 |
| Công chức Hải quan khu vực XVI kiểm tra mặt hàng ô tô nhập khẩu. |
Lực đẩy của 8 nhóm hàng nhập khẩu
Thống kê từ Cục Hải quan cho thấy, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu 6 tháng đầu năm 2026 đạt 264.795 tỷ đồng, bằng 58,7% dự toán được giao (451.000 tỷ đồng), bằng 51,2% chỉ tiêu phấn đấu (516.500 tỷ đồng), tăng 18,6% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong đó, một số chi cục hải quan khu vực có số thu tăng cao với cùng kỳ năm trước như phải kể đến như: Chi cục Hải quan khu vực VI (Lạng Sơn) đạt 127,2% dự toán, tăng 125,1% (tăng ô tô nguyên chiếc, máy móc thiết bị sản xuất, phụ tùng, linh kiện nhập khẩu); Chi cục Hải quan XIV (Đắk Lắk) đạt 83,4% dự toán, tăng 70,4% so với cùng kỳ (tăng nhập khẩu máy móc thiết bị phục vụ sản xuất).
Hay như Chi cục Hải quan khu vực XIII (Khánh Hoà) đạt 85,1% dự toán, tăng 54,3% (tăng nhập khẩu sản phẩm từ sắt thép).
Bên cạnh chiều tăng, kết quả thu 6 tháng ghi nhận một số chi cục hải quan khu vực có số thu giảm so với cùng kỳ năm trước như: Chi cục Hải quan khu vực IX (Quảng Trị) đạt 53,1% dự toán, giảm 6,8% (giảm nhập khẩu máy móc thiết bị phục vụ sản xuất và than đá); Chi cục Hải quan khu vực XVI (Cao Bằng) đạt 39,2% dự toán, giảm 45,1% (giảm mạnh nhập khẩu ô tô, phương tiện vận tải).
Nguyên nhân tăng thu, theo đại diện Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, ngay từ đầu năm thực hiện mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, Chính phủ đã kịp thời ban hành và triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như mở rộng đối tượng được giảm thuế giá trị gia tăng, điều chỉnh giảm thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu phục vụ sản xuất, gia hạn thời hạn nộp thuế, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Các chính sách đã góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu hàng hóa. Nhờ đó, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế tăng 28,3% so với cùng kỳ năm 2025, góp phần làm tăng số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu. Đồng thời, việc Chính phủ đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công đã làm gia tăng nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ triển khai các dự án đầu tư, qua đó góp phần tăng thu ngân sách nhà nước, đại diện Ban Nghiệp vụ thuế hải quan cho biết thêm.
Một số mặt hàng nhập khẩu có số thu tăng cao so với cùng kỳ như:
Nhóm các mặt hàng nguyên liệu, máy móc thiết bị, phụ tùng nhập khẩu phục vụ sản xuất như: Hóa chất và sản phẩm hóa chất, chất dẻo, sắt thép, nguyên phụ liệu dệt may, linh kiện điện tử, linh kiện ô tô… đạt trị giá 50,4 tỷ USD, chiếm 54,9% tổng kim ngạch nhập khẩu có thuế, tăng 29,1% so với cùng kỳ, làm tăng thu ngân sách khoảng 25.600 tỷ đồng.
Nhóm ô tô nguyên chiếc các loại đạt trên 121.500 chiếc, trị giá khoảng 2,9 tỷ USD, tăng 18,5% về lượng và tăng 29,9% về trị giá, làm tăng thu 4.300 tỷ đồng.
Nhóm đá quý, kim loại quý và sản phẩm tăng 820% về trị giá, làm tăng thu 3.300 tỷ đồng.
Nhóm sản phẩm khác từ dầu mỏ tăng 70,2% về trị giá, làm tăng thu 1.400 tỷ đồng.
Nhóm quặng và khoáng sản khác tăng 22,8% về lượng và tăng 40% về trị giá, làm tăng thu 1.400 tỷ đồng.
Nhóm dầu thô giảm 14,6% về lượng nhưng tăng 17,7% về trị giá, làm tăng thu 2.080 tỷ đồng.
Nhóm phân bón các loại tăng 663% về lượng và tăng 409% về trị giá, làm tăng thu 980 tỷ đồng.
Nhóm xe máy và linh kiện, phụ tùng tăng 50,7% về trị giá, làm tăng thu 875 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo đánh giá, mặt hàng xăng dầu các loại giảm 33% về lượng và giảm 15,7% về trị giá, làm giảm thu 3.360 tỷ đồng.
Áp lực hụt thu cuối năm
Mặc dù kết quả thu ngân sách nhà nước 6 tháng đầu năm ghi nhận những kết quả tích cực, nhưng nhiều yếu tố tác động đến nguồn thu từ nay đến cuối năm đang đặt ra bài toán khó cho ngành Hải quan.
 |
| Cơ quan Hải quan theo dõi biến động chính sách thuế, thị trường, kim ngạch xuất nhập khẩu và các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn thu. |
Lý giải cho thấy, số thu các tháng đầu năm tăng chủ yếu nhờ hai nhóm hàng hoá nhập khẩu là ô tô nguyên chiếc và nguyên liệu, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất. Trong khi đó, nguồn tăng thu từ nhóm hàng này không ổn định khi từ nay đến cuối năm lượng ô tô nhập khẩu sẽ không tăng nhiều do doanh nghiệp còn hàng tồn kho từ quý I và chính sách xe điện; máy móc thiết bị do đã nhập dần đủ nên không còn tăng đột biến.
Ngoài ra, dự kiến tiếp tục giảm thuế giá trị gia tăng 2% làm giảm thu 6 tháng cuối năm khoảng 28.500 tỷ đồng; hoàn thuế do nộp nhầm, nộp thừa 14.100 tỷ đồng; hoàn thuế nhập khẩu linh kiện ô tô theo Điều 8, Điều 9 Nghị định số 26/2023/NĐ-CP hoàn 6.000 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, từ cuối tháng 5, Mỹ và Iran đạt thỏa thuận gia hạn ngừng bắn và dỡ bỏ hạn chế vận tải qua eo biển Hormuz, giá dầu WTI lùi sâu về quanh mốc 70USD/thùng, kéo theo giá các hàng hoá khác sẽ giảm, tác động làm giảm thu ngân sách nhà nước.
Để đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ thu của cả năm, Cục Hải quan tiếp tục tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin với các bộ, ngành, cơ quan thuế nội địa, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương nhằm tăng cường quản lý thu, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi gian lận thương mại, chuyển giá, trốn thuế, góp phần chống thất thu.
Đồng thời, nâng cao năng lực dự báo chính sách và phân tích, đánh giá tác động đến số thu ngân sách nhà nước; theo dõi biến động chính sách thuế, thị trường, kim ngạch xuất nhập khẩu và các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn thu; chủ động xây dựng kịch bản điều hành thu theo từng địa bàn và nhóm hàng trọng điểm, bảo đảm bám sát chỉ tiêu được giao.
Đáng chú ý, toàn Ngành sẽ tập trung rà soát, nắm chắc tình hình nợ thuế; quyết liệt xử lý, cưỡng chế, thu hồi nợ thuế theo quy định của pháp luật; phấn đấu giảm nợ đọng thuế theo chỉ tiêu được giao; tiếp tục thực hiện hiện đại hóa công tác quản lý thu thuế, tăng số lượng ngân hàng phối hợp thu và nộp thuế điện tử 24/7...
