Chuyển từ thuế khoán sang kê khai: "Ngành Thuế đồng hành để người dân làm đúng ngay từ đầu"

Trưởng Ban Pháp chế, Cục Thuế Nguyễn Thị Lan Anh

Thưa bà, thời gian qua, ngành Thuế liên tiếp triển khai các chiến dịch cao điểm về thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh. Bà có thể cho biết lý do đằng sau sự dồn dập này?

Trước hết, cần khẳng định rằng đây không phải là các chiến dịch rời rạc hay mang tính nhất thời. Đây thực chất là một lộ trình triển khai có tính kế thừa chặt chẽ, nhằm thực hiện hiệu quả công tác tuyên truyền và phổ biến chính sách pháp luật thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh đã được quy định cụ thể tại pháp luật thuế, các văn bản hướng dẫn thi hành và đặc biệt quy định tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP và Thông tư số 18/2026/TT-BTC vừa được ban hành.

Lộ trình này được chia thành các giai đoạn rất rõ ràng. Nếu như: “Chiến dịch 60 ngày cao điểm chuyển từ thuế khoán sang kê khai” ngành Thuế tập trung toàn lực vào việc tuyên truyền, hỗ trợ người dân nắm bắt và hiểu rõ sự thay đổi phương thức quản lý thuế, các điểm mới dự kiến sửa đổi của chính sách pháp luật về thuế, công tác quản lý thuế thì Chiến dịch 15 ngày cao điểm lần này chính là bước triển khai “làm thật”. Mục tiêu là đưa chính sách từ văn bản vào thực tiễn, trực tiếp hỗ trợ hộ và cá nhân kinh doanh thực hành các nghiệp vụ thuế cụ thể.

Chúng tôi xác định rất rõ rằng việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai là một thay đổi mang tính bước ngoặt trong quản lý thuế. Vì đây là thay đổi lớn, cơ quan Thuế quan niệm cần phải có thời gian để người dân “làm quen và được hướng dẫn”, tuyệt đối không thực hiện chuyển đổi một cách đột ngột gây sốc cho hộ, cá nhân kinh doanh.

Mục tiêu cuối cùng mà chúng tôi hướng tới không phải là thu thuế thật nhanh, mà là giúp hộ và cá nhân kinh doanh làm đúng ngay từ lần đầu. Khi có được sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tâm lý và kỹ năng, người dân sẽ tự tin thực hiện khi bước vào kỳ kê khai chính thức.

Công chức Thuế trực tiếp hỗ trợ hộ kinh doanh trong các chiến dịch cao điểm

Qua thực tế triển khai bà có thể cho biết, những "rào cản" hay vướng mắc phổ biến nhất mà hộ kinh doanh đang gặp phải là gì, thưa bà?

Qua triển khai thực tế, ngành Thuế nhận thấy khó khăn lớn nhất không chỉ nằm ở các quy định chính sách mới, mà còn nằm ở việc thay đổi thói quen kinh doanh đã hình thành từ lâu của người dân. Qua quá trình bám sát địa bàn, chúng tôi nhận thấy có ba nhóm vướng mắc chính.

Thứ nhất là về tâm lý: một bộ phận hộ kinh doanh vẫn còn tâm lý e ngại khi phải minh bạch hóa hoàn toàn doanh thu và chưa nhìn nhận hết được những lợi ích chiến lược, lâu dài mà cơ chế kê khai mang lại cho sự phát triển của chính họ.

Thứ hai là về kỹ năng: Những công việc như lập tờ khai, sử dụng hóa đơn điện tử hay các thao tác trên nền tảng số vẫn còn rất mới mẻ và gây lúng túng cho nhiều hộ kinh doanh.

Thứ ba là cách thức quản lý kinh doanh: Khi chuyển sang kê khai, hộ kinh doanh bắt buộc phải thực hiện ghi chép, theo dõi doanh thu bài bản, sử dụng tài khoản ngân hàng và từng bước làm quen với việc thanh toán không dùng tiền mặt. Dù còn nhiều bỡ ngỡ, nhưng tôi cho rằng đây là quá trình chuyển đổi tất yếu, phù hợp với xu hướng minh bạch hóa và số hóa của nền kinh tế toàn cầu mà hộ kinh doanh Việt Nam cần phải tiếp cận và thực hiện.

Nhiều hộ kinh doanh lo lắng rằng nếu trong quá trình bỡ ngỡ ban đầu mà kê khai không chính xác, họ sẽ bị xử phạt. Bà có lời khuyên nào để họ yên tâm hơn?

Tôi muốn khẳng định để Quý hộ và cá nhân kinh doanh không nên quá lo lắng. Điều quan trọng nhất hiện nay là sự trung thực trong kê khai, chủ động rà soát số liệu và kịp thời điều chỉnh nếu phát hiện sai sót.

Về mặt pháp lý, Điều 18 – Điều khoản chuyển tiếp tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP đã quy định rất rõ ràng và tạo điều kiện tối đa cho người nộp thuế. Cụ thể, đối với trường hợp khai thuế theo tháng, hồ sơ khai thuế của các tháng 1, 2, 3 năm 2026 có thể gửi cho cơ quan thuế chậm nhất vào ngày 20/4/2026.

Hơn nữa, các quy định về khai bổ sung hồ sơ khai thuế vẫn tiếp tục được thực hiện theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và Nghị định số 126/2020/NĐ-CP. Theo đó, nếu hộ kinh doanh nhận thấy mình kê khai chưa chính xác thì hoàn toàn được phép khai bổ sung điều chỉnh theo quy định.

Trong giai đoạn này, cơ quan Thuế ưu tiên cao nhất cho việc hỗ trợ và hướng dẫn để người dân làm đúng, tránh việc chậm muộn dẫn đến những vi phạm pháp luật không đáng có.

Vậy sau khi kết thúc 15 ngày cao điểm, các hoạt động hỗ trợ này sẽ được duy trì như thế nào để đảm bảo tính bền vững, thưa bà?

Sự hỗ trợ của ngành Thuế không chỉ dừng lại ở các đợt cao điểm mà sẽ là một hành trình xuyên suốt và liên tục.

Trong thời gian tới, ngành Thuế sẽ tiếp tục duy trì lực lượng hỗ trợ trực tiếp tại từng địa bàn, đồng thời vận hành hiệu quả các kênh hỗ trợ trực tuyến.

Cơ quan Thuế các cấp sẽ tổ chức các buổi tập huấn và đối thoại chuyên sâu theo từng nhóm cụ thể để đảm bảo mọi người nộp thuế đều “làm được và làm đúng” trong quá trình kê khai nộp thuế.

Đặc biệt, cơ quan Thuế sẽ tăng cường phối hợp với ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ để hỗ trợ hộ kinh doanh tối đa trong việc dùng hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và quản lý doanh thu. Song song với đó, chúng tôi cũng tăng cường giám sát nội bộ để đảm bảo cán bộ thuế các cấp thực hiện đúng trách nhiệm, thực sự lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.

Ngành Thuế sẽ tiếp tục triển khai quản lý kết hợp với hỗ trợ theo hướng minh bạch và công bằng. Cơ quan Thuế sẽ kịp thời nhắc nhở, cảnh báo các sai sót và hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện đúng quy định, đồng thời thực hiện kiểm tra trên cơ sở quản lý rủi ro và xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm.

Bà có thông điệp cốt lõi nào muốn gửi đến cộng đồng hộ kinh doanh trong giai đoạn chuyển đổi quan trọng này?

Thông điệp mà chúng tôi luôn muốn nhấn mạnh là: Ngành Thuế không chỉ thực hiện chức năng quản lý, mà luôn mong muốn người dân hiểu chính sách để tự giác tuân thủ.

Bởi lẽ, chúng tôi tin rằng hiệu quả quản lý bền vững nhất không đến từ việc kiểm tra hay xử phạt, mà đến từ sự tuân thủ tự nguyện của người dân dựa trên sự hiểu biết chính sách pháp luật và sự đồng hành, hỗ trợ tận tâm của cơ quan Thuế.

Xin trân trọng cảm ơn bà về những chia sẻ rất cụ thể và ý nghĩa này!