Hải quan khu vực XVI: Phối hợp liên ngành tạo "thế trận" chống buôn lậu, ma túy

Chi cục Hải quan khu vực XVI phối hợp bắt giữ vảy tê tê. Ảnh: Hải quan khu vực XVI.

Chủ động kiểm soát từ cửa khẩu

Địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực XVI trải rộng trên hai tỉnh Cao Bằng và Tuyên Quang, có nhiều cửa khẩu, khu vực biên giới tiếp giáp Trung Quốc.

Hoạt động xuất nhập khẩu tập trung chủ yếu tại các cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh, cửa khẩu Sóc Giang (tỉnh Cao Bằng); cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy và Hải quan Tuyên Quang (tỉnh Tuyên Quang).

Trong quý III, riêng kim ngạch xuất nhập khẩu và hàng hóa giám sát qua địa bàn đạt hơn 1,11 tỷ USD; lũy kế từ đầu năm đến 14/9 đạt gần 2,16 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ năm 2025.

Quy mô giao thương ngày càng lớn, cùng đặc thù tuyến biên giới dài, nhiều khu vực địa hình phức tạp đặt ra yêu cầu cao đối với nhiệm vụ vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa kiểm soát chặt chẽ hàng hóa, phương tiện và đấu tranh với các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, ma túy qua biên giới.

Điểm đáng chú ý trong công tác chống buôn lậu của Chi cục Hải quan khu vực XVI là cách tiếp cận theo hướng phòng ngừa từ sớm, từ xa, thay vì chỉ tập trung xử lý khi vi phạm đã xảy ra.

Theo đó, Chi cục Hải quan khu vực XVI tiếp tục quán triệt, triển khai các chỉ đạo của lãnh đạo các cấp, cấp ủy, chính quyền địa phương và Cục Hải quan về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Công tác tuần tra, kiểm soát được tăng cường, trong đó tập trung vào các tuyến, địa bàn trọng điểm nhằm kịp thời phát hiện, bắt giữ và xử lý vi phạm.

Một nhiệm vụ quan trọng được triển khai trong quý III là thực hiện Nghị định số 153/2026/NĐ-CP ngày 14/5/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung quy định về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan và trách nhiệm phối hợp trong phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, thông quan rà soát lại địa bàn hoạt động để tổ chức công tác kiểm soát phù hợp với phạm vi quản lý mới.

Kết quả thực tế cho thấy hiệu quả của các biện pháp kiểm soát. Trong quý III (từ 15/6 đến 14/9/2026), toàn Chi cục phát hiện, xử lý 27 vụ vi phạm hành chính, trị giá hàng hóa vi phạm hơn 52,84 tỷ đồng, số tiền xử phạt hơn 242,9 triệu đồng.

Trong các vụ vi phạm có 20 vụ liên quan vi phạm quy định về khai hải quan, 5 vụ vi phạm quy định về kiểm soát hải quan và 2 vụ vi phạm về thời hạn. Riêng địa bàn Cao Bằng chiếm 23/27 vụ, với trị giá vi phạm hơn 52,8 tỷ đồng.

Những con số nêu trên cho thấy công tác chống buôn lậu trong bối cảnh hiện nay không chỉ là phát hiện hàng hóa được vận chuyển trái phép qua đường mòn, lối mở.

Rủi ro vi phạm ngày càng hiện diện ngay trong hoạt động thương mại chính ngạch, thông qua khai báo về tên hàng, số lượng, thuế suất, điều kiện và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Điển hình, Hải quan cửa khẩu quốc tế Tà Lùng đã phát hiện, xử lý 3 vụ nhập khẩu hàng hóa không đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, với trị giá vi phạm gần 41,92 tỷ đồng, tổng tiền phạt 124 triệu đồng.

Hải quan cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy phát hiện một vụ khai sai thuế suất dẫn đến thiếu số thuế phải nộp; Hải quan cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh phát hiện một vụ khai sai về lượng đối với hàng hóa quá cảnh, trị giá vi phạm gần 490 triệu đồng…

Lũy kế từ đầu năm đến 14/9/2026, Chi cục Hải quan khu vực XVI đã chủ trì bắt giữ, xử lý 115 vụ. Trong đó, 111 vụ vi phạm hành chính có tổng trị giá hơn 72,35 tỷ đồng, số tiền xử phạt hơn 2 tỷ đồng; 4 vụ có dấu hiệu hình sự gồm 2 vụ ma túy, một vụ pháo và một vụ vảy tê tê. Riêng hai vụ ma túy, tang vật là 2.973,76 gram heroin.

Hải quan cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy phát hiện, thu giữ hàng đông lạnh nhập lậu. Ảnh: Hải quan khu vực XVI.

Chú trọng quản lý rủi ro và ứng dụng dữ liệu nghiệp vụ

Trên tuyến biên giới, đấu tranh với tội phạm ma túy đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Hải quan với Công an, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng chức năng. Đây cũng là điểm nổi bật trong kết quả của Chi cục Hải quan khu vực XVI.

Trong quý III, các đơn vị thuộc Chi cục đã phối hợp lực lượng ngoài ngành xử lý 8 vụ. Trong đó, Hải quan cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh phối hợp Công an xã Trà Lĩnh xử lý 2 vụ, bắt giữ 2 đối tượng, thu giữ heroin và pháo; Hải quan cửa khẩu quốc tế Tà Lùng phối hợp Công an xã Phục Hòa xử lý 4 vụ, bắt giữ 4 đối tượng, thu giữ heroin và ma túy tổng hợp dạng đá…

Đáng chú ý hơn, từ đầu năm đến 14/9, Chi cục đã phối hợp các lực lượng chức năng bắt giữ 27 vụ, trong đó có 12 vụ ma túy, tang vật gồm 1.287,48 gram heroin và 0,89 gram ma túy tổng hợp dạng đá; 6 vụ pháo với 230,5 kg tang vật; 2 vụ xuất nhập cảnh trái phép cùng nhiều vụ liên quan đến quặng, thực phẩm và nông sản.

Nếu tính cả các vụ Chi cục trực tiếp chủ trì và các vụ phối hợp, kết quả trên phản ánh vai trò của cơ quan Hải quan không chỉ tại khu vực cửa khẩu mà còn trong cơ chế chia sẻ thông tin, xác lập đối tượng, kiểm soát địa bàn và phối hợp đấu tranh chuyên án, vụ việc.

Trong bối cảnh phương thức, thủ đoạn vi phạm ngày càng đa dạng, việc triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ có vai trò hết sức quan trọng trong nâng cao hiệu quả đấu tranh, xử lý vi phạm.

Do đó, Chi cục cũng hết sức chú trọng công tác quản lý rủi ro và ứng dụng dữ liệu nghiệp vụ. Đơn vị đã chủ động thu thập, phân tích thông tin liên quan đến doanh nghiệp, cá nhân và mặt hàng xuất nhập khẩu để đánh giá rủi ro, từ đó đề xuất các biện pháp kiểm soát phù hợp.

Từ đầu năm đến 14/9/2026, toàn Chi cục xử lý 29.641 tờ khai, trong đó 482 tờ khai thuộc luồng Đỏ (kiểm tra thực tế hàng hóa), chiếm 1,63%; 8.892 tờ khai luồng Vàng (kiểm tra chi tiết hồ sơ), chiếm 30%.

Việc tập trung nguồn lực kiểm tra vào các lô hàng có dấu hiệu rủi ro cao giúp cơ quan Hải quan thực hiện đồng thời hai mục tiêu là vừa tạo thuận lợi đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật, vừa tăng cường kiểm soát đối với những đối tượng, mặt hàng có nguy cơ vi phạm.

Kết quả 3 quý vừa qua cho thấy công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và ma túy của Chi cục Hải quan khu vực XVI đang được triển khai đồng bộ, quyết liệt từ kiểm soát cửa khẩu, tuần tra địa bàn, quản lý rủi ro, thu thập thông tin và phối hợp liên ngành...

Đây là nền tảng quan trọng để đơn vị tiếp tục nâng cao hiệu quả kiểm soát trong những tháng cuối năm, thời điểm hoạt động thương mại biên giới thường gia tăng và nguy cơ lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu để thực hiện hành vi vi phạm cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với lực lượng Hải quan.