Lợi dụng nhập khẩu hợp pháp khí cười để sử dụng trái phép trong lĩnh vực giải trí

Khi cười nhập lậu do Hải quan khu vực VIII phát hiện, thu giữ. Ảnh: Thái Bình.

Theo Bộ Tài chính, thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu nói chung và mặt hàng N₂O nói riêng thực hiện theo pháp luật về hải quan.

Cụ thể, Luật Hải quan năm 2014; Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21/1/2015 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 167/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025); Thông tư số 38/2015/TT-BTC ngày 25/3/2015 của Bộ Tài chính (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC ngày 20/4/2018 và Thông tư số 121/2025/TTBTC ngày 18/12/2025).

Ngoài pháp luật về hải quan, cơ quan hải quan căn cứ pháp luật về chuyên ngành để quyết định việc thông quan hàng hóa.

Thực tế hiện nay, N₂O được nhập khẩu, xuất khẩu với nhiều mục đích khác nhau như: Sử dụng trong lĩnh vực thực phẩm, sử dụng trong lĩnh vực y tế, sử dụng trong lĩnh vực công nghiệp.

Theo đó, việc xác định chính sách quản lý đối với mặt hàng N₂O nhập khẩu, xuất khẩu phụ thuộc vào mục đích nhập khẩu. Cơ quan Hải quan căn cứ quy định pháp luật về hóa chất, pháp luật về an toàn thực phẩm… để áp dụng chính sách quản lý đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Việc quản lý đối với mặt hàng khí N₂O xuất khẩu, nhập khẩu hiện nay gặp phải những khó khăn, bất cập như nguy cơ sử dụng sai mục đích sau thông quan. Bởi, khí N₂O là mặt hàng lưỡng dụng. Tổ chức, cá nhân có thể lợi dụng việc nhập khẩu hợp pháp với mục đích “sản xuất công nghiệp” hoặc “chế biến thực phẩm” nhưng sau khi thông quan lại sang chiết, phân phối trái phép phục vụ giải trí (bóng cười) gây tổn hại đến sức khỏe con người và trật tự an toàn xã hội.

Đối với việc kiểm soát dòng luân chuyển nội địa, cơ quan Hải quan chỉ có thẩm quyền kiểm tra, giám sát trong phạm vi địa bàn hoạt động hải quan từ khi hàng cập cảng đến khi giải phóng/thông quan. Việc giám sát, hậu kiểm việc sử dụng đúng mục đích tại nhà máy, kho hàng nội địa thuộc thẩm quyền liên ngành (Công an, Quản lý thị trường, Y tế, Công Thương).

Ngoài ra, việc áp dụng chính sách cũng gặp khó khăn. Theo quy định tại Nghị định số 26/2026/NĐ-CP, mặt hàng khí N₂O là hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (nhập khẩu phải có giấy phép), đồng thời tại Điều 3 Nghị định số 26/2026/NĐCP đã phân định nhiệm vụ của bộ, ngành trong việc quản lý hóa chất.

Tuy nhiên không quy định rõ ràng mặt hàng này khi xuất khẩu/nhập khẩu chỉ phải tuân thủ theo pháp luật chuyên ngành hay vừa theo pháp luật chuyên ngành vừa phải đảm bảo theo quy định của pháp luật hóa chất (ví dụ như khí N₂O nhập khẩu để làm thực phẩm thì ngoài tuân thủ theo quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm thì có phải tuân thủ quy định của pháp luật hóa chất hay không?).

Ngoài ra, trước đây, để có thông tin phục vụ quản lý đối với mặt hàng này, Cục Hải quan đã có công văn số 2681/CHQ-GSQL ngày 21/04/2025 trao đổi với Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) về tăng cường quản lý nhập khẩu khí N₂O, theo đó để quản lý mặt hàng khí N₂O theo đúng mục đích, Cục Hải quan sẽ cung cấp toàn bộ số liệu nhập khẩu của mã hàng hóa 2811.29.90 (mặt hàng N₂O) định kỳ theo tháng cho Cục An toàn thực phẩm, thông tin cung cấp gồm: Tên, mã số thuế của doanh nghiệp nhập khẩu, tên hàng nhập khẩu, đơn vị tính, khối lượng nhập khẩu…