra livestream bán hàng vi phạm.
Theo đó, nền tảng TMĐT phải dừng phát trực tuyến, gỡ bỏ thông tin hiển thị và đường dẫn liên quan ngay khi phát hiện hoặc khi nhận yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Các trường hợp buộc phải xem xét gỡ bỏ gồm:
Livestream chứa nội dung bán hàng vi phạm pháp luật hoặc có ngôn ngữ, hình ảnh, trang phục, hành vi trái đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục;
Livestream bán hàng là hàng hóa cấm lưu thông hoặc đang bị cơ quan có thẩm quyền yêu cầu tạm dừng lưu thông;
Livestream quảng cáo hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục cấm quảng cáo theo Luật Quảng cáo;
Livestream quảng cáo hàng hóa, dịch vụ phải có văn bản xác nhận nội dung quảng cáo nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.
Việc quy định trách nhiệm cụ thể của sàn TMĐT được đánh giá là bước siết chặt cần thiết, nhằm hạn chế tình trạng lợi dụng livestream để bán hàng cấm, hàng kém chất lượng hay quảng cáo sai sự thật, vấn đề đang gây bức xúc trong hoạt động TMĐT thời gian qua.
Để tăng tính minh bạch trên thị trường TMĐT, Luật TMĐT yêu cầu định danh người bán trên các sàn TMĐT thông qua hệ thống định danh điện tử quốc gia VNeID. Đây được xem là biện pháp mạnh nhằm truy vết nguồn gốc người bán, ngăn chặn tình trạng gian lận danh tính, hạn chế hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ và giúp cơ quan thuế quản lý chặt chẽ hơn.
Theo quy định, người bán hàng trên TMĐT phải cung cấp đầy đủ thông tin cho chủ quản nền tảng, phục vụ việc xác thực danh tính của người livestream bán hàng. Nếu người bán không cung cấp đủ thông tin, nền tảng có quyền từ chối hợp tác.
Người bán cũng phải tuân thủ các quy định như: không cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, xuất xứ, chất lượng, giá cả, chương trình khuyến mại, bảo hành và các nội dung liên quan đến hàng hóa, dịch vụ. Thực hiện đúng nội dung quảng cáo đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện phải xác nhận nội dung quảng cáo.
Đặc biệt, không sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh, trang phục, hành vi trái thuần phong mỹ tục trong quá trình livestream bán hàng; dừng hợp tác, dừng phát trực tuyến, gỡ bỏ thông tin ngay khi phát hiện hành vi vi phạm hoặc khi có yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền.
Những yêu cầu này cho thấy, vai trò của người bán trong TMĐT không chỉ dừng ở việc cung cấp hàng hóa mà còn phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, minh bạch của thông tin và quy trình quảng bá sản phẩm.
 |
| Kết quả biểu quyết thông qua Luật TMĐT ngày 10/12/2025. |
Sàn TMĐT chịu trách nhiệm phối hợp kiểm tra và xử lý vi phạm
Luật TMĐT cũng quy định rõ trách nhiệm của người livestream bán hàng. Trước khi lên sóng, người bán phải cung cấp cho người livestream đầy đủ giấy tờ chứng minh điều kiện kinh doanh, bao gồm: tài liệu chứng minh đáp ứng điều kiện kinh doanh đối với ngành nghề có điều kiện; giấy tờ chứng minh chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định của pháp luật; văn bản xác nhận nội dung quảng cáo (nếu hàng hóa/dịch vụ thuộc diện phải xác nhận trước).
Người livestream phải thực hiện bán hàng đúng với nội dung người bán cung cấp, đặc biệt đối với sản phẩm yêu cầu xác nhận quảng cáo. Điều này nhằm tránh tình trạng người livestream phóng đại công dụng sản phẩm, cung cấp sai lệch thông tin, gây thiệt hại cho người tiêu dùng.
Bên cạnh việc phải gỡ bỏ nội dung vi phạm, các sàn TMĐT còn chịu trách nhiệm phối hợp cơ quan quản lý trong kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Cụ thể: xác thực danh tính người bán và người livestream; tiếp nhận phản ánh, xử lý khiếu nại liên quan đến hoạt động livestream bán hàng trên nền tảng và áp dụng biện pháp kỹ thuật để ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật.
Việc siết trách nhiệm sàn TMĐT được xem là bước tiến quan trọng, bởi trong nhiều năm qua, một lượng lớn hàng hóa vi phạm được tiêu thụ qua TMĐT nhưng người mua khó truy vết hoặc khiếu nại do thiếu thông tin người bán.
Có thể thấy rằng, Luật TMĐT mới nhấn mạnh sự minh bạch trong toàn bộ quá trình kinh doanh trên môi trường số. Việc định danh người bán qua VNeID, ràng buộc trách nhiệm các bên tham gia livestream và yêu cầu sàn TMĐT chủ động giám sát là những biện pháp nhằm thiết lập môi trường TMĐT an toàn, lành mạnh, có trách nhiệm.
Với khung pháp lý mới, cơ quan quản lý có thêm cơ sở để theo dõi, kiểm tra và xử lý vi phạm; người tiêu dùng có thêm cơ chế bảo vệ; doanh nghiệp TMĐT có khuôn khổ rõ ràng để vận hành.
Những quy định mới kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển của TMĐT Việt Nam trong giai đoạn tới, đồng thời hạn chế các hành vi lợi dụng livestream bán hàng để trục lợi, gây thiệt hại cho người tiêu dùng và ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh chung.
