Chủ động nguồn nhập khẩu, kiểm soát chặt xăng, dầu nhập lậu

Biến động khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu không chỉ gây áp lực đối với hoạt động nhập khẩu xăng, dầu, mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi đầu cơ, buôn lậu hoặc kinh doanh xăng, dầu không rõ nguồn gốc xuất xứ trên thị trường.

Xây dựng phương án nhập khẩu và đa dạng hóa nguồn cung

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, khi giá dầu thế giới tăng cao hoặc nguồn cung quốc tế biến động, nguy cơ buôn lậu xăng, dầu và gian lận thương mại có thể gia tăng. Trong khi đó, Việt Nam vẫn phải phụ thuộc đáng kể vào nguồn xăng, dầu nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Số liệu cho thấy, tổng nguồn xăng, dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, tương đương bình quân 2,2 - 2,3 triệu m³/tấn mỗi tháng. Dù Việt Nam đã có hai nhà máy lọc dầu là Nghi Sơn và Bình Sơn, sản lượng trong nước vẫn chưa đáp ứng hoàn toàn nhu cầu, nên vẫn phải nhập khẩu một lượng đáng kể xăng, dầu.

Trên thị trường quốc tế, xung đột quân sự tại Trung Đông đang làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thô. Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu.

Giá dầu thế giới từ đầu năm 2026 đã tăng khoảng 20% và được dự báo có thể tiếp tục tăng mạnh nếu tình hình căng thẳng kéo dài. Khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á, được dự báo chịu tác động đáng kể do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Ngay khi xung đột leo thang, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có các chỉ đạo nhằm chủ động ứng phó với rủi ro về năng lượng.

Cụ thể, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông. Tổ công tác có nhiệm vụ theo dõi, rà soát nguồn cung năng lượng và báo cáo hằng ngày để kịp thời đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp.

Lường trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu, Bộ Công Thương có Công văn số 1488/BCT-TTTN đề nghị các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng, dầu, thương nhân đầu mối sản xuất xăng, dầu và thương nhân phân phối xăng, dầu chủ động các phương án bảo đảm nguồn cung cho thị trường trong nước.

Theo Bộ Công Thương, việc Mỹ và Israel tấn công quân sự vào Iran, trong khi chiến sự Nga - Ukraine vẫn tiếp diễn, đã khiến giá dầu thô và giá xăng, dầu thành phẩm trên thị trường quốc tế tăng cao. Diễn biến này không chỉ gây áp lực đối với hoạt động nhập khẩu xăng, dầu mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi đầu cơ, buôn lậu hoặc kinh doanh xăng, dầu không rõ nguồn gốc xuất xứ trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương đề nghị các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng, dầu thực hiện nghiêm tổng nguồn xăng, dầu tối thiểu năm 2026 đã được phân giao, bảo đảm đầy đủ cả về sản lượng và chủng loại.

Các doanh nghiệp cần chủ động theo dõi diễn biến thị trường năng lượng quốc tế, xây dựng phương án nhập khẩu phù hợp và đa dạng hóa nguồn cung, kết hợp giữa nguồn sản xuất trong nước và nguồn nhập khẩu để bảo đảm dự trữ xăng, dầu theo quy định.

Bộ Công Thương cũng đề nghị các thương nhân đầu mối thực hiện đúng kế hoạch nhập khẩu xăng, dầu và mua hàng từ các nhà máy lọc dầu trong nước trong tháng 3/2026. Đồng thời, khẩn trương xây dựng kế hoạch nhập khẩu, xăng dầu cho tháng 4/2026 nhằm chủ động nguồn cung trong trường hợp thị trường quốc tế tiếp tục biến động.

Theo cơ quan quản lý, việc bảo đảm nguồn nhập khẩu hợp pháp và ổn định là yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ xăng, dầu trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ thâm nhập thị trường.

Đối với các thương nhân đầu mối sản xuất xăng, dầu, Bộ Công Thương yêu cầu có giải pháp bảo đảm nguồn dầu thô nhập khẩu ổn định cho hoạt động sản xuất, đồng thời tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu.

Các nhà máy lọc dầu trong nước phải duy trì vận hành ổn định, bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy và môi trường. Trường hợp phải tạm dừng vận hành để bảo trì, bảo dưỡng hoặc xảy ra sự cố kỹ thuật làm ảnh hưởng đến sản lượng xăng, dầu, doanh nghiệp phải báo cáo ngay Bộ Công Thương để kịp thời điều tiết nguồn cung.

Tăng giám sát kinh doanh xăng, dầu không rõ nguồn gốc

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu nhiều biến động, việc kiểm soát chặt chẽ nguồn nhập khẩu, ngăn chặn buôn lậu và kinh doanh xăng, dầu không rõ nguồn gốc được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giữ ổn định thị trường xăng, dầu trong nước.

Bộ Công Thương nhấn mạnh, tuyệt đối không găm hàng chờ tăng giá, không để xảy ra tình trạng gián đoạn nguồn cung trong toàn bộ hệ thống kinh doanh xăng, dầu từ doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối đến cửa hàng bán lẻ.

Theo Bộ Công Thương, việc găm hàng hoặc tạo khan hiếm giả có thể gây xáo trộn thị trường, tạo điều kiện cho xăng, dầu nhập lậu, xăng, dầu không rõ nguồn gốc xuất xứ len lỏi vào hệ thống phân phối. Để ngăn chặn nguy cơ này, các doanh nghiệp phân phối xăng, dầu cần chủ động chia sẻ nguồn cung, duy trì hoạt động bán hàng thường xuyên và liên tục tại các cửa hàng bán lẻ.

Cùng với các giải pháp điều hành nguồn cung, Bộ Công Thương cho biết sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng, dầu trên phạm vi cả nước.

Trọng tâm kiểm tra bao gồm việc thực hiện nghĩa vụ nhập khẩu của các doanh nghiệp đầu mối, hoạt động mua hàng từ các nhà máy lọc dầu trong nước và việc duy trì mức dự trữ xăng, dầu lưu thông theo quy định.

Các hành vi vi phạm như buôn lậu xăng, dầu, kinh doanh xăng, dầu không rõ nguồn gốc xuất xứ, gian lận thương mại, đầu cơ găm hàng hoặc bán sai giá niêm yết sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Song song với việc bảo đảm nguồn cung và kiểm soát thị trường, Bộ Công Thương cũng đề nghị các địa phương, Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường tăng cường giám sát hoạt động kinh doanh xăng, dầu, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Khi phát hiện cửa hàng xăng, dầu ngừng bán hàng không rõ lý do, bán sai giá niêm yết hoặc có dấu hiệu găm hàng, người dân có thể phản ánh đến Bộ Công Thương thông qua Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước hoặc đường dây nóng 1900 888 655, đồng thời thông báo cho lực lượng quản lý thị trường tại địa phương để kiểm tra, xử lý.