 |
| Khi chính sách nâng mức doanh thu từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng/năm được thông qua sẽ tháo gỡ rào cản, thúc đẩy hộ kinh doanh thực hiện cơ chế tự khai tự nộp và chủ động tuân thủ về thuế. Ảnh: Đức Mỹ |
Phóng viên: Theo bà, nếu chính sách này sẽ tác động như thế nào đối với nhóm hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ?
Bà Châu Ngô Diệu Hiền: Theo tôi, chính sách này được thông qua sẽ tác động tích cực và toàn diện cho cộng đồng hộ, cá nhân kinh doanh mà còn tháo gỡ rào cản lớn nhất trong bước ngoặt chuyển đổi hộ kinh doanh hiện nay sang cơ chế tự khai tự nộp và chủ động tuân thủ về thuế.
Theo đó, điểm đầu tiên được tháo gỡ rào cản hành chính, giảm chi phí tuân thủ, bởi vì, rào cản lớn nhất của các hộ kinh doanh hiện nay khi quy mô tăng lên không phải là tiền thuế, mà là gánh nặng sổ sách kế toán phức tạp.
Việc nâng ngưỡng lên 10 tỷ đồng cho phép số lượng lớn hộ kinh doanh được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản, không bắt buộc phải xây dựng bộ máy kế toán cồng kềnh như doanh nghiệp, từ đó tiết kiệm chi phí vận hành và nhân lực.
Thứ hai, cởi bỏ tâm lý “sợ lớn”, khuyến khích mở rộng quy mô. Trước đây, do ngưỡng kê khai ở mức thấp (trên 3 tỷ đồng), không ít hộ kinh doanh có tâm lý co cụm, thậm chí “xé nhỏ” doanh thu để tránh bị đưa vào diện áp dụng quy định kế toán phức tạp. Khi nâng ngưỡng lên 10 tỷ đồng sẽ giúp người dân tự tin đẩy mạnh bán hàng, ứng dụng công nghệ, nâng cao doanh số mà không còn lo ngại rào cản thủ tục.
Và điều quan trọng nữa là thúc đẩy tính minh bạch và minh bạch hóa dòng tiền.
Tuy nhiên, với phương pháp đơn giản không có nghĩa là buông lỏng. Khi quy trình được thiết kế phù hợp với năng lực quản trị của hộ kinh doanh, họ sẽ tự giác tuân thủ hơn, sẵn sàng xuất hóa đơn và ghi nhận doanh thực tế, từ đó tạo nền tảng vững chắc để hỗ trợ hộ lớn mạnh và chuyển đổi lên doanh nghiệp một cách tự nhiên.
Phóng viên: Theo chính sách này thì việc kê khai, chế độ sổ sách kế toán và mức tính thuế của nhóm hộ, cá nhân kinh doanh được tính như thế nào thì phù hợp, thưa bà?
Bà Châu Ngô Diệu Hiền: Tôi cho rằng, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, việc thiết kế công tác kê khai, sổ sách và tỷ lệ tính thuế cần dựa trên nguyên tắc “Đơn giản - Rõ ràng - Dễ thực hiện”, cụ thể:
Đối với chế độ sổ sách kế toán và hóa đơn chứng từ, theo Thông tư số 152/2025/TT-BTC đối với hộ kinh doanh áp dụng sổ sách kế toán đơn giản (hộ kinh doanh Nhóm 2 tính thuế theo phương pháp % trên doanh thu) chỉ phải lập 1 sổ kế toán.
|
Đồng thời, Nghị định số 254/2026/NĐ-CP có quy định về hóa đơn đầu ra cho hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm. Về nội dung này tôi cũng đã đề xuất xem xét cho phép các dữ liệu có sẵn trên hệ thống sàn thương mại điện tử hoặc máy tính tiền được phép tự động truyền thẳng về cơ quan Thuế mà không phải thông qua khâu lập hóa đơn do bên thứ 3 cung cấp, giúp hộ kinh doanh tiết kiệm được chi phí và thời gian lập hóa đơn.
Hiện nay, công tác lập hóa đơn cũng đã được AI xử lý tự động, tuy nhiên, việc thêm 1 bước qua hóa đơn sẽ bất cập trong một số ngành có tỷ lệ điều chỉnh thông tin bán hàng nhiều như sàn thương mại điện tử, hàng gửi qua đơn vị vận chuyển… Tất nhiên, điều này chỉ được giải quyết khi hộ kinh doanh được ngành Thuế cung cấp miễn phí hóa đơn như những quy định tại Nghị định này (nhưng hiện nay chưa triển khai hóa đơn miễn phí).
Đối với công tác kê khai thuế được thực hiện kê khai tự động, tích hợp trực tiếp trên ứng dụng thuế điện tử (eTax Mobile). Từ đó, dữ liệu doanh thu sẽ tự động tổng hợp từ hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đang có sẵn thay cho việc người nộp thuế phải dành thời gian làm thủ tục.
Đối với mức tính thuế (tỷ lệ % trên doanh thu), tôi cho rằng, mức thuế suất hiện tại đang phù hợp và qua thống kê ý kiến cho thấy, đa số các hộ kinh doanh đồng tình và cho rằng thuế suất hiện tại đang hợp lý.
Phóng viên: Theo bà, để tránh trường hợp chia nhỏ doanh thu dưới ngưỡng 10 tỷ đồng/năm, cơ quan quản lý cần làm gì để tăng tính tuân thủ của người nộp thuế và đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước?
Bà Châu Ngô Diệu Hiền: Theo tôi, với chính sách này, người nộp thuế sẽ chấp nhận nộp thuế, không trốn thuế, chỉ mong được chọn phương pháp kê khai đơn giản để yên tâm tập trung cho việc kinh doanh và tạo ra giá trị cho xã hội.
Trên thực tế, việc chia nhỏ doanh thu muốn thực hiện được phải tách bạch dòng tiền, gây cản trở thậm chí phát sinh nhiều rủi ro trong công tác quản lý, nên hộ kinh doanh sẽ không lựa chọn phương pháp phân tán tài sản để “né thuế”.
Trường hợp ngành nghề của hộ kinh doanh có điều kiện tập hợp đủ chứng từ chi phí hợp lệ đúng quy định thì sẽ không lựa chọn phương pháp này. Tuy nhiên, để tạo ra sự công bằng trong chính sách thuế đối với tất cả các hộ kinh doanh thì việc quản lý đồng nhất là điều cần thiết. Điều này cần sự phối hợp tích cực từ 3 bên.
Đối với Cục Thuế, cần tạo điều kiện thuận lợi cho nhóm hộ kinh doanh tính thuế theo phương pháp tính % trên thu nhập tính thuế một cách đơn giản, khả thi và tinh gọn.
Giảm áp lực kiểm tra bằng cách chuyển qua cơ chế giám sát tự động bằng dữ liệu lớn, tăng cường công tác phổ biến kiến thức về thuế giúp hộ kinh doanh loại bỏ tâm lý phức tạp của các quy định về thuế để an tâm chủ động minh bạch doanh thu. Hiện tại một số ngành có quy mô lớn như: Thu mua phế liệu, nông sản nhỏ lẻ, hải sản đánh bắt... rất khó tập hợp chứng từ hợp lệ đúng quy định cần có cơ chế riêng cho chứng từ nhóm ngành này.
Đối với Thuế tỉnh, Thành phố và Thuế cơ sở, tăng cường công tác hướng dẫn và áp dụng đồng nhất, minh bạch cách thức triển khai quy định về thuế. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các công ty kế toán, đại lý thuế để hướng dẫn đầy đủ hơn, kịp thời hơn cho hộ kinh doanh.
Đối với người nộp thuế (hộ, cá nhân kinh doanh), cần hiểu rằng hành vi cố tình chia nhỏ doanh thu, sử dụng nhiều tài khoản cá nhân để né thuế rất dễ bị truy vết qua dòng tiền ngân hàng; rủi ro bị truy thu, phạt vi phạm hành chính, thậm chí xử lý hình sự về hành vi trốn thuế là rất lớn.
Do đó, việc minh bạch doanh thu không chỉ giúp hộ kinh doanh tuân thủ đúng pháp luật mà còn là “điểm cộng” để tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng, mở rộng quy mô, nâng cao uy tín thương hiệu đối với khách hàng và đối tác.
Tôi tin rằng, khi gánh nặng thủ tục được tháo bỏ, thành phần kinh tế hộ kinh doanh sẽ không chỉ dừng lại ở vai trò “kế sinh nhai”, mà sẽ thực sự trở thành động lực quan trọng, đóng góp tích cực vào sự phát triển bứt phá của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn bà !
