![]() |
| Chi cục Hải quan khu vực V tổ chức tiêu hủy lô điện tử nhập khẩu giả mạo nhãn hiệu. Ảnh: Chi cục HQKV V |
Kiểm soát từ sớm, từ xa trên địa bàn nội địa
Chi cục Hải quan khu vực V thực hiện nhiệm vụ quản lý hải quan trên địa bàn hai TP. Bắc Ninh và Thái Nguyên. Đây là khu vực tập trung nhiều khu công nghiệp, cụm công nghiệp, thu hút các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực điện tử, công nghệ, may mặc, chế biến gỗ, sản xuất pin năng lượng mặt trời...
| Đến hết ngày 14/11/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn Chi cục Hải quan khu vực V đạt 284,43 tỷ USD, bằng 136% so với cùng kỳ năm 2025; số lượng tờ khai đạt hơn 2,76 triệu tờ khai, bằng 120% so với cùng kỳ năm 2025. Số thu ngân sách nhà nước đạt 18.628 tỷ đồng, đạt 115% so với chỉ tiêu pháp lệnh được giao và bằng 131% so với cùng kỳ năm 2025. |
Quy mô hoạt động xuất nhập khẩu lớn, tốc độ tăng trưởng cao đặt ra yêu cầu vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa tăng cường kiểm soát, phòng ngừa các hành vi lợi dụng chính sách để vi phạm pháp luật.
Theo đánh giá của Chi cục Hải quan khu vực V, thời gian qua, trên địa bàn chưa phát sinh vụ việc buôn lậu, ma túy nghiêm trọng, phức tạp trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Các vi phạm chủ yếu liên quan đến khai báo hải quan, thời hạn làm thủ tục, thời hạn nộp báo cáo quyết toán, giám sát hải quan và quản lý, sử dụng nguyên liệu, vật tư thuộc đối tượng miễn thuế, không chịu thuế.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc địa bàn không tiềm ẩn rủi ro.
Hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu ngày càng mở rộng, chuỗi cung ứng có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước, cùng với sự thay đổi thường xuyên của chính sách quản lý chuyên ngành khiến nguy cơ gian lận thương mại, gian lận thuế và lợi dụng loại hình xuất nhập khẩu vẫn hiện hữu.
Đáng chú ý, các hành vi vi phạm có xu hướng chuyển từ buôn lậu hàng hóa thông thường sang những thủ đoạn lợi dụng chính sách, hồ sơ và quy trình quản lý để trục lợi.
Một số doanh nghiệp có thể lợi dụng loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu, chế xuất để nhập khẩu hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành, hàng hóa có điều kiện; khai sai định mức, thanh lý hoặc tiêu hủy nguyên liệu, sản phẩm không đúng thực tế; sử dụng hàng hóa miễn thuế, không chịu thuế sai mục đích nhưng không khai báo chuyển đổi mục đích sử dụng.
Bên cạnh đó là các hành vi khai sai tên hàng, số lượng, trọng lượng, trị giá, mã số HS; khai báo máy móc, thiết bị đã qua sử dụng thành hàng mới; gian lận xuất xứ, sử dụng chứng từ không hợp pháp để kê khai thuế hoặc hợp thức hóa hồ sơ xuất nhập khẩu.
Các loại hình tạm nhập tái xuất, gửi kho ngoại quan, vận chuyển độc lập cũng tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để đưa hàng hóa vào nội địa trái phép.
Trước tình hình trên, ngay từ đầu năm 2026, Chi cục đã ban hành Kế hoạch và giao các chỉ tiêu cụ thể về nghiệp vụ kiểm soát hải quan tới từng Đội Hải quan ngoài cửa khẩu cũng như công tác đôn đốc kiểm tra việc triển khai.
Trên cơ sở nội dung kế hoạch đã được phê duyệt, Chi cục đã triển khai đồng bộ các kế hoạch kiểm soát hải quan, tuần tra, kiểm tra doanh nghiệp nhập khẩu hóa chất, tiền chất và đấu tranh chống hàng giả, hàng hóa giả mạo sở hữu trí tuệ.
Trọng tâm là nâng cao chất lượng thu thập, phân tích thông tin, chủ động nhận diện doanh nghiệp, tuyến hàng, mặt hàng và loại hình xuất nhập khẩu có nguy cơ vi phạm để áp dụng biện pháp kiểm tra phù hợp.
Theo đó, công tác kiểm soát không chỉ tập trung vào thời điểm hàng hóa làm thủ tục mà còn chú trọng theo dõi quá trình quản lý, sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu tại doanh nghiệp.
Việc kết hợp giữa kiểm soát hải quan và kiểm tra sau thông quan giúp cơ quan Hải quan có thêm căn cứ đối chiếu hồ sơ nhập khẩu với năng lực sản xuất, định mức tiêu hao, lượng hàng tồn kho và sản phẩm thực tế.
Tính đến 14/11/2026, toàn Chi cục đã phát hiện xử lý hơn 1.181 vụ vi phạm hành chính, với tổng số tiền phạt thu nộp ngân sách nhà nước trên 21,8 tỷ đồng.
Trong lĩnh vực hoá chất, đơn vị đã tiến hành xử phạt: 18 vụ với mức phạt tiền hơn 2,5 tỷ đồng và đình chỉ hoạt động nhập khẩu hoá chất (từ 1 đến 3 tháng) 14 trường hợp.
Đặc biệt, triển khai đợt cao điểm (theo Công điện 38), Chi cục đã phát hiện một doanh nghiệp có hành vi nhập khẩu hàng hoá là sản phẩm ổ chứng giả mạo về nhãn hiệu, trị giá hơn 3,5 tỷ đồng.
Kết quả này cho thấy công tác phát hiện, xử lý vi phạm được triển khai trên nhiều khâu, nhiều lĩnh vực, không chỉ giới hạn ở hoạt động kiểm tra trực tiếp hàng hóa xuất nhập khẩu.
Nâng cao chất lượng nghiệp vụ, xử lý vi phạm
Từ thực tiễn công tác, Chi cục Hải quan khu vực V xác định chất lượng thu thập, phân tích thông tin và năng lực xử lý tình huống của công chức là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả kiểm soát hải quan.
Đối với các vụ việc vi phạm liên quan đến hóa chất, tiền chất, quá trình xác minh cần làm rõ không chỉ hồ sơ nhập khẩu mà cả quá trình mua bán, sử dụng hàng hóa sau nhập khẩu.
Cơ quan Hải quan chú trọng xác minh tại doanh nghiệp đối tác về số lượng, trị giá, chủng loại, mục đích mua bán, sử dụng; trường hợp cần thiết, phối hợp với ngân hàng để xác minh giao dịch thanh toán hoặc cơ quan cấp phép để làm rõ điều kiện, giấy phép nhập khẩu.
Một yêu cầu quan trọng khác là xác định chính xác trị giá hàng hóa vi phạm, đặc biệt đối với hóa chất tồn tại dưới dạng hỗn hợp nhiều thành phần. Việc xác minh, ghi nhận thông tin về trị giá, chủng loại và thành phần hàng hóa cần được thực hiện đầy đủ trong hồ sơ vụ việc, bảo đảm căn cứ pháp lý cho việc xử lý.
Đối với những vụ việc có dấu hiệu phức tạp, Chi cục chủ động trao đổi với các cơ quan chuyên môn để đảm bảo cơ sở cho việc xử lý.
Qua thực tiễn triển khai, Chi cục Hải quan khu vực V cũng nhận diện những khó khăn trong công tác kiểm soát.
Địa bàn rộng, doanh nghiệp phân tán tại nhiều khu công nghiệp, trong khi biên chế được giao 229 công chức và không có đơn vị chuyên trách phòng, chống ma túy khiến việc triển khai các biện pháp nghiệp vụ có thời điểm gặp khó khăn.
Mặt khác, số lượng hóa chất, tiền chất nhập khẩu lớn, chủng loại đa dạng, chính sách quản lý thường xuyên thay đổi đòi hỏi công chức phải liên tục cập nhật kiến thức chuyên môn.
Trang thiết bị phục vụ kiểm soát cũng cần được rà soát, đánh giá theo yêu cầu thực tế. Một số vũ khí, công cụ hỗ trợ được trang bị từ lâu, đã cũ hoặc hết niên hạn sử dụng; máy phát hiện ma túy cầm tay có khả năng nhận diện một số nhóm chất ma túy nhưng chưa đáp ứng yêu cầu xác định thành phần, hàm lượng và phân loại tiền chất trong các hỗn hợp hóa chất công nghiệp.
Thực tiễn tại Chi cục Hải quan khu vực V cho thấy, chống buôn lậu, gian lận thương mại trên địa bàn nội địa không chỉ là nhiệm vụ kiểm tra, phát hiện và xử lý các vụ việc vi phạm mà quan trọng hơn là chủ động nhận diện nguy cơ ngay từ khâu làm thủ tục, quản lý doanh nghiệp và theo dõi quá trình sử dụng hàng hóa. Trong đó, xây dựng hồ sơ quản lý doanh nghiệp, phân loại rủi ro, kết nối thông tin giữa các đơn vị và phối hợp liên ngành là những kinh nghiệm có ý nghĩa thực tiễn.
| Những tháng cuối năm, triển khai chỉ đạo của UBND, Ban Chỉ đạo 389 và Cục Hải quan, căn cứ tình hình thực tế địa bàn, Chi cục Hải quan khu vực V đã xây dựng và đang tổ chức thực hiện Kế hoạch số 2881/KH-HQKV5 ngày 15/10/2026 về cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau tết Nguyên đán Đinh Mùi năm 2027 nhằm tăng cường thực hiện đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan để phòng ngừa, ngăn chặn và kịp thời đấu tranh, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân có vi phạm. |