 |
| Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: TN. |
Kê khai thuế đúng, đủ là trách nhiệm trực tiếp của hộ kinh doanh
Tại hội thảo “Văn hóa kinh doanh gắn với chấp hành pháp luật: Hỗ trợ các hộ kinh doanh kê khai thuế quý I/2026” do Cục Thuế phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức, bà Nguyễn Thu Trà, Trưởng ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế (Cục Thuế), nhấn mạnh trọng tâm xuyên suốt của cơ quan Thuế là nâng cao tính tuân thủ của hộ kinh doanh, trong đó yếu tố cốt lõi là kê khai đúng, đầy đủ và trung thực.
Theo bà Trà, việc kê khai thuế không chỉ là một thủ tục hành chính mà là trách nhiệm pháp lý trực tiếp của người nộp thuế. Tất cả các số liệu về doanh thu, chi phí, hóa đơn, chứng từ phát sinh trong hoạt động kinh doanh phải được ghi nhận chính xác, trung thực và đúng thời hạn.
 |
| Dù có sự tham gia hỗ trợ của các tổ chức hay các đơn vị tư vấn, thì trách nhiệm cuối cùng về tính chính xác của dữ liệu vẫn thuộc về hộ kinh doanh, bà Nguyễn Thu Trà cho hay. |
Bà Trà lưu ý, dù có sự tham gia hỗ trợ của các tổ chức hay các đơn vị tư vấn, thì trách nhiệm cuối cùng về tính chính xác của dữ liệu vẫn thuộc về hộ kinh doanh. Các đơn vị hỗ trợ chỉ đóng vai trò hướng dẫn về quy trình, kỹ thuật và hồ sơ, không thay thế trách nhiệm pháp lý của người kê khai.
Cơ quan Thuế cũng cho biết, thời gian qua đã tập trung cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý theo hướng minh bạch, lấy người nộp thuế làm trung tâm.
Đối với khu vực hộ kinh doanh, một lực lượng quan trọng của nền kinh tế, việc tuân thủ đúng quy định về kê khai, nộp thuế là nền tảng để từng bước phát triển, tiến tới chuyển đổi lên doanh nghiệp.
Một nội dung quan trọng khác được nhấn mạnh là xây dựng thói quen tuân thủ tự giác. Theo đó, việc thực hiện nghĩa vụ thuế cần trở thành hoạt động thường xuyên, gắn với vận hành kinh doanh hằng ngày, thay vì chỉ thực hiện khi có yêu cầu kiểm tra, thanh tra.
Quan điểm của ngành thuế được xác định rõ đó là quản lý phải đi đôi với hỗ trợ, hướng dẫn phải đi trước kiểm tra. Điều này nhằm tạo điều kiện để hộ kinh doanh hiểu đúng quy định, giảm sai sót và chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế.
Đẩy mạnh số hóa, nâng cao hiệu quả kê khai và quản lý thuế
Song song với việc nhấn mạnh trách nhiệm kê khai trung thực của hộ kinh doanh, Cục Thuế đang đẩy mạnh triển khai các giải pháp số hóa nhằm hỗ trợ người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ một cách thuận lợi, chính xác và minh bạch hơn. Theo bà Trà, đây được xem là bước đi tất yếu trong bối cảnh hoạt động kinh doanh ngày càng đa dạng, dòng tiền chuyển dịch mạnh sang môi trường điện tử và yêu cầu quản lý cũng ngày càng cao.
Trọng tâm của quá trình này là việc phổ cập và đồng bộ các nền tảng công nghệ như kê khai thuế điện tử, nộp thuế điện tử, hóa đơn điện tử và các công cụ quản lý bán hàng. Khi được áp dụng một cách nhất quán, các hệ thống này không chỉ giúp giảm tải thủ tục hành chính mà còn hạn chế tối đa sai sót phát sinh trong quá trình kê khai. Thay vì ghi chép thủ công hoặc tổng hợp dữ liệu rời rạc, hộ kinh doanh có thể thực hiện toàn bộ quy trình trên môi trường số, từ ghi nhận doanh thu, lập hóa đơn đến kê khai và nộp thuế.
Theo ông Nguyễn Thanh Phúc, Chủ tịch HĐQT Công ty Luật và Kế toán Việt Mỹ, việc số hóa đang góp phần làm thay đổi cách tiếp cận chính sách thuế theo hướng “phức tạp trở nên đơn giản hơn”. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là hộ kinh doanh phải hiểu đúng bản chất quy định và chủ động áp dụng ngay từ đầu. Thực tế cho thấy, nhiều khó khăn hiện nay không đến từ chính sách mà xuất phát từ việc chưa tổ chức được hệ thống quản lý dữ liệu một cách khoa học.
Một trong những vấn đề điển hình là xử lý hàng tồn kho chuyển tiếp từ năm 2025 sang năm 2026. Nhiều hộ kinh doanh vẫn còn lúng túng do hàng hóa tồn kho không đồng nhất về chứng từ: có mặt hàng đầy đủ hóa đơn, nhưng cũng có những mặt hàng chưa có chứng từ hợp lệ. Trong bối cảnh đó, cơ quan Thuế đã đưa ra hướng dẫn cụ thể, như kỳ kê khai quý I/2026, hộ kinh doanh cần lập bảng kê hàng tồn kho theo mẫu quy định, ghi nhận đầy đủ số lượng hàng tồn tại thời điểm 31/12/2025 và nộp kèm tờ khai thuế.
Ông Nguyễn Thanh Phúc nhấn mạnh, điểm quan trọng cần hiểu rõ là việc lập bảng kê này không nhằm mục đích truy thu hay xử phạt, mà là bước xác nhận ban đầu để “chuẩn hóa” dữ liệu tồn kho. Khi đã được kê khai và ghi nhận, số hàng này sẽ đủ điều kiện tiếp tục lưu thông trong năm 2026 mà không phát sinh vướng mắc về sau. Điều này phản ánh rõ quan điểm “hướng dẫn đi trước, kiểm tra theo sau” mà cơ quan thuế đang triển khai, tạo điều kiện để hộ kinh doanh chủ động điều chỉnh và tuân thủ đúng quy định.
Bên cạnh tồn kho, vấn đề quản lý doanh thu cũng đang là điểm nghẽn lớn đối với nhiều hộ kinh doanh. Theo ông Phúc, thực tế phổ biến hiện nay là việc sử dụng chung một tài khoản ngân hàng cho cả mục đích cá nhân và kinh doanh. Điều này dẫn đến tình trạng dòng tiền bị trộn lẫn, gây khó khăn không chỉ cho cơ quan thuế mà còn cho chính người kinh doanh trong việc theo dõi hiệu quả hoạt động.
Giải pháp được khuyến nghị là mỗi hộ kinh doanh cần mở một tài khoản ngân hàng riêng phục vụ hoạt động kinh doanh và thực hiện thông báo với cơ quan Thuế. Khi đó, toàn bộ doanh thu, đặc biệt là các khoản thanh toán chuyển khoản sẽ được ghi nhận tập trung, giúp việc xác định doanh thu trở nên minh bạch và đơn giản hơn. Chỉ cần dựa vào sao kê tài khoản, hộ kinh doanh có thể đối chiếu và kê khai chính xác mà không cần giải trình phức tạp, đồng thời tránh nhầm lẫn với các khoản thu nhập cá nhân.
Ông Nguyễn Thanh Phúc cho rằng, về tổng thể, quá trình số hóa trong quản lý thuế không chỉ là công cụ hỗ trợ cơ quan quản lý mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho hộ kinh doanh. Khi dữ liệu được ghi nhận một cách hệ thống, minh bạch và liên tục, người kinh doanh có thể dễ dàng theo dõi doanh thu, chi phí, tồn kho và lợi nhuận. Điều này giúp nâng cao năng lực quản trị, đồng thời tạo nền tảng để mở rộng quy mô hoặc chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp trong tương lai.
