 |
| Nguồn thu ngân sách tăng, trong khi chi thường xuyên được kiểm soát đã tạo dư địa tài khóa cần thiết để hỗ trợ đầu tư và nhu cầu trong nước trong thời gian còn lại của năm 2026. Ảnh: Hương Quỳnh |
Thu ngân sách tăng, tạo thêm dư địa cho chính sách tài khóa
Tại buổi họp báo về tình hình kinh tế Việt Nam ngày 23/9 tại Hà Nội, các chuyên gia ADB nhận định, chính sách tài khóa tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng trong năm 2026.
Theo ADB, kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,2% trong nửa đầu năm 2026, cao hơn mức 7,5% cùng kỳ năm 2025. Động lực tăng trưởng đến từ công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục mở rộng, tiêu dùng trong nước tăng và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài được duy trì ổn định.
Trên cơ sở kết quả này, ADB nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam từ mức 7,2% hồi tháng 7 lên 7,8% cho cả năm 2026. Dự báo tăng trưởng năm 2027 cũng được nâng từ 7% lên 7,6%.
Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam Shantanu Chakraborty cho rằng, kết quả kinh tế tích cực trong nửa đầu năm cho thấy khả năng chống chịu và tiềm năng duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế.
Tuy nhiên, để giữ vững xu hướng này và đạt được tăng trưởng có chất lượng cao hơn, Việt Nam cần tiếp tục điều hành kinh tế vĩ mô thận trọng, kiểm soát lạm phát, bảo đảm ổn định tài chính, đẩy nhanh cải cách cơ cấu và thúc đẩy đầu tư gắn với cải thiện năng suất.
Trong đánh giá cập nhật, ADB dành sự chú ý đáng kể đến dư địa tài khóa của Việt Nam.
Theo ADB, trong khi Chính phủ tiếp tục thực hiện các biện pháp miễn, giảm thuế và phí, thu ngân sách nhà nước trong nửa đầu năm 2026 tiếp tục tăng. Ở chiều ngược lại, cơ cấu chi chuyển dịch theo hướng tăng chi đầu tư phát triển.
ADB đánh giá nguồn thu ngân sách tăng mạnh, trong khi chi thường xuyên được kiểm soát đã tạo dư địa tài khóa cần thiết để hỗ trợ đầu tư và nhu cầu trong nước trong thời gian còn lại của năm 2026.
Bên cạnh đó, đầu tư công được xem là một trong những kênh quan trọng để chuyển nguồn lực tài khóa thành động lực tăng trưởng. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn còn dư địa để cải thiện. Đến giữa năm, giải ngân vốn đầu tư công mới đạt 35,5% kế hoạch.
Do phần lớn kế hoạch đầu tư của năm vẫn chưa được thực hiện. Việc đẩy nhanh triển khai trong nửa cuối năm sẽ tiếp tục tạo động lực cho ngành xây dựng và nhu cầu trong nước.
Đầu tư cũng đang trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng. Trong nửa đầu năm, tổng tích lũy tài sản tăng 15,2%, trong khi đầu tư công được đẩy nhanh. Cùng với khu vực nhà nước, đầu tư tư nhân và FDI tiếp tục bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế.
Giảm thuế tiếp tục hỗ trợ nhu cầu trong nước
Cùng với đầu tư công, các chính sách về thuế tiếp tục là một bộ phận trong chính sách tài khóa hỗ trợ tăng trưởng.
Theo ADB, việc tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng đến hết năm 2026 cùng các biện pháp giảm thuế khác sẽ góp phần duy trì nhu cầu trong nước.
ADB cũng nhận định, tiêu dùng trong nước tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng nhưng chưa tăng tốc đáng kể. Tăng trưởng gần đây chủ yếu dựa vào đầu tư, trong khi tiêu dùng tăng chậm hơn. Trong thời gian tới, việc tăng lương tối thiểu và lương khu vực công được kỳ vọng hỗ trợ chi tiêu hộ gia đình, cùng với các biện pháp hỗ trợ tài khóa như giảm thuế giá trị gia tăng.
Đối với khu vực doanh nghiệp, ADB ghi nhận chính sách giảm 30% số thuế phải nộp đối với doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng. Chính sách này được ADB đặt trong nhóm các biện pháp hỗ trợ khu vực tư nhân trong bối cảnh môi trường kinh doanh vẫn còn những thách thức.
Bên cạnh chính sách thuế, khả năng tiếp cận vốn cũng là một vấn đề được ADB lưu ý. Trong tháng 8/2026, có 12 ngân hàng thương mại công bố các chương trình tín dụng ưu đãi với tổng quy mô khoảng 408 nghìn tỷ đồng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và các lĩnh vực ưu tiên.
Tuy nhiên, việc giảm chi phí tín dụng có thể chưa đủ đối với những doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp hoặc không đáp ứng yêu cầu về mức độ tín nhiệm. Do đó, các cơ chế bảo lãnh tín dụng và chia sẻ rủi ro cần tiếp tục được tăng cường.
Về tổng thể, ADB dự báo chính sách tài khóa tiếp tục theo hướng mở rộng trong thời gian còn lại của năm 2026. Nguồn thu ngân sách tăng tạo dư địa để tăng chi tiêu, trong khi đẩy nhanh đầu tư công, tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng đến hết năm 2026 và các biện pháp giảm thuế khác sẽ tiếp tục hỗ trợ nhu cầu trong nước.
Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì dư địa tài khóa mà còn phải nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, đồng thời bảo đảm các dự án đầu tư tạo ra cải thiện về năng suất và dòng tiền đủ lớn sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng duy trì tăng trưởng dựa vào đầu tư.
Do đó, ADB nhận định, để duy trì tăng trưởng chất lượng cao, Việt Nam cần tiếp tục giữ ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao chất lượng tín dụng và hiệu quả triển khai đầu tư công, đồng thời phát triển sâu rộng thị trường vốn nhằm giảm sự phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng.
