Năm 2026 ngành Thuế sẽ tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu để quản lý hiệu quả kinh tế số

Năm 2025, thu ngân sách từ thương mại điện tử đạt trên 200.000 tỷ đồng

Nền kinh tế số đã tạo ra những mô hình kinh doanh hoàn toàn mới, nơi các nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) dần thay thế các cửa hàng cố định và các dịch vụ số chiếm lĩnh thị trường tài chính, ngân hàng và các dịch vụ khác. Đặc điểm của hoạt động này là không bị giới hạn về không gian và thời gian, giao dịch có thể diễn ra 24/7 và xuyên biên giới thông qua các nền tảng các kênh thông tin, vận chuyển quốc tế, xuyên biên giới.

Trong bối cảnh kinh tế TMĐT phát triển mạnh mẽ, các thách thức đối với công tác quản lý thuế ngày càng gia tăng. Chính vì vậy, quan điểm xuyên suốt của ngành Thuế trong bối cảnh TMĐT phát triển mạnh mẽ là quản lý hiệu quả nhưng không cản trở phát triển, bảo đảm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, đồng thời tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Ảnh minh họa

Để thực hiện được mục tiêu đó trong những năm qua, cơ quan thuế Việt Nam đã nỗ lực triển khai nhiều giải pháp nhằm quản lý hiệu quả hoạt động kinh doanh trên các nền tảng số và TMĐT.

Theo đó, ngành Thuế đã hoàn thiện chính sách và cơ chế quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT song hành với chuyển đổi số, như: Luật sửa nhiều Luật số 56/2024/QH15 đã được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2024 và có hiệu lực từ 1/1/2025 quy định trách nhiệm của nhà quản lý sàn giao dịch TMĐT, nền tảng số (bao gồm tổ chức trong nước và nước ngoài) trong việc khấu trừ, nộp thuế thay, kê khai số thuế khấu trừ cho hộ, cá nhân kinh doanh và quy định việc trực tiếp khai thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có phát sinh hoạt động kinh doanh TMĐT.

Luật thuế GTGT số 48/2024/QH15 đã bổ sung quy định áp dụng thuế suất 10% Thuế GTGT đối với dịch vụ được các nhà cung cấp nước ngoài (NCCNN) không có cơ sở thường trú tại Việt Nam cung cấp cho tổ chức, cá nhân tại Việt Nam qua kênh TMĐT và các nền tảng số; Trình Chính phủ ban hành Nghị định số 117/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025 về việc quy định quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT, nền tảng số của hộ, cá nhân;

Bên cạnh đó, Cục Thuế đã tham mưu báo cáo Bộ để thành lập Chi cục Thuế TMĐT thuộc Cục Thuế tại Quyết định số 903/QĐ-BTC ngày 3/3/2025, theo đó quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Chi cục TMĐT giúp Cục Thuế quản lý, thu thuế đối với NNT hoạt động trong lĩnh vực TMĐT, quản lý dữ liệu NNT, phân tích, đánh giá kết quả công tác quản lý thuế, tuyên truyền, thanh tra kiểm tra, đấu tranh, phòng chống tội phạm trong hoạt động kinh doanh TMĐT.

Không những thế, ngành Thuế đã nỗ lực triển khai các ứng dụng CNTT nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh TMĐT thực hiện các thủ tục về thuế theo hình thức điện tử, đảm bảo cấp độ 4.0.

Song song với việc xây dựng và hoàn thiện chính sách và cơ chế quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh TMĐT, ngành Thuế đã đẩy mạnh quản lý hệ sinh thái TMĐT theo dòng tiền và dữ liệu; giảm phụ thuộc vào phương thức kiểm tra thủ công, hậu kiểm truyền thống. Cách tiếp cận này vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa hạn chế gây phiền hà cho người nộp thuế.

Để bảo đảm nguyên tắc quản lý thuế công bằng, cơ quan Thuế không đặt thêm gánh nặng thuế mới đối với TMĐT, mà tập trung thu hẹp “khoảng trống tuân thủ”, chống thất thu, tạo sân chơi bình đẳng giữa các mô hình kinh doanh.

Ngành Thuế cũng ưu tiên áp dụng quản lý rủi ro dựa trên phân tích dữ liệu lớn, tập trung vào các lĩnh vực, mô hình, đối tượng có nguy cơ thất thu cao (như kinh doanh xuyên biên giới, livestream bán hàng, KOL/KOC, nền tảng trung gian).

Đặc biệt, trong năm 2025 số thuế đạt gần 208,8 nghìn tỷ đồng, tăng 66,5% so với cùng kỳ năm 2024, trong đó 202 NCCNN đã đăng ký thuế, kê khai và nộp thuế qua Cổng thông tin điện tử thực hiện kê khai, nộp thuế đạt 13,9 nghìn tỷ đồng, tăng 59,9% so với cùng kỳ năm 2024, đạt 154% so với với dự toán được giao (9 nghìn tỷ đồng). 68 tổ chức quản lý sàn trong nước và nước ngoài đã kê khai thay, nộp thuế thay theo với số thuế ước nộp đạt gần 2,7 nghìn tỷ đồng. Hơn 95 nghìn tổ chức có hoạt động kinh doanh TMĐT với số thuế ước nộp đạt 186,4 nghìn tỷ đồng. Hơn 1.277 nghìn hộ, cá nhân kinh doanh có hoạt động kinh doanh TMĐT với số thuế ước nộp đạt gần 4,63 nghìn tỷ đồng.

Bên cạnh đó, cơ quan thuế đã tăng cường các biện pháp đấu tranh, phòng ngừa gian lận về thuế đối với hoạt động kinh doanh TMĐT qua công tác thanh tra, kiểm tra, qua đó truy thu, xử phạt về thuế số tiền là 1,18 nghìn tỷ đồng.

Một số giải pháp trong thời gian tới

Đại diện Cục Thuế cho biết, trong thời gian tới, ngành Thuế sẽ tiếp tục tham mưu Bộ Tài chính và Chính phủ sửa đổi, bổ sung các quy định để quản lý hiệu quả hoạt động TMĐT. Điều này bao gồm tăng cường trách nhiệm cung cấp thông tin từ các nền tảng số (TikTok, YouTube...), đơn vị vận chuyển, ngân hàng và các NCCNN không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, đồng thời bổ sung chế tài xử lý vi phạm. Cục Thuế giám sát chặt chẽ việc kê khai và nộp thuế từ các NCCNN và các sàn TMĐT. Các biện pháp như đôn đốc, cưỡng chế nợ thuế, và triển khai dịch vụ thuế điện tử sẽ giúp thu thuế đầy đủ và kịp thời.

Để xây dựng cơ sở dữ liệu TMĐT, ngành Thuế cần tăng cường thu thập và chia sẻ dữ liệu từ các tổ chức trong hệ sinh thái TMĐT. Cục Thuế cũng phối hợp với các bộ ngành để chia sẻ, kết nối dữ liệu, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý thuế TMĐT toàn diện. Cùng với đó sẽ ứng dụng mạnh mẽ công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong tất cả các khâu, từ việc thu thập, xử lý dữ liệu tự động để phát hiện dấu hiệu bất thường, xếp hạng rủi ro, cảnh báo sớm các hành vi trốn thuế đến hỗ trợ công tác kiểm tra theo hướng khách quan, minh bạch và hiệu quả, giảm thiểu sự can thiệp thủ công.

Với hệ thống cơ sở dữ liệu đã xây dựng, ứng dụng công nghệ Big Data và AI phát hiện sớm hành vi gian lận, trốn thuế; các nhóm đối tượng có hoạt động kinh doanh TMĐT, kinh doanh trên nền tảng số nhưng chưa thực hiện nghĩa vụ đăng ký, kê khai, nộp thuế; nhóm người nổi tiếng có hoạt động kinh doanh quy mô lớn để thực hiện quản lý thuế

Trong thời gian tới, ngành Thuế cũng sẽ đẩy mạnh tuyên truyền chính sách thuế qua báo chí, thư ngỏ và phối hợp với các sàn TMĐT trong nước và quốc tế. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng trợ lý ảo trên các sàn TMĐT để giải đáp vướng mắc và tuyên truyền hiệu quả về nghĩa vụ thuế. Đồng thời với việc hoàn thiện cơ chế quản lý, chính sách thuế đối với hoạt động TMĐT; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ để đảm bảo người nộp thuế hiểu và tuân thủ pháp luật thuế.

Cục Thuế cũng sẽ triển khai kiểm tra theo các chuyên đề để chống thất thu thuế đối với các tổ chức và cá nhân kinh doanh TMĐT, tập trung kiểm tra trọng điểm các trường hợp rủi ro cao, đối với các trường hợp phát hiện có dấu hiệu tội phạm sẽ phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý theo quy định của pháp luật, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực công tác quản lý thuế với hoạt động TMĐT.