Đà tăng nhập khẩu tạo thêm nguồn thu ngân sách

Công chức Hải quan khu vực X kiểm tra hàng hóa nhập khẩu. Ảnh: Phong Nhân

Kim ngạch chịu thuế tăng 22,04%

Theo Ban Nghiệp vụ thuế hải quan (Cục Hải quan), hoạt động xuất nhập khẩu 9 tháng năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, dù tình hình kinh tế, chính trị quốc tế còn nhiều diễn biến phức tạp, khó lường.

Tính đến ngày 30/9/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước đạt 887,70 tỷ USD, tăng 30,51%, tương ứng tăng 207,52 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 433,99 tỷ USD, tăng 24,62%, tương ứng tăng 85,74 tỷ USD; kim ngạch nhập khẩu đạt 453,71 tỷ USD, tăng 36,69%, tương ứng tăng 121,78 tỷ USD.

Đáng chú ý, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế đạt 144,53 tỷ USD, tăng 22,04%, tương ứng tăng 26,10 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu chịu thuế đạt 5,83 tỷ USD, tăng 15,73%; kim ngạch nhập khẩu chịu thuế đạt 138,69 tỷ USD, tăng 22,32%, tương ứng tăng 25,30 tỷ USD.

Theo đánh giá của Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, kết quả trên diễn ra trong bối cảnh tình hình kinh tế, chính trị quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp và khó lường. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu có dấu hiệu chậm lại, áp lực lạm phát gia tăng do căng thẳng địa chính trị kéo dài, chiến tranh thương mại giữa các nền kinh tế lớn… Giá dầu và nguyên liệu đầu vào biến động mạnh cũng ảnh hưởng đến kinh tế khu vực và Việt Nam.

Mặc dù chịu tác động từ các yếu tố bên ngoài, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong 9 tháng vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Cùng với đó, Chính phủ đã kịp thời ban hành và triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như mở rộng đối tượng giảm thuế giá trị gia tăng, giảm thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu phục vụ sản xuất, gia hạn nộp thuế và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính.

Theo đánh giá của Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, các chính sách này đã tạo điều kiện thuận lợi, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu.

Diễn biến tháng 9 tiếp tục cho thấy xu hướng tăng của hoạt động xuất nhập khẩu. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong tháng đạt 117,68 tỷ USD, tăng 6,97%, tương ứng tăng 7,67 tỷ USD so với tháng trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 59,48 tỷ USD, tăng 8,33%; kim ngạch nhập khẩu đạt 58,21 tỷ USD, tăng 5,61%.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế tháng 9 đạt 16,42 tỷ USD, tăng 5,67%, tương ứng tăng 0,88 tỷ USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu chịu thuế đạt 0,54 tỷ USD, giảm 2,33%; kim ngạch nhập khẩu chịu thuế đạt 15,87 tỷ USD, tăng 5,97%, tương ứng tăng 0,89 tỷ USD.

Số thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu trong tháng 9 đạt 44.807 tỷ đồng, tăng 6,98%, tương ứng tăng 2.922 tỷ đồng so với tháng trước. Theo Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, nguyên nhân tăng thu chủ yếu do tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế tháng 9 tăng 5,67%; hầu hết các nhóm hàng đều có kim ngạch tăng so với tháng trước.

Một số mặt hàng nhập khẩu có thuế suất cao, kim ngạch lớn đã góp phần làm tăng thu. Ô tô nguyên chiếc các loại tăng 33,7% về lượng và 29,1% về trị giá, làm tăng thu 298 tỷ đồng; linh kiện, phụ tùng ô tô tăng 8,7% về trị giá, làm tăng thu 220 tỷ đồng.

Chất dẻo nguyên liệu tăng 18,8% về lượng và 18,4% về trị giá, làm tăng thu 266 tỷ đồng; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 16,1% về trị giá, làm tăng thu 262 tỷ đồng; điện thoại các loại và linh kiện tăng 28,2% về trị giá, làm tăng thu 232 tỷ đồng.

Nhiều nhóm hàng đóng góp lớn vào số thu

Thống kê cho thấy, 9 tháng năm 2026, thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu tăng 18,1%, tương ứng tăng 61.387 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025; đạt 88,6% dự toán và 77,4% chỉ tiêu phấn đấu.

Ngoài mặt hàng nông sản thì nhóm mặt hàng ô tô chuyên dụng, máy móc, thiết bị nhập khẩu qua cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị cũng tăng đáng kể. Ảnh: H.Nụ

Theo đánh giá của Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, một trong những yếu tố đáng chú ý trong kết quả thu 9 tháng là mức tăng của nhóm hàng nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, thiết bị và phụ tùng phục vụ sản xuất.

Cụ thể, các nhóm hóa chất và sản phẩm hóa chất, chất dẻo, sắt thép, nguyên phụ liệu dệt may, linh kiện điện tử, linh kiện ô tô… tăng 24,3% so với cùng kỳ, làm tăng thu ngân sách khoảng 30.990 tỷ đồng.

Ô tô nguyên chiếc các loại đạt trên 192.700 chiếc, tăng 24,4%, làm tăng thu 7.990 tỷ đồng. Đá quý, kim loại quý và sản phẩm tăng 449,9% về trị giá, làm tăng thu 3.400 tỷ đồng.

Dầu thô giảm 13,8% về lượng nhưng tăng 14,4% về trị giá, làm tăng thu 2.500 tỷ đồng. Quặng và khoáng sản khác tăng 29,1% về lượng, tăng 48,6% về trị giá, làm tăng thu 2.600 tỷ đồng. Than các loại tăng 11% về lượng và 35,3% về trị giá, làm tăng thu 1.800 tỷ đồng.

Ở nhóm hàng xuất khẩu chịu thuế, phân bón các loại tăng 41,3% về lượng và 91,9% về trị giá, làm tăng thu 420 tỷ đồng.

Các số liệu cho thấy nhóm hàng nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, thiết bị và phụ tùng phục vụ sản xuất là nhóm đóng góp đáng kể vào tăng thu, với mức tăng thu khoảng 30.990 tỷ đồng. Bên cạnh đó, ô tô nguyên chiếc và một số nhóm hàng có mức tăng mạnh về trị giá như đá quý, kim loại quý và sản phẩm cũng tạo thêm nguồn thu đáng kể.

Với kết quả thực hiện sau 9 tháng, số thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đã đạt 88,6% dự toán năm. Trong những tháng còn lại, diễn biến kim ngạch xuất nhập khẩu, đặc biệt là các nhóm hàng có kim ngạch lớn và thuộc diện chịu thuế, sẽ tiếp tục tác động đến kết quả thu ngân sách năm 2026.