| Hệ thống truy xuất nguồn gốc chính thức triển khai từ ngày 23/12 Truy xuất nguồn gốc: Tấm “hộ chiếu” bảo vệ hàng Việt Tăng cường minh bạch chuỗi cung ứng thực phẩm, hỗ trợ xuất nhập khẩu |
 |
| Hệ thống TXNG được xem là công cụ hỗ trợ cơ quan chức năng trong việc nhận diện và xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại hoặc hàng giả. |
Theo dõi xuyên suốt chuỗi nhập khẩu - lưu thông
Theo kế hoạch, hệ thống TXNG thực phẩm sẽ được xây dựng theo mô hình thống nhất, đồng bộ và quản lý tập trung trong Hệ thống quản lý sản phẩm, hàng hóa của Bộ Công Thương. Khi đi vào vận hành, hệ thống cho phép ghi nhận và quản lý thông tin về sản phẩm ở tất cả các khâu của chuỗi cung ứng, bao gồm nhập khẩu nguyên liệu hoặc sản phẩm, sản xuất, chế biến, đóng gói, vận chuyển, phân phối và tiêu dùng.
Một trong những điểm đáng chú ý của hệ thống TXNG là khả năng quản lý thông tin hàng hóa xuyên suốt các khâu của chuỗi cung ứng. Đối với hàng hóa nhập khẩu, dữ liệu về nguồn gốc, quá trình vận chuyển và lưu thông sẽ được ghi nhận trên hệ thống. Thông tin này có thể được sử dụng để phục vụ hoạt động theo dõi, kiểm tra khi cần thiết.
Trong bối cảnh thị trường xuất hiện nhiều hàng hóa không rõ nguồn gốc, việc hình thành hệ thống TXNG được xem là công cụ hỗ trợ cơ quan chức năng trong việc nhận diện và xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại hoặc hàng giả.
Thông qua hệ thống TXNG, thông tin về sản phẩm được quản lý tập trung. Khi phát sinh vấn đề liên quan đến chất lượng hàng hóa hoặc an toàn thực phẩm, cơ quan quản lý có thể truy vết quá trình lưu thông của sản phẩm để phục vụ công tác kiểm tra và xử lý theo quy định.
Bộ Công Thương cho biết, trong giai đoạn đầu, việc xây dựng và vận hành hệ thống sẽ tập trung vào lĩnh vực thực phẩm. Đây là nhóm hàng có chuỗi cung ứng phức tạp và liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng, do đó yêu cầu quản lý về nguồn gốc và an toàn thực phẩm được đặt ra cao hơn.
Việc TXNG giúp xác định rõ nguồn gốc của sản phẩm khi lưu thông trên thị trường, đồng thời hỗ trợ hoạt động kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.
Sau khi hoàn thiện giai đoạn thí điểm, hệ thống sẽ được nghiên cứu mở rộng áp dụng đối với các nhóm hàng hóa khác thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.
Từng bước mở rộng sang nhiều ngành hàng có rủi ro gian lận
Theo kế hoạch, ngoài lĩnh vực thực phẩm, hệ thống TXNG sẽ từng bước được áp dụng đối với nhiều nhóm hàng hóa khác như thuốc lá, dệt may, da giày, giấy, phụ tùng ô tô - xe máy, linh kiện và phụ kiện của ngành công nghiệp hỗ trợ.
Đây là những lĩnh vực có quy mô thị trường lớn, chuỗi sản xuất và lưu thông phức tạp, đồng thời có yêu cầu quản lý nguồn gốc sản phẩm trong quá trình lưu thông. Việc áp dụng TXNG được kỳ vọng giúp tăng khả năng kiểm soát thông tin sản phẩm và hỗ trợ công tác quản lý thị trường.
Ngoài các nhóm hàng nêu trên, hệ thống TXNG cũng có thể được áp dụng đối với những nhóm hàng hóa có yêu cầu quản lý đặc thù khác theo nhu cầu quản lý nhà nước.
Theo Bộ Công Thương, việc triển khai hệ thống TXNG thực phẩm nhằm góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước đối với thị trường hàng hóa. Khi dữ liệu về nguồn gốc sản phẩm được quản lý tập trung trên hệ thống, cơ quan chức năng có thể truy vết quá trình lưu thông của hàng hóa khi cần thiết.
Đối với doanh nghiệp, hệ thống TXNG giúp hỗ trợ việc tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến nguồn gốc hàng hóa và an toàn thực phẩm. Việc minh bạch thông tin sản phẩm cũng góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng và doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường xuất hiện nhiều hàng hóa không rõ nguồn gốc.
Bộ Công Thương cho biết việc xây dựng hệ thống TXNG không chỉ phục vụ quản lý trong nước mà còn góp phần đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về minh bạch chuỗi cung ứng trong thương mại quốc tế.
Theo kế hoạch, Hệ thống TXNG thực phẩm sẽ được thiết kế bảo đảm kết nối và chia sẻ dữ liệu với kho dữ liệu dùng chung của Bộ Công Thương. Đồng thời, hệ thống sẽ kết nối, liên thông bắt buộc với Hệ thống TXNG nông, lâm, thủy sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Ngoài ra, hệ thống còn được kết nối với các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu của Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Y tế và các cơ quan có liên quan. Việc kết nối dữ liệu nhằm phục vụ các hoạt động quản lý thuế, hải quan, xuất nhập khẩu, cũng như công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng kém chất lượng.
Thông qua việc liên thông dữ liệu, cơ quan chức năng có thể hỗ trợ truy vết nguồn gốc sản phẩm khi phát sinh vi phạm, đồng thời phục vụ công tác quản lý thị trường và bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.
Lộ trình triển khai đến năm 2030
Theo kế hoạch, đến hết năm 2027, Bộ Công Thương sẽ mở rộng áp dụng TXNG bắt buộc đối với các nhóm thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của bộ theo lộ trình phù hợp. Việc triển khai sẽ bảo đảm tính khả thi và đồng bộ trong tổ chức thực hiện.
Trong giai đoạn này, hệ thống cũng sẽ được tích hợp các công cụ tổng hợp và phân tích dữ liệu nhằm phục vụ hoạt động giám sát thị trường, đồng thời hỗ trợ cảnh báo sớm các rủi ro liên quan đến an toàn thực phẩm, gian lận thương mại, hàng giả và hàng kém chất lượng.
Dữ liệu TXNG sẽ được khai thác để hỗ trợ công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát thị trường và TXNG sản phẩm theo quy định của pháp luật.
Từ giai đoạn 2028 - 2030, trên cơ sở hệ thống TXNG thực phẩm đã vận hành ổn định, Bộ Công Thương sẽ từng bước mở rộng việc áp dụng TXNG đối với các nhóm sản phẩm công nghiệp khác do bộ quản lý, bao gồm thuốc lá, dệt may, da giày, giấy, phụ tùng ô tô - xe máy, linh kiện và phụ kiện của ngành công nghiệp hỗ trợ.
Trong giai đoạn này, cơ sở dữ liệu TXNG dùng chung sẽ tiếp tục được hoàn thiện để bảo đảm kết nối và liên thông đồng bộ với các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia cũng như các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Hệ thống cũng sẽ được kết nối với Cổng thông tin TXNG sản phẩm, hàng hóa quốc gia, các hệ thống TXNG của bộ, ngành và địa phương. Dữ liệu liên quan đến hải quan, thuế, xuất nhập khẩu sẽ được chia sẻ phục vụ công tác quản lý và kiểm soát thị trường. Đồng thời, dữ liệu TXNG cũng được khai thác để hỗ trợ hoạt động phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng kém chất lượng.
Bộ Công Thương cho biết, trong quá trình triển khai, các tiêu chuẩn, quy chuẩn và mô hình TXNG quốc tế sẽ được nghiên cứu, tham khảo và từng bước áp dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Việc này nhằm bảo đảm khả năng tương thích và công nhận lẫn nhau trong hoạt động thương mại quốc tế, đặc biệt trong xuất khẩu và nhập khẩu thực phẩm cũng như các sản phẩm công nghiệp.
