Kinh tế Halal mở cơ hội lớn cho xuất khẩu

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu khai mạc Hội thảo.

Kết nối chiến lược, mở lối vào thị trường Halal toàn cầu

Ngày 22/4 tại Hà Nội, Hội thảo khoa học quốc tế “Đổi mới sáng tạo, hội nhập và phát triển bền vững” (CIISD lần thứ hai) với chủ đề “Kinh tế Halal: Động lực của phát triển bền vững” thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới học giả, nhà quản lý, cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Sự kiện do Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi (ISAWAAS) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Thương mại và Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường (IESE) thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đồng tổ chức.

Đây là diễn đàn học thuật uy tín, quy tụ hơn 150 đại biểu, trong đó có các nhà hoạch định chính sách, Đại sứ các nước Hồi giáo, chuyên gia quốc tế, doanh nghiệp và cơ quan báo chí.

Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều biến động, từ xung đột địa chính trị đến đứt gãy chuỗi cung ứng, đòi hỏi các quốc gia phải tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới.

Ông Lợi khẳng định: “Kinh tế Halal đã vươn mình từ một lĩnh vực bị lãng quên trở thành một nền kinh tế đang trỗi dậy mạnh mẽ, là trụ cột mới cho phát triển bền vững”.

Theo ông Lợi, quy mô kinh tế Halal toàn cầu năm 2025 ước đạt 7.700 tỷ USD và dự báo vượt 10.000 tỷ USD vào năm 2030, trong khi dân số Hồi giáo đạt khoảng 2,1 tỷ người, chiếm 26,4% dân số thế giới. Những con số này cho thấy dư địa thị trường rộng lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thực phẩm, du lịch và dịch vụ.

Toàn cảnh các đại biểu tham dự Hội thảo.

Không chỉ dừng lại ở quy mô thị trường, Giáo sư Lê Văn Lợi còn nhấn mạnh ý nghĩa sâu xa của Halal: đó là hệ giá trị gắn với sự minh bạch, trách nhiệm, đạo đức và phát triển bền vững. Đây cũng chính là những tiêu chuẩn ngày càng được người tiêu dùng toàn cầu quan tâm, tạo ra lợi thế cạnh tranh mới cho các quốc gia tham gia sâu vào chuỗi giá trị Halal.

Tận dụng cơ hội, đưa hàng Việt chinh phục thị trường Halal

Từ góc nhìn quốc tế, Ngài Adam Mulawarman Tugio, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Indonesia tại Việt Nam cho rằng, kinh tế Halal đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, không còn là thị trường ngách mà đã trở thành một cấu phần quan trọng của thương mại toàn cầu. Ông dẫn chứng: quy mô thị trường Halal toàn cầu hiện đạt khoảng 7.700 tỷ USD, với hơn 80% nhu cầu đến từ các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC).

Đại sứ Indonesia cũng nhấn mạnh xu hướng tiêu dùng mới: không chỉ người Hồi giáo, mà cả người tiêu dùng ngoài cộng đồng này cũng lựa chọn sản phẩm Halal bởi các tiêu chuẩn cao về vệ sinh, minh bạch và phát triển bền vững. Ông khẳng định: “Halal không còn chỉ là câu chuyện về niềm tin tôn giáo, mà là về sự tin cậy, chất lượng và đạo đức - những yếu tố sẽ định hình tương lai thương mại toàn cầu”.

Đối với Việt Nam, đây là cơ hội để chuyển dịch tư duy từ “tham gia thị trường” sang “tạo lợi thế cạnh tranh”. Việc đầu tư vào truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và chuỗi cung ứng minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm.

Ở góc độ nghiên cứu và chính sách, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi cho rằng, kinh tế Halal không chỉ là một lĩnh vực thương mại mà còn là một mô hình phát triển gắn với các giá trị toàn cầu mới. Ông Trung phân tích: Halal bao hàm các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn, đạo đức và trách nhiệm xã hội trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ sản xuất đến tiêu dùng.

Theo ông Trung, nhu cầu Halal đang mở rộng từ thực phẩm sang nhiều lĩnh vực như dược phẩm, mỹ phẩm, thời trang và du lịch, phản ánh sự hội tụ giữa tiêu dùng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Đây chính là cơ hội để Việt Nam đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, Việt Nam cần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, nâng cao năng lực chứng nhận Halal, phát triển hạ tầng logistics và xây dựng chiến lược dài hạn. Việc tham gia vào thị trường Halal không chỉ là lựa chọn kinh tế mà còn là hướng đi chiến lược trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng.

Đáng chú ý, từ góc nhìn nghiên cứu chuyên sâu, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Công Hoàng, Trưởng phòng Nghiên cứu Trung Đông và Tây Á - Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi khẳng định, kinh tế Halal là “đại dương xanh” với hơn 2 tỷ người tiêu dùng và tốc độ tăng trưởng bình quân trên 9%/năm - vượt mức tăng trưởng GDP toàn cầu. Đặc biệt, các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo hiện nhập khẩu tới 80% hàng hóa từ bên ngoài, mở ra dư địa thị trường rất lớn cho Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo phân tích, nếu được khai thác bài bản, đến năm 2030, kinh tế Halal có thể mang lại 9-12 tỷ USD, thậm chí tới 15 tỷ USD, đóng góp 1,4-1,9% GDP và tạo thêm 350.000-500.000 việc làm. Không chỉ dừng ở khía cạnh thương mại, Halal còn là hệ giá trị gắn với tiêu chuẩn ESG, giúp nâng cao chất lượng, tính minh bạch và giá trị gia tăng cho hàng hóa Việt Nam.

Ông Hoàng đề xuất xây dựng chiến lược Halal quốc gia với 7 trụ cột, từ thể chế, hạ tầng, tài chính đến thương hiệu, nhằm biến Halal thành động lực thực chất cho mục tiêu tăng trưởng hai con số và phát triển bền vững.

Hội thảo CIISD lần thứ hai năm 2026 vì vậy không chỉ dừng lại ở trao đổi học thuật mà còn đóng vai trò cầu nối giữa chính sách, doanh nghiệp và thị trường. Các phiên thảo luận tập trung vào kinh nghiệm quốc tế, xây dựng thương hiệu Halal và cách thức tiếp cận thị trường một cách hiệu quả, bền vững.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển bền vững, kinh tế Halal đang nổi lên như một “không gian mới” cho xuất khẩu. Việc chủ động nắm bắt xu hướng, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực doanh nghiệp sẽ giúp Việt Nam từng bước trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng Halal toàn cầu, từ đó mở rộng cánh cửa hội nhập và khẳng định vị thế trên bản đồ kinh tế thế giới.