Đưa hợp tác song phương đi vào thực chất
Theo đánh giá, năm 2025, Hải quan Việt Nam đã tiếp tục thúc đẩy quan hệ hợp tác với các cơ quan Hải quan nước láng giềng và các nước có quan hệ chiến lược, toàn diện đi vào thực chất, hiệu quả hơn, thể hiện qua việc đàm phán, ký kết các hiệp định/thỏa thuận về hợp tác hải quan, tăng cường trao đổi các đoàn cấp cao với các đối tác như Hoa Kỳ, Anh, Italia, Úc, Hàn Quốc.
 |
| Đại diện các quốc gia tham dự cuộc họp liên ngành cấp khu vực về công tác phòng, chống buôn bán trái phép rác thải nguy hại qua biên giới. Ảnh: CHQ |
| Đánh giá cho thấy, các dự án, chương trình này tập trung hỗ trợ cho Hải quan Việt Nam tăng cường năng lực kiểm soát và giám sát hàng hóa nguy hiểm đến sức khỏe, an ninh an toàn của cộng đồng (ma túy mới, tiền chất, vật liệu phóng xạ, hàng giả/hàng nhái…), cải thiện công tác trao đổi thông tin, phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, thiết bị giám sát, đào tạo chuyên sâu cho công chức hải quan và các lực lượng liên ngành về thực thi pháp luật, cũng như thiết lập và vận hành hệ thống cảnh báo, kiểm tra, soi chiếu hàng hóa. Trong đó, nổi bật là tiếp nhận hỗ trợ của Ủy ban kiểm soát ma túy trong thành lập Trung tâm xác định trọng điểm ma túy tại Cục Hải quan. |
Ngoài ra, để đạt hiệu quả, Hải quan Việt Nam đã tăng cường trao đổi thông tin và hợp tác về chuyên môn nghiệp vụ, hỗ trợ tăng cường năng lực và trao đổi tìm hiểu kinh nghiệm trong các lĩnh vực có mối quan tâm chung như quản lý hải quan tại cảng biển, chương trình doanh nghiệp ưu tiên, Cơ chế một cửa ASEAN, Cửa khẩu thông minh, kinh nghiệm chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong quản lý hải quan, kinh nghiệm quản lý hải quan tại sân bay, huấn luyện và sử dụng chó nghiệp vụ…
Kết quả nổi bật được thể hiện bằng việc: Ký hiệp định cấp Chính phủ về hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan giữa Chính phủ Việt Nam với Xri Lan-ca và với Vương quốc Anh và Bắc Ai-len. Chuẩn bị cho việc triển khai: Thí điểm mô hình Cửa khẩu thông minh với Hải quan Trung Quốc; trao đổi dữ liệu tờ lược khai điện tử với Hải quan Hoa Kỳ phục vụ công tác quản lý rủi ro và xác định trọng điểm; trao đổi các bước cần thiết để xem xét khả năng thực hiện trao đổi dữ liệu hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng biển với Hà Lan; trao đổi kinh nghiệm mô hình quản lý sân bay và thực hiện Hải quan số với Hải quan Hàn Quốc.
Cục Hải quan khẳng định, quan hệ hợp tác song phương đã được mở rộng phạm vi, tăng cường về chiều sâu thông qua các hiệp định, thỏa thuận hợp tác được ký kết cũng như các hoạt động, sáng kiến hợp tác cụ thể.
Thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ trong hợp tác đa phương
Theo Cục Hải quan, năm 2025, Hải quan Việt Nam đã đảm bảo thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ, lợi ích và phát huy vai trò chủ động, tích cực của Hải quan Việt Nam tại các tổ chức, diễn đàn quốc tế và khu vực như Tổ chức Hải quan thế giới (WCO), Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC)…
Trong WCO, Hải quan Việt Nam tích cực tham gia xây dựng chính sách, chiến lược và định hướng phát triển cũng như các sáng kiến, chuẩn mực, khuyến nghị của WCO; tham gia điều phối 1 lĩnh vực ưu tiên về “khả năng thích ứng và chuyển đổi của cơ quan Hải quan” của Kế hoạch chiến lược khu vực châu Á Thái Bình Dương của WCO giai đoạn 2024-2026.
| Có thể nói, Hải quan Việt Nam luôn tích cực chủ trì xây dựng phương án đàm phán nội dung về hải quan và tạo thuận lợi thương mại, chuyển tải bất hợp pháp và hợp tác lẩn tránh thuế trong khuôn khổ Hiệp định song phương về Thương mại Đối ứng Việt Nam – Hoa Kỳ. Chủ trì và tham gia đàm phán Chương Quản lý Hải quan và Tạo thuận lợi thương mại trong Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Canada, Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Ấn Độ nâng cấp, Hiệp định thương mại ưu đãi giữa Việt Nam và Pakistan, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam và khối EFTA… Đặc biệt, Hải quan Việt Nam đã duy trì triển khai nghiêm túc các cam kết trong Hiệp định Tạo thuận lợi thương mại của WTO và 17 hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia song song với tiến trình nội luật hóa, sửa đổi, hoàn thiện hệ thống pháp luật hải quan. |
Đáng chú ý, đại diện Hải quan Việt Nam tại WCO tiếp tục được tín nhiệm lựa chọn là Chủ tịch Ủy ban Kỹ thuật Thường trực của WCO cho giai đoạn từ tháng 4/2025 - 4/2026.
Ngoài ra, trong ASEAN, Hải quan Việt Nam đã thực hiện thành công nhiệm vụ Chủ tọa điều hành Hội nghị Ủy ban điều phối Hải quan ASEAN lần thứ 42 và hoàn thành vai trò Chủ tịch Hải quan ASEAN nhiệm kỳ từ tháng 6/2024 – 5/2025. Đảm nhiệm vai trò nước điều phối Chương trình hành động về “Quan hệ Đối tác với Khu vực tư nhân” trong khuôn khổ Kế hoạch Chiến lược phát triển Hải quan ASEAN giai đoạn 2026-2030.
Song song với đó, Hải quan Việt Nam đã tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các cam kết hội nhập hải quan trong ASEAN gồm Cơ chế một cửa ASEAN, Hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN và Công nhận lẫn nhau doanh nghiệp ưu tiên trong ASEAN.
Trong WTO, Hải quan Việt Nam đã tích cực thực hiện báo cáo đánh giá phục vụ rà soát chính sách thương mại của WTO lần thứ 3 đối với Việt Nam…
Liên quan đến quá trình đàm phán và thực thi cam kết quốc tế, Hải quan Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò trong việc tham gia đàm phán và thực thi các cam kết về hải quan và tạo thuận lợi thương mại tại các hiệp định/thỏa thuận thương mại/thương mại tự do song phương và đa phương.
 |
| Phó Cục trưởng Cục Hải quan Việt Nam Lưu Mạnh Tưởng và Phó Cao ủy ABF ký Tuyên bố Ý định hợp tác. |
Bên cạnh đó, Cục Hải quan cũng chủ động, tích cực tham gia các chương trình, dự án, chiến dịch trong lĩnh vực kiểm soát, đảm bảo an ninh an toàn thương mại với các tổ chức và đối tác quốc tế như: Ủy ban kiểm soát ma túy quốc tế, Văn phòng liên hợp quốc về phòng chống ma túy và tội phạm, Cục Phòng chống ma túy và Thực thi pháp luật quốc tế thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ…
Ở cấp độ đa phương, Hải quan Việt Nam đã nỗ lực thể hiện là một thành viên tích cực, có trách nhiệm trong việc đóng góp vào việc hình thành các chuẩn mực, định hình hoạt động và khởi xướng, điều phối các sáng kiến trên bình diện khu vực và toàn cầu, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế, vai trò ngày càng gia tăng của Hải quan Việt Nam trên các diễn đàn đa phương, chủ động nghiên cứu các chuẩn mực, kinh nghiệm quốc tế vào thực tiễn hoạt động trong nước, xây dựng các báo cáo chuyên đề tổng hợp kinh nghiệm quốc tế.
Theo đại diện Cục Hải quan, các nỗ lực trong tham gia đàm phán và thực thi các cam kết quốc tế, đặc biệt là trong đàm phán Hiệp định Thương mại Đối ứng với Hoa Kỳ và các hiệp định thương mại tự do trong năm 2025 góp phần không nhỏ thúc đẩy thương mại cân bằng, hài hòa của Việt Nam với các nước trên thế giới, đảm bảo lợi thế cạnh tranh quốc gia, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế đất nước. Điển hình, việc khai thác nguồn lực hỗ trợ kỹ thuật từ các đối tác Hoa Kỳ, Nhật Bản, Anh…và các chương trình, dự án đã hỗ trợ Hải quan Việt Nam trong việc phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, một số trang thiết bị phục vụ công tác kiểm soát, cũng như hoạt động đào tạo, xây dựng năng lực.
| Thời gian tới, Hải quan Việt Nam sẽ tiếp tục tổ chức triển khai Kế hoạch hợp tác và hội nhập quốc tế của ngành Hải quan giai đoạn 2026-2030, gắn liền với việc triển khai Kế hoạch hành động của Bộ Tài chính và Chương trình hành động của Chính phủ triển khai thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 24/01/2025. Tăng cường hiệu quả, hiệu lực của hoạt động hợp tác song phương qua các hoạt động như: Trao đổi các đoàn cấp cao với các đối tác trọng tâm; đàm phán, ký kết, triển khai các hiệp định/thỏa thuận song phương trong lĩnh vực hải quan, hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực nghiệp vụ, đặc biệt là trao đổi, xác minh thông tin phục vụ công tác chống buôn lậu, xác minh xuất xứ... Trọng tâm cơ quan Hải quan sẽ chú trọng đến việc ký và triển khai: Hiệp định hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan giữa Việt Nam và Trung Quốc; Bản ghi nhớ hợp tác trao đổi dữ liệu tờ lược khai với Hải quan Hoa Kỳ; Ý định thỏa thuận về trao đổi dữ liệu thực hiện mô hình thí điểm Cửa khẩu thông minh với Trung Quốc; triển khai thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên với Hàn Quốc. Hải quan Việt Nam cũng tăng cường vai trò, vị thế tại các diễn đàn hợp tác đa phương quan trọng như: WCO, ASEAN, APEC thông qua việc tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, chiến lược hoạt động trong các khuôn khổ hợp tác. Tiếp tục đảm nhiệm vai trò chủ trì, điều phối của một số Ủy ban/Nhóm làm việc của WCO, ASEAN; đóng góp cho việc xây dựng các thông lệ, chuẩn mực quốc tế trong các lĩnh vực nghiệp vụ. Tham gia đóng góp và ủng hộ cho các sáng kiến về quản lý hải quan hiện đại trong khuôn khổ Kế hoạch Chiến lược phát triển Hải quan APEC giai đoạn 2026-2029. Chuẩn bị cho việc chủ trì các cuộc họp của Tiểu ban Các vấn đề về hải quan (SCCP) trong năm APEC Việt Nam 2027. Xây dựng, hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động hợp tác, hội nhập quốc tế và đảm bảo thực thi các cam kết quốc tế, trọng tâm gồm đàm phán các nội dung về hải quan, tạo thuận lợi thương mại và hợp tác ngăn chặn lẩn tránh thuế trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Đối ứng Việt Nam – Hoa Kỳ, trong các hiệp định thương mại tự do/thỏa thuận thương mại ưu đãi. Triển khai các cam kết quốc tế đã ký kết; rà soát cam kết quốc tế và đưa vào kế hoạch nội luật hóa. |
