Hệ thống HS 2028: Bước ngoặt mới cho thương mại hiện đại và bền vững

Ngôn ngữ số chung trong thương mại quốc tế

Hệ thống HS là nền tảng cốt lõi của quản lý hải quan, thực thi chính sách thương mại có hiệu quả và thống kê chính xác xuất nhập khẩu hàng hóa, trong đó mỗi mặt hàng xuất nhập khẩu được gán một mã số thống nhất. Hệ thống HS được áp dụng chiếm 98% thương mại toàn cầu tại hơn 200 nước và vùng lãnh thổ.

Phiên bản năm 2028 của Hệ thống HS là phiên bản thứ tám của Danh mục Hệ thống hài hòa, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2028. Các sửa đổi của Hệ thống HS 2028 là kết quả của Chu kỳ rà soát HS lần thứ 7, phản ánh kết quả của 6 năm thảo luận kỹ thuật chuyên sâu và nghiên cứu được tiến hành trong khuôn khổ Tổ chức Hải quan thế giới (WCO).

Hệ thống HS bảo đảm cách hiểu và áp dụng thống nhất giữa các quốc gia thành viên.

Theo thông lệ, Hệ thống HS được rà soát theo chu kỳ 5 năm một lần. Tuy nhiên, Chu kỳ rà soát lần thứ 7 đã được kéo dài đặc biệt lên đến 6 năm (từ tháng 7/2019 đến tháng 6/2025), nhằm hoàn tất các nội dung thảo luận bị gián đoạn bởi đại dịch Covid-19, đồng thời bảo đảm các sửa đổi Hệ thống HS 2028 được xây dựng toàn diện, thận trọng và phù hợp với bối cảnh thương mại toàn cầu mới.

Theo WCO, Hệ thống HS 2028 bao gồm 299 sửa đổi, tạo ra một danh mục với 1.229 nhóm hàng (4 chữ số) và 5.852 phân nhóm (6 chữ số). So với Hệ thống HS phiên bản năm 2022, Phiên bản mới bổ sung 6 nhóm hàng và 428 phân nhóm, đồng thời bãi bỏ 5 nhóm hàng và 172 phân nhóm, phản ánh kịp thời sự thay đổi của mô hình thương mại, tiến bộ công nghệ và yêu cầu quản lý ngày càng cao của các quốc gia.

Sửa đổi tập trung vào các vấn đề cấp thiết toàn cầu

Các sửa đổi của Hệ thống HS 2028 hướng tới những lĩnh vực cấp thiết, mới nổi và có tác động toàn cầu, nổi bật là: y tế công cộng, bảo vệ môi trường, quản lý xã hội và thích ứng với tiến bộ khoa học công nghệ. Cách tiếp cận này cho thấy vai trò ngày càng mở rộng của Hệ thống HS không chỉ là công cụ phân loại kỹ thuật, mà còn là nền tảng hỗ trợ hoạch định và thực thi chính sách quản lý nhà nước.

Trong đó, lĩnh vực y tế công cộng là một trọng tâm nổi bật trong Hệ thống HS 2028. Nhiều phân nhóm mới được bổ sung nhằm nâng cao khả năng nhận diện các mặt hàng thiết yếu phục vụ tình huống khẩn cấp về y tế, như xe cứu thương, trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE), máy thở y tế và thiết bị chẩn đoán.

Những điều chỉnh này được xây dựng trên cơ sở các bài học kinh nghiệm từ các cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu trong thời gian qua, qua đó tạo thuận lợi cho việc áp dụng các biện pháp thương mại khẩn cấp, bảo đảm chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực chuẩn bị ứng phó của các quốc gia.

Một thay đổi có ý nghĩa lớn trong Hệ thống HS 2028 là việc tái cấu trúc mã số HS đối với vắc xin. Các sản phẩm trước đây được phân loại chung tại nhóm 30.02 được chuyển sang hai nhóm hàng mới, cụ thể: Nhóm 30.07 quy định vắc xin dùng cho y học nhân loại, với các phân nhóm chi tiết theo bệnh và Nhóm 30.08 quy định các loại vắc xin khác, bao gồm vắc xin thú y.

Cách phân loại mới giúp minh bạch hóa dòng chảy thương mại vắc xin, nâng cao chất lượng số liệu thống kê và hỗ trợ hiệu quả cho các chương trình tiêm chủng toàn cầu, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp về y tế.

Hệ thống HS 2028 lần đầu tiên thiết lập nhóm hàng riêng có mã số 21.07 cho mặt hàng thực phẩm bổ sung, kèm theo các Chú giải pháp lý mới. Đây là bước tiến quan trọng nhằm giải quyết triệt để những vướng mắc kéo dài trong phân loại giữa thực phẩm và dược phẩm. Sửa đổi này không chỉ tăng cường tính chắc chắn pháp lý trong phân loại và thông quan hàng hóa, mà còn góp phần nâng cao chất lượng số liệu thống kê đối với một thị trường đang tăng trưởng nhanh và có giá trị cao.

Ngoài ra, lĩnh vực bảo vệ môi trường là một nội dung xuyên suốt của Hệ thống HS 2028. Đáng chú ý, cách phân loại chất thải nhựa được tái cấu trúc phù hợp với Công ước Basel, với các phân nhóm mới nhằm phân biệt rõ, bao gồm: Chất thải nhựa nguy hại; chất thải nhựa thuộc diện áp dụng thủ tục thông báo và chấp thuận trước (PIC) và các loại chất thải nhựa khác.

Bên cạnh đó, Hệ thống HS 2028 còn nâng cao tính minh bạch trong hoạt động xuất nhập khẩu các sản phẩm nhựa, đặc biệt là nhựa sử dụng một lần, thông qua việc bổ sung phân nhóm và làm rõ các quy định pháp lý. Những thay đổi này hỗ trợ thu thập dữ liệu thống kê xuất nhập khẩu nhất quán hơn, phục vụ xây dựng chính sách giảm ô nhiễm nhựa và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Ngoài các lĩnh vực trọng tâm nêu trên, Hệ thống HS 2028 còn được điều chỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu về bảo vệ xã hội, thực thi pháp luật và thay đổi công nghệ, bao gồm tăng khả năng nhận diện các mặt hàng chịu kiểm soát theo công ước quốc tế, nâng cao minh bạch đối với các sản phẩm liên quan đến môi trường, đồng thời làm rõ nhiều quy định của Hệ thống HS để bảo đảm cách hiểu và áp dụng thống nhất giữa các quốc gia thành viên.