Thương vụ M&A tái định hình tương lai ngành văn phòng phẩm Việt

Ảnh minh họa

Kokuyo là tập đoàn có lịch sử hơn 120 năm, thuộc nhóm 3 nhà sản xuất văn phòng phẩm lớn nhất Nhật Bản, nổi tiếng với các sản phẩm văn phòng, đồ dùng học tập và nội thất. Trong bối cảnh thị trường nội địa thu hẹp vì dân số giảm và tốc độ số hóa trong giáo dục tăng mạnh, các tập đoàn Nhật Bản nói chung và Kokuyo nói riêng buộc phải đẩy mạnh chiến lược toàn cầu hóa để tìm dư địa tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh ấy, Việt Nam được Kokuyo xác định là “mắt xích chiến lược” trong khu vực với dân số trẻ, nhu cầu học tập cao, lực lượng lao động dồi dào, chi phí sản xuất cạnh tranh và đặc biệt là vị trí thuận lợi để xuất khẩu sang ASEAN. Trước khi tuyên bố sẽ chào mua công khai Tập đoàn Thiên Long, Kokuyo đã hiện diện tại Việt Nam thông qua công ty con KoKuyo Việt Nam với nhà máy tại Hải Phòng, văn phòng đại diện tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, từng bước xây dựng nền tảng để mở rộng ảnh hưởng.

So với việc tự phát triển mạng lưới bằng cách đầu tư ban đầu tốn kém, KoKuyo Nhật Bản dự tính thâu tóm một doanh nghiệp đang sở hữu hệ thống phân phối hùng mạnh như Thiên Long được coi là chiến lược phù hợp. Theo thông báo gửi tới truyền thông, Kokuyo dự kiến chi khoảng 27,6 tỷ yên (tương đương gần 185 triệu USD) để hoàn tất giao dịch, hướng tới nắm quyền chi phối 65% cổ phần Thiên Long. Đây là khoản đầu tư lớn nhất của hãng tại Đông Nam Á trong lĩnh vực văn phòng phẩm.

Ngoài ra, Kokuyo đánh giá cao tiềm năng của Việt Nam như một trung tâm sản xuất mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu, nhất là trong bối cảnh dịch chuyển đầu tư từ Trung Quốc sang Đông Nam Á. Sự kết hợp giữa vốn, công nghệ và tiêu chuẩn quản trị Nhật Bản với năng lực vận hành của Thiên Long được kỳ vọng tạo ra sức bật lớn.

Được thành lập từ một cơ sở nhỏ sản xuất bút bi năm 1981, Thiên Long đã trở thành tập đoàn văn phòng phẩm hàng đầu Việt Nam, nổi tiếng với các dòng bút, sản phẩm học sinh - sinh viên, văn phòng phẩm và dụng cụ mỹ thuật. Doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE từ năm 2010 và nhiều năm liên tiếp duy trì tăng trưởng ổn định, liên tục mở rộng thị phần nội địa và xuất khẩu.

Điểm hấp dẫn hàng đầu của Thiên Long nằm ở mạng lưới phân phối rộng khắp với hơn 65.000 điểm bán, độ phủ sâu từ thành thị đến nông thôn, điều mà các tập đoàn ngoại phải mất nhiều năm mới có thể gây dựng. Bên cạnh đó, Thiên Long còn có hệ thống nhà máy lớn tại TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương, kết hợp công nghệ hiện đại, công suất lớn và khả năng xuất khẩu sang hơn 65 quốc gia. Đây chính là “căn cứ sản xuất - phân phối” mà Kokuyo cần để bứt tốc mở rộng thị trường ngoài Nhật Bản.

Thương vụ M&A với Kokuyo mở ra cho Thiên Long cơ hội mở rộng thị trường quốc tế, với mạng lưới toàn cầu và hệ thống tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt của Kokuyo. Thiên Long có thể dễ dàng đưa sản phẩm vào thị trường Nhật, châu Á và những thị trường vốn có yêu cầu cao và rào cản kỹ thuật phức tạp - nơi Kokuyo đã có chỗ đứng.

Tuy vậy, thương vụ cũng đi kèm những thách thức không nhỏ. Đầu tiên là bài toán tích hợp văn hóa doanh nghiệp Việt - Nhật, vốn có nhiều khác biệt về phong cách lãnh đạo, quản trị, kỷ luật và hệ thống ra quyết định. Nếu không dung hòa tốt, hiệu quả hợp nhất có thể bị ảnh hưởng.

Ngoài ra, lo ngại về việc mất bản sắc thương hiệu Việt hay thay đổi chiến lược kinh doanh cũng là vấn đề được các cổ đông và người tiêu dùng quan tâm. Với một thương hiệu “quốc dân”, Thiên Long cần bảo đảm duy trì giá trị cốt lõi và không đánh mất kết nối cảm xúc với người dùng.

Thách thức tiếp theo đến từ thị trường, nơi cuộc cạnh tranh trong ngành văn phòng phẩm ngày càng gay gắt khi nhu cầu học tập số hóa tăng, các sản phẩm điện tử thay thế xuất hiện nhiều hơn. Do đó, cả Kokuyo và Thiên Long cần đặt ra chiến lược sản phẩm mới, mở rộng sang các dòng cao cấp, sáng tạo hoặc văn phòng phẩm tích hợp công nghệ.

Dù vậy, nếu quá trình sáp nhập diễn ra thuận lợi, với vị thế của Thiên Long tại thị trường Việt Nam và tham vọng mở rộng của Kokuyo tại Đông Nam Á, thương vụ được kỳ vọng sẽ định hình lại cấu trúc thị trường, chuỗi sản xuất, mở ra kỷ nguyên hợp tác giữa doanh nghiệp Việt và tập đoàn toàn cầu.