Làm rõ trách nhiệm các sàn thương mại điện tử trong phòng, chống hàng giả

Hàng giả nhãn hiệu do Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép bắt giữ. Ảnh: T.H

Xử lý hàng trăm vụ vi phạm sở hữu trí tuệ

Ngày 2/6, tại Hội nghị sơ kết tình hình thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, Thành phố xác định bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Thời gian qua, TP.Hồ Chí Minh đã triển khai đợt cao điểm kiểm tra, giám sát và đấu tranh với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên nhiều lĩnh vực trọng yếu. Công tác này được thực hiện với sự tham gia đồng bộ của các sở, ngành và lực lượng chức năng, tập trung kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm, đồng thời tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội về quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, Thành phố đã tổ chức nhiều lớp tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ thực thi nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng trong công tác phát hiện, xử lý vi phạm.

Kết quả trong tháng 5/2026, các cơ quan chức năng trên địa bàn đã xử lý hơn 293 vụ việc liên quan đến sở hữu trí tuệ, trong đó có 231 vụ xử lý hành chính. Nhiều vụ việc có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng đã được chuyển cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.

Đối với công tác bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan, Thành phố tập trung xử lý các tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm, đồng thời áp dụng các biện pháp ngăn chặn, răn đe nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Các sở, ngành và chính quyền địa phương cũng triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp theo yêu cầu của Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Tuy nhiên, theo đánh giá của lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh, tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt trên môi trường số. Các đối tượng vi phạm liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn hoạt động trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý.

Cùng với đó, hoạt động giám định, xác định yếu tố xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn gặp nhiều thách thức, trong khi hệ thống dữ liệu phục vụ công tác thực thi chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.

Để tăng cường hiệu quả chỉ đạo, UBND TP.Hồ Chí Minh đã quyết định thành lập Tổ công tác liên ngành triển khai các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được làm Tổ trưởng, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường làm Tổ phó, cùng sự tham gia của lãnh đạo các cơ quan công an, tòa án, viện kiểm sát và các sở, ngành liên quan.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường, Thành phố sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp, hỗ trợ từ các bộ, ngành Trung ương nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm trong thời gian tới, góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch và bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.

Làm rõ trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử

Một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay là tình trạng kinh doanh hàng giả, hàng nhái thông qua các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.

Điển hình, ngày 22/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hồ Chí Minh đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với ông Lưu Phát Thuận, người đại diện pháp luật Công ty TNHH Thale Group về hành vi “Xâm phạm sở hữu công nghiệp” theo Điều 226 Bộ luật Hình sự.

Hàng giả bán trên sàn thương mại Shopee của ông Lưu Phát Thuận bị Công an TP.HCM bắt giữ.

Trước đó, ngày 14/5, Phòng Cảnh sát kinh tế phối hợp với Đội Quản lý thị trường số 3 và Công an phường Long Trường kiểm tra Công ty TNHH Thale Group do Lưu Phát Thuận làm đại diện pháp luật.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện số lượng đặc biệt lớn gồm hàng ngàn đôi giày, dép, tất giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng của Mỹ và nhiều quốc gia thuộc Liên minh châu Âu, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Kết quả điều tra xác định, từ tháng 6/2023 đến khi bị phát hiện, đối tượng đã kinh doanh, mua bán các sản phẩm giày dép giả mạo nhãn hiệu Nike, Adidas, Converse thông qua các nền tảng thương mại điện tử Shopee và mạng xã hội nhằm thu lợi bất chính hơn 3,5 tỷ đồng.

Thực tế này cho thấy môi trường kinh doanh trực tuyến đang trở thành địa bàn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Việc các đối tượng lợi dụng tính ẩn danh, khả năng tiếp cận khách hàng rộng và tốc độ giao dịch nhanh trên nền tảng số đã khiến việc phát hiện, xử lý vi phạm trở nên khó khăn hơn.

Trước tình hình đó, TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành kế hoạch cao điểm kiểm tra, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và kinh doanh hàng giả, tập trung vào thương mại điện tử, mạng xã hội và hoạt động livestream bán hàng.

Theo kế hoạch, các đơn vị chức năng được yêu cầu bám sát diễn biến thị trường, tăng cường thu thập và phân tích thông tin nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm, tập trung vào những nhóm hàng có nguy cơ cao bị làm giả và các nền tảng trực tuyến như TikTok, Facebook hay hoạt động livestream bán hàng.

TP. Hồ Chí Minh kiến nghị các bộ, ngành Trung ương sớm xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác thực thi pháp luật; hoàn thiện cơ chế, chính sách và chế tài xử lý đối với các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Đặc biệt, Thành phố đề xuất làm rõ trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử trong công tác phòng chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát hàng hóa lưu thông trên môi trường trực tuyến, đồng thời tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh cũng kiến nghị tiếp tục đầu tư nâng cao năng lực cho hệ thống thực thi quyền sở hữu trí tuệ, bao gồm hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực và các chương trình đào tạo chuyên sâu phục vụ công tác kiểm tra, giám định và xử lý vi phạm.