Ngành Thuế hướng tới mô hình "Zero-touch" và quản trị dựa trên dữ liệu

Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành: ngành Thuế hướng tới hỗ trợ người nộp thuế theo mô hình Zero-touch

Nhìn lại thực trạng hiện nay, Cục trưởng Mai Xuân Thành thẳng thắn chỉ ra, dù bản chất hệ thống thuế vốn đơn giản, nhưng việc thiết lập nhiều quy định để kiểm soát rủi ro và ngăn chặn gian lận đã vô tình gây ra sự phức tạp trong thực thi. Sự phức tạp này vô hình chung đã tạo ra áp lực và tâm lý e ngại cho người dân, doanh nghiệp cũng như chính các cán bộ thuế.

Vì vậy, mục tiêu cốt lõi của chiến lược giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn số đến năm 2045 là phải thay đổi đột phá toàn diện về mặt kiến trúc hệ thống và quy trình nghiệp vụ.

Theo yêu cầu của Cục trưởng Mai Xuân Thành, chiến lược chuyển đổi số sẽ tập trung vào ba nội dung trọng tâm:

Hỗ trợ người nộp thuế theo mô hình “Zero-touch”: Ngành Thuế hướng tới việc giảm thiểu tối đa các thủ tục kê khai thủ công. Đích đến là một hệ thống công nghệ thông tin thông minh, tự động xử lý nghĩa vụ thuế dựa trên dữ liệu liên thông. Khi đó, người nộp thuế sẽ tương tác với một hệ thống thân thiện, đóng vai trò là "người hướng dẫn" tự động đưa ra giải pháp cho từng tình huống cụ thể, thay vì phải thực hiện các thủ tục hành chính rườm rà.

Quản trị và vận hành dựa trên dữ liệu 360 độ: Dữ liệu được xác định là nền tảng cốt lõi. Ngành Thuế đang quy hoạch lại hàng trăm ứng dụng để tích hợp thành hệ thống liên thông, chuyển từ quản lý dựa trên hồ sơ sang quản lý dựa trên dữ liệu 360+ độ của doanh nghiệp. Mục tiêu là áp dụng tự động hóa triệt để, đưa cơ quan thuế trở nên “vô hình” trong các giao dịch thông thường và giảm thiểu sự can thiệp trực tiếp của cán bộ.

Kiểm soát rủi ro bằng công nghệ phân tích sâu: Hệ thống mới sẽ được trang bị năng lực xử lý dữ liệu khổng lồ (Big Data) để nhận diện và truy vết các dấu hiệu gian lận. Đây sẽ là công cụ đắc lực bảo vệ ngân sách và tạo lập môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.

Các đại biểu thảo luận tại hội nghị

Đánh giá về chiến lược này, bà Nguyễn Thuỳ Dương, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH EY Việt Nam, nhận định chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ mà là sự chuyển đổi toàn diện về tư duy quản trị và mô hình vận hành và cách thức cung cấp dịch vụ công. Kinh nghiệm quốc tế chỉ ra rằng thành công chỉ đến khi cơ quan thuế khi xác định rõ tầm nhìn dài hạn, xây dựng kiến trúc tổng thể dựa trên dữ liệu và lấy người nộp thuế làm trung tâm.

Tại hội thảo, các chuyên gia quốc tế cũng đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về tái thiết kế quy trình nghiệp vụ và xây dựng kiến trúc tổng thể dựa trên dữ liệu, đồng thời lắng nghe những ý kiến từ đại diện các ban, đơn vị nhằm xây dựng kiến trúc tổng thể dựa trên dữ liệu, đặc biệt là những khó khăn, vướng mắc phát sinh tại các địa phương trong thực tiễn triển khai.

Trên tinh thần cởi mở, các bên đã bước đầu định hình được những giải pháp phù hợp với điều kiện pháp lý và hạ tầng công nghệ tại Việt Nam.

Có thể nói hội thảo xây dựng “Chiến lược và mô hình quản trị thuế số ngành Thuế” không chỉ là diễn đàn thảo luận chuyên môn mà còn được xem là bước đi quan trọng để ngành Thuế thống nhất tuyên ngôn, tầm nhìn đến năm 2045, khẳng định quyết tâm hiện thực hóa mô hình quản trị thuế số hiện đại và minh bạch.