 |
| Hội nghị "Tuyên truyền chính sách thuế và quản lý thuế hộ kinh doanh" do Thuế cơ sở 4 TP. Đà Nẵng tổ chức ngày 13/3/2026 đã thu hút sự tham gia rất đông các hộ và cá nhân kinh doanh. Điều này cho thấy mối quan tâm rất lớn trong tuân thủ chính sách thuế của hộ kinh doanh. Ảnh: TCS. |
Không dùng doanh thu kê khai năm 2026 truy thu thuế khoán
Anh Mai Hoàng, một hộ kinh doanh vật tư điện nước tại phường Phú Diễn (TP. Hà Nội) cho biết, anh ủng hộ chủ trương chuyển từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai vì giúp hoạt động kinh doanh minh bạch hơn, nghĩa vụ thuế cũng sát với doanh thu thực tế. Tuy nhiên, điều khiến anh băn khoăn nhất là nếu doanh thu kê khai trong năm 2026 cao hơn so với mức khoán đã nộp các năm trước, thì có bị truy thu hay không? Đây cũng là thắc mắc phổ biến của nhiều hộ và cá nhân kinh doanh hiện nay.
Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), dù cơ quan Thuế đã nhiều lần khẳng định không truy thu trong trường hợp chuyển sang kê khai, nhưng trên thực tế vẫn tồn tại tâm lý lo ngại trong cộng đồng hộ kinh doanh. Một phần nguyên nhân xuất phát từ việc cơ quan Thuế cho biết chỉ truy thu trong trường hợp có hành vi gian lận hoặc trốn thuế. Tuy nhiên, khi áp dụng trên thực tế, cách hiểu về các khái niệm này giữa các cơ quan quản lý có thể không hoàn toàn giống nhau.
Theo bà Cúc, việc chuyển từ phương pháp thuế khoán sang kê khai không làm tăng nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh. Nếu nộp thuế theo phương pháp doanh thu nhân với tỷ lệ, thì tỷ lệ thuế vẫn giữ nguyên như trước. Nếu áp dụng phương pháp tính thuế trên thu nhập thì cách tính cũng tương tự doanh nghiệp.
Thậm chí, trong một số trường hợp nghĩa vụ thuế còn giảm nhờ quy định nâng mức doanh thu miễn thuế từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng mỗi năm.
“Chuyển sang cơ chế kê khai là xu hướng tất yếu khi nền kinh tế ngày càng số hóa. Khi có hóa đơn và chứng từ đầy đủ, bản thân các hộ kinh doanh cũng được hưởng lợi vì hoạt động kinh doanh minh bạch hơn, tạo niềm tin với khách hàng và đối tác”, Chủ tịch VTCA chia sẻ.
Trước những băn khoăn này, tại một hội thảo diễn ra ngày 12/3, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế khẳng định, theo quy định tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, doanh thu mà hộ kinh doanh kê khai trong năm 2026 không được sử dụng làm căn cứ để điều chỉnh hay truy thu đối với thời kỳ nộp thuế khoán của năm 2025.
“Nói cách khác, dù hộ kinh doanh kê khai doanh thu năm 2026 ở mức nào thì cũng không phải là cơ sở để cơ quan Thuế quay lại điều chỉnh hay truy thu phần doanh thu khoán của năm 2025”, ông Mai Sơn cho biết.
Tuy nhiên, ông Mai Sơn cũng cho biết, trên thực tế vẫn có một số trường hợp hộ kinh doanh bị truy thu thuế khiến nhiều người hiểu nhầm rằng việc truy thu xuất phát từ doanh thu kê khai mới. Các trường hợp này không liên quan đến việc kê khai doanh thu năm 2026 mà xuất phát từ việc trước đây hộ kinh doanh không thực hiện đúng nghĩa vụ thuế.
Theo quy định của pháp luật thuế, khi doanh thu thực tế tăng trên 50% so với mức doanh thu khoán đã được xác định, hộ kinh doanh phải chủ động đến cơ quan Thuế để nộp tờ khai điều chỉnh doanh thu. Ví dụ, nếu doanh thu khoán là 5 tỷ đồng nhưng doanh thu thực tế tăng lên hàng chục tỷ đồng, thậm chí 20–30 tỷ đồng, thì hộ kinh doanh phải khai điều chỉnh với cơ quan Thuế.
 |
| Công chức Thuế cơ sở 4 TP Đà Nẵng tham gia hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi. Ảnh: TCS. |
Theo lãnh đạo Cục Thuế, những trường hợp vi phạm chỉ chiếm số lượng rất nhỏ so với hơn 2 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động trên cả nước và phần lớn các hộ đều tuân thủ tốt chính sách thuế. Mục tiêu của việc chuyển đổi sang phương thức kê khai là tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và giúp hộ kinh doanh chủ động hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.
4 bước chính hộ kinh doanh cần thực hiện
Để hỗ trợ hộ kinh doanh trong giai đoạn đầu chuyển đổi, Lãnh đạo Cục Thuế cũng đưa ra hướng dẫn cụ thể về quy trình kê khai. Theo đó quy trình cơ bản gồm 4 bước.
Thứ nhất: Hộ kinh doanh cần kiểm tra lại tài khoản thuế điện tử để bảo đảm thông tin đăng ký chính xác.
Thứ hai: Thực hiện ghi chép sổ sách kế toán theo quy định tại Thông tư số 152/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Các hộ kinh doanh có thể sử dụng phần mềm kế toán phù hợp với quy mô và ngành nghề.
Thứ ba: Thực hiện kê khai thuế theo kỳ. Trong thời gian qua, ngành Thuế đã mở cổng trải nghiệm để hộ kinh doanh làm quen với hệ thống kê khai mà không ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.
Thứ tư: Nộp thuế nếu phát sinh nghĩa vụ thuế. Hệ thống nộp thuế điện tử hiện cho phép thực hiện giao dịch trực tuyến 24/7, giúp người nộp thuế tiết kiệm thời gian.
Chia sẻ thêm về nội dung này, bà Lê Thị Chinh, Phó Trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế (Cục Thuế) thông tin, để tạo điều kiện cho hộ kinh doanh trong giai đoạn đầu chuyển đổi, cơ quan Thuế đã lùi thời hạn nộp hồ sơ khai thuế đối với các tháng 1, 2 và 3 năm 2026.
Cụ thể, đối với hộ kinh doanh khai thuế theo tháng, hồ sơ khai thuế của ba tháng đầu năm 2026 sẽ được nộp chậm nhất vào ngày 30/4/2026. Đối với hộ kinh doanh trước đây nộp thuế theo phương pháp khoán, cơ quan Thuế sẽ không sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước.
Ngoài ra, trường hợp hộ kinh doanh đã thực hiện kê khai và nộp thuế theo hướng dẫn tại Thông tư số 40/2021/TT-BTC, thì không phải điều chỉnh lại. Những trường hợp trước đây chưa thực hiện kê khai sẽ áp dụng quy định mới tại Thông tư 152/2025/TT-BTC và không bị xử phạt.
Cơ quan Thuế sẽ tiếp tục hỗ trợ hộ kinh doanh thông qua các chương trình tập huấn, tài liệu hướng dẫn và sự phối hợp với các đại lý thuế, đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ để giúp người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuận lợi hơn.
