Lắng nghe để cải cách: Khi người nộp thuế là trung tâm của mọi quyết định

Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long: cải cách phải mang lại sự thuận tiện, hài lòng và niềm tin của người nộp thuế đối với cơ quan Thuế.

Cải cách không phải là đích đến, mà là hành trình không ngừng nghỉ

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long đã thẳng thắn chia sẻ một quan điểm mang tính đổi mới: Cải cách không đơn thuần là việc cắt giảm bớt vài loại giấy tờ hay rút ngắn thêm vài ngày giải quyết hồ sơ. Trong bối cảnh nền kinh tế số đang vận hành với tốc độ chóng mặt, sự thay đổi thực sự phải bắt đầu từ trong tư duy phục vụ, phương thức quản lý và chất lượng giải quyết công việc và trên hết là mang lại sự thuận tiện, hài lòng và niềm tin của người nộp thuế đối với cơ quan Thuế.

Phó cục trưởng Lê Long cũng nhấn mạnh “Cải cách không phải là đích đến mà là một quá trình liên tục, không ngừng hoàn thiện”. Mỗi phản ánh từ người dân, mỗi kiến nghị từ doanh nghiệp hay góp ý của các chuyên gia hay của chính đội ngũ công chức đều được xem là những thông tin quý báu để cơ quan Thuế nhận diện “điểm nghẽn”, từ đó đổi mới để phục vụ tốt hơn.

Nhìn lại giai đoạn 2025 - 2026, Phó chánh Văn phòng Cục Thuế Nguyễn Hữu Hùng cho biết, công tác cải cách thủ tục hành chính (TTHC) thuế đã đạt được những kết quả rất thực chất, dựa trên nền tảng chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ và Bộ Tài chính.

Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, Cục Thuế đã trình Bộ Tài chính ban hành 6 Quyết định, công bố mới 5 TTHC, sửa đổi 33 TTHC và mạnh dạn bãi bỏ 26 TTHC không còn phù hợp. Hiện nay, tổng số TTHC thuế đã được tinh gọn xuống còn 137 thủ tục. Điều đáng mừng là những nỗ lực này đã giúp chi phí tuân thủ TTHC của người dân và doanh nghiệp giảm tương ứng khoảng 51%, đồng thời thời gian giải quyết hồ sơ cũng giảm 27%.

Tuy nhiên, tham vọng của ngành Thuế chưa dừng lại ở đó. Với việc thực thi Luật Quản lý thuế mới, cơ quan Thuế đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để tham mưu cắt giảm sâu hơn nữa. Mục tiêu dự kiến là đưa số lượng TTHC xuống chỉ còn 122 thủ tục, hướng tới việc giảm tới 61% chi phí tuân thủ và 51% thời gian giải quyết so với năm 2024. Đây là những cam kết mạnh mẽ nhằm tạo ra một môi trường kinh doanh bình đẳng, thuận lợi cho sản xuất và kinh doanh.

Một trong những điểm sáng trong thời gian qua đó là sự thành công của chuyên mục “Lắng nghe để cải cách” được triển khai từ ngày 10/02/2026 trên Cổng Dịch vụ công ngành Thuế. Đây là kênh tiếp nhận ý kiến trực tiếp, giúp xóa bỏ khoảng cách giữa cơ quan Thuế và người nộp thuế.

Kết quả thu về thực sự ấn tượng với hơn 50.894 lượt tham gia khảo sát và trên 6.000 ý kiến góp ý chi tiết. Những con số này phản ánh niềm tin và kỳ vọng rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp. Theo kết quả khảo sát, có tới 84,9% người nộp thuế đánh giá chính sách thuế hiện nay cơ bản không có vướng mắc và 73,9% cảm thấy việc giải quyết các thủ tục là thuận tiện.

Mặc dù vậy, ngành Thuế vẫn hết sức cầu thị khi nhìn vào con số 60,67% đánh giá các ứng dụng quản lý thuế là thuận tiện. Điều này có nghĩa là vẫn còn gần 40% người dùng mong muốn sự cải thiện về trải nghiệm công nghệ. Đây chính là “dư địa” để ngành Thuế tiếp tục đầu tư và nâng cấp hệ thống trong tương lai.

Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) chia sẻ về những “điểm nghẽn” trong quá trình thực thi chính sách thuế

Nhận diện những “điểm nghẽn” thực tiễn

Tại hội thảo, các đại biểu đã dành phần lớn thời gian để thảo luận về những tồn tại, hạn chế đang gây khó cho doanh nghiệp.

Theo Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA): Hệ thống các nghị định và thông tư hướng dẫn luật thuế hiện nay được đánh giá là ban hành rất nhanh, quyết liệt và có tính đồng bộ cao. Tuy nhiên, tốc độ này tạo ra áp lực lớn cho cả người nộp thuế và cơ quan Thuế trong việc đọc hiểu, so sánh và tuân thủ các quy định mới.

Thêm vào đó vẫn còn tình trạng cùng một vấn đề nhưng mỗi cơ quan Thuế lại hướng dẫn một cách khác nhau, gây khó khăn cho việc thực hiện của người dân và doanh nghiệp. Do đó, Hội Tư vấn thuế đề xuất cần có một tổ hỗ trợ mang tính chất tư vấn cho các cơ quan Thuế địa phương và mở rộng cho cả các đại lý thuế để hướng dẫn xử lý thống nhất.

Công tác cải cách đối với doanh nghiệp rất tốt, trong khi nhóm cá nhân và hộ kinh doanh (chiếm khoảng 5-6 triệu người) vẫn còn rất nhiều dư địa để cải cách. Một cá nhân hiện phải làm việc với quá nhiều cơ quan Thuế khác nhau cho các nguồn thu nhập và nghĩa vụ thuế riêng biệt, gây ra sự phân mảnh và dễ dẫn đến sai sót. Để giải quyết điểm nghẽn này cần quản lý nghĩa vụ tổng thể của một cá nhân xuyên suốt thông qua mã định danh, thay vì chia nhỏ theo từng sắc thuế hay địa bàn.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội Mạc Quốc Anh nhấn mạnh, trong thời gian qua ngành Thuế đã đẩy mạnh cải cách xác lập định hướng quản lý dựa trên dữ liệu, quản trị rủi ro, tự động hóa và lấy người nộp thuế làm trung tâm với 7 nhóm định việc lớn mà ngành thuế đã làm được.

Thứ nhất là chuyển đổi tư duy từ quản lý thuế sang phục vụ, lấy người dân và người nộp thuế làm trung tâm.

Thứ hai là đẩy mạnh điện tử hóa các hoạt động quản lý thuế.

Thứ ba là triển khai hiệu quả hệ thống hóa đơn điện tử, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp.

Thứ tư là phát triển các ứng dụng di động để đưa dịch vụ thuế đến gần hơn với người dân.

Thứ năm là tự động hóa các quy trình hoàn thuế thu nhập cá nhân.

Thứ sáu là mô hình hóa và chủ động hóa công tác hỗ trợ người nộp thuế.

Thứ bảy là đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ và quản lý thuế dựa trên dữ liệu để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Tuy nhiên ông Mạc Quốc Anh cũng thẳng thắn chỉ ra một số “điểm nghẽn” trong công tác quản lý, đó là Một số quy trình xử lý hồ sơ điện tử vẫn còn mang tính thủ công. Trạng thái hồ sơ chưa phản ánh rõ ràng trách nhiệm của người xử lý. Chưa phân loại rõ ràng giữa lỗi kỹ thuật và hành vi gian lận (ví dụ: doanh nghiệp tự phát hiện sai sót và khai bổ sung vẫn bị xếp vào nhóm rủi ro như trường hợp cố tình che giấu doanh thu).

Tại hội nghị các đại biểu cũng chia sẻ một số khó khăn gặp phải trong thực tiễn như sự thiếu đồng bộ trong việc liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước. Thực tế vẫn xảy ra tình trạng người dân phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có trong cơ sở dữ liệu, gây lãng phí thời gian và làm chậm tiến độ giải quyết công việc.

Tiếp đó là áp lực về hạ tầng công nghệ. Dù các ứng dụng như eTax Mobile liên tục được cập nhật nhưng tình trạng nghẽn mạng, lỗi đường truyền do quá tải vẫn chưa được khắc phục triệt để, đặc biệt là vào các kỳ cao điểm quyết toán thuế.

Một vấn đề khác mang tính “nội tại” là dù số lượng thủ tục giảm, nhưng đôi khi đó chỉ là sự hợp nhất cơ học các thủ tục tương đồng, trong khi trình tự thực hiện thực tế vẫn còn phức tạp, chưa thực sự được đơn giản hóa từ “lõi”.

Bên cạnh đó, sự không đồng đều trong công tác cải cách giữa các địa phương và sự thiếu hụt nhân lực trực tiếp tại các địa bàn có khối lượng hồ sơ lớn cũng là những rào cản cần sớm có lời giải.

Sau khi lắng nghe ý kiến của các đại biểu, lãnh đạo Cục Thuế nhấn mạnh: Cải cách thực sự là khi người nộp thuế cảm thấy thuận lợi hơn, dễ thực hiện hơn và tiết kiệm thời gian, chi phí hơn. Thước đo của cải cách không nằm ở số lượng dịch vụ cung cấp trực tuyến mà nằm ở sự cảm nhận thực tế của mỗi cá nhân, tổ chức khi thực hiện nghĩa vụ thuế.

Lãnh đạo Cục Thuế cam kết sẽ tổng hợp tất cả các ý kiến đóng góp từ các chuyên gia, hiệp hội doanh nghiệp, các công ty kiểm toán và tư vấn thuế để xây dựng các giải pháp sát thực tiễn hơn. Mọi nỗ lực rà soát quy trình nghiệp vụ, nâng cao chất lượng ứng dụng công nghệ thông tin đều hướng tới mục tiêu xây dựng hình ảnh cơ quan thuế chuyên nghiệp, hiện đại và thân thiện.