Điều kiện áp dụng chính sách thuế với doanh nghiệp chế xuất

Công chức Hải quan Hà Nam (Chi cục Hải quan khu vực IV) kiểm tra hàng hóa trong khu phi thuế quan. Ảnh: Hồng Nụ

Trước vướng mắc về điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan và áp dụng chính sách thuế đối với doanh nghiệp chế xuất là khu phi thuế quan của Chi cục Hải quan khu vực IV, ngày 7/8/2026, Cục Hải quan đã có văn bản số 20010 /CHQ-GSQL hướng dẫn cụ thể.

Theo Cục Hải quan, vướng mắc của Chi cục Hải quan khu vực IV chưa nêu cụ thể, chi tiết về tình huống phát hiện doanh nghiệp đã không còn đáp ứng một hoặc một số điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan theo quy định tại Điều 28a Nghị định số 134/2016/NĐ-CP được bổ sung bởi khoản 10 Điều 1 Nghị định số 18/2021/NĐ-CP, do đó chưa có cơ sở để trả lời chi tiết.

Tuy nhiên, Cục Hải quan đề nghị Chi cục Hải quan khu vực IV lưu ý một số nội dung được nêu tại điểm c khoản 4 Điều 2 Luật thuế Xuất khẩu, thuế nhập khẩu quy định: “Đối tượng chịu thuế xuất nhập khẩu không áp dụng đối với các trường hợp sau: ...c) Hàng hóa xuất khẩu từ khu phi thuế quan ra nước ngoài; hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vào khu phi thuế quan và chỉ sử dụng trong khu phi thuế quan; hàng hóa chuyển từ khu phi thuế quan này sang khu phi thuế quan khác...”.

Cũng tại khoản 1 Điều 4 Luật thuế Xuất khẩu, thuế nhập khẩu quy định: “Khu phi thuế quan là khu vực kinh tế nằm trong lãnh thổ Việt Nam, được thành lập theo quy định của pháp luật, có ranh giới địa lý xác định, ngăn cách với khu vực bên ngoài bằng hàng rào cứng, bảo đảm điều kiện cho hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan của cơ quan Hải quan và các cơ quan có liên quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện, hành khách xuất nhập cảnh; quan hệ mua bán, trao đổi hàng hóa giữa khu phi thuế quan với bên ngoài là quan hệ xuất nhập khẩu”.

Điều 28a Nghị định số 134/2016/NĐ-CP được bổ sung bởi khoản 10 Điều 1 Nghị định số 18/2021/NĐ-CP quy định điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan để áp dụng chính sách thuế đối với doanh nghiệp chế xuất là khu phi thuế quan.

Đáng chú ý, khoản 2 Điều 26 Nghị định số 35/2022/NĐ-CP quy định: “Trong khu công nghiệp có thể có các phân khu công nghiệp dành cho các doanh nghiệp chế xuất. Khu chế xuất, doanh nghiệp chế xuất, phân khu công nghiệp dành cho các doanh nghiệp chế xuất được ngăn cách với lãnh thổ bên ngoài bằng hệ thống tường rào, có cổng và cửa ra, vào, bảo đảm điều kiện cho sự kiểm tra, giám sát, kiểm soát của cơ quan Hải quan và các cơ quan chức năng có liên quan theo quy định áp dụng đối với khu phi thuế quan quy định tại pháp luật về thuế xuất nhập khẩu”.

Khoản 3 Điều 23 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ quy định: “Trong thời gian hưởng ưu đãi, trường hợp dự án đầu tư có thời gian không đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi đầu tư thì nhà đầu tư không được hưởng ưu đãi đầu tư cho thời gian không đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi đầu tư”.

Khoản 5 Điều 25 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 12 Điều 1 Nghị định số 167/2025/NĐ-CP quy định: “Người khai hải quan phải khai tờ khai hải quan mới trong các trường hợp sau: a) Hàng hóa xuất nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế xuất thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường hoặc miễn thuế hoặc áp dụng thuế suất, mức thuế tuyệt đối theo hạn ngạch thuế quan và đã được giải phóng hàng hoặc thông quan nhưng sau đó có thay đổi về đối tượng không chịu thuế hoặc mục đích được miễn thuế, áp dụng thuế suất, mức thuế tuyệt đối theo hạn ngạch thuế quan;

... Chính sách quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu; chính sách thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu thực hiện tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới trừ trường hợp đã thực hiện đầy đủ chính sách quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu tại thời điểm đăng ký tờ khai ban đầu”.

Đối chiếu với các quy định hiện hành, theo Cục Hải quan, trường hợp doanh nghiệp chế xuất không còn bảo đảm đáp ứng điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan thì không đủ điều kiện áp dụng chính sách thuế đối với khu phi thuế quan theo quy định.

Cục Hải quan đề nghị Chi cục Hải quan khu vực IV căn cứ bản chất vụ việc và tình huống phát hiện thực tế để xác định rõ khoảng thời gian doanh nghiệp không còn bảo đảm đáp ứng một hoặc một số điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan để giải quyết theo đúng chức năng, thẩm quyền.