Hải quan Việt Nam đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chủ động hội nhập

Hải quan Việt Nam tham gia phiên họp Hội đồng lần thứ 147/148 của Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) tại Bỉ vào cuối tháng 6/2026.

Dấu ấn đột phá từ các thỏa thuận chiến lược

Giai đoạn nửa đầu năm chứng kiến những bước tiến mang tính bước ngoặt của Cục Hải quan trong việc hoàn thiện cơ sở pháp lý quốc tế. Nổi bật nhất là việc ký kết Hiệp định cấp Chính phủ về hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan giữa Việt Nam và Trung Quốc nhân chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 4/2026. Đây là nền tảng vững chắc để hai bên triển khai thí điểm trao đổi dữ liệu điện tử qua mô hình Cửa khẩu thông minh.

Song song đó, quan hệ với Hoa Kỳ tiếp tục đi vào chiều sâu với tần suất cao từ đầu năm. Bên lề Phiên họp Hội đồng Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) lần thứ 147/148 diễn ra tại Brussels (Bỉ) vào tháng 6/2026, Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ đã ký kết Bản ghi nhớ thực hiện sáng kiến về trao đổi điện tử thông tin tờ lược khai và vận chuyển hàng hóa. Đơn vị cũng phát huy vai trò tham mưu cốt lõi các nội dung đàm phán được Chính phủ giao tại Hiệp định Thương mại đối ứng Việt Nam - Hoa Kỳ, đồng thời kịp thời thực hiện báo cáo chuyên môn phản hồi các cáo buộc liên quan đến Đạo luật 301.

Cơ sở pháp lý cho các mối quan hệ song phương khác cũng được hoàn thiện vượt tiến độ khi Hiệp định tương trợ với Anh và Sri Lanka được phê duyệt sớm hơn dự kiến. Cục Hải quan đã tổ chức đợt khảo sát tại Hà Lan nhằm xây dựng Báo cáo đánh giá khả thi về cơ chế trao đổi thông tin hàng hóa qua cảng biển; thống nhất với Hải quan Nga trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đàm phán Bản ghi nhớ về hợp tác chống buôn lậu và gian lận thương mại; trao đổi với Hải quan Đức hoàn thiện dự thảo Tuyên bố ý định hợp tác chung và làm việc với phía Hàn Quốc nhằm thúc đẩy các nội dung về Doanh nghiệp ưu tiên, Hệ thống trao đổi chứng nhận xuất xứ điện tử (EODES).

Công tác chuẩn bị nội dung phục vụ các đoàn công tác cấp cao của Lãnh đạo Nhà nước và Chính phủ thăm Hoa Kỳ, Trung Quốc, Thái Lan, Singapore, Philippines cũng được triển khai chu đáo.

Trên bình diện đa phương, Việt Nam khẳng định vị thế thành viên trách nhiệm khi tham dự 15 cuộc họp định kỳ của ASEAN, đặc biệt là chủ trì đăng cai Cuộc họp lần thứ 40 của Nhóm làm việc về Thủ tục hải quan và Tạo thuận lợi thương mại vào tháng 3/2026. Đơn vị cũng tham gia 7 cuộc họp của WCO, trình bày về ưu tiên 4 của Kế hoạch Chiến lược khu vực vào tháng 5/2026, đồng thời phối hợp tổ chức Hội thảo quốc gia về quản lý rủi ro và phòng, chống buôn bán trái phép các loài động, thực vật hoang dã tại Hải Phòng.

Tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), việc chủ động đóng góp ý kiến thực chất tại cuộc họp Tiểu ban Hải quan (SCCP1) ở Trung Quốc vào tháng 2 chính là bước đệm hướng tới vai trò chủ nhà đăng cai năm 2027.

Tiếp nhận nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi

Nhằm chuyển hóa các cam kết thành hành động cụ thể, Cục Hải quan đặc biệt chú trọng tiếp nhận tài trợ quốc tế và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong tầm nhìn dài hạn.

Đáng chú ý, đơn vị đã tiếp nhận tài sản viện trợ cho Nhóm xác định trọng điểm ma túy thuộc Chi cục Điều tra chống buôn lậu do Ủy ban Kiểm soát Ma túy Quốc tế (INCB) tài trợ, tổ chức tập huấn thực hành ngay cho công chức nhằm tối ưu hóa việc ứng dụng trang thiết bị hiện đại vào công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.

Phối hợp với Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC), cán bộ hải quan đã tham gia 8 cuộc họp, hội thảo chuyên sâu về kiểm soát chất nguy hiểm, tội phạm thủy sản, động vật hoang dã, giám sát hành khách và hàng hóa. Lực lượng thực thi pháp luật trên biển cũng được nâng cao năng lực thông qua kế hoạch triển khai Gói viện trợ và giáo trình dài hạn do Cục Phòng chống ma túy và Pháp luật quốc tế Hoa Kỳ (INL) tài trợ.

Đại diện Hải quan Việt Nam, ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng tham gia và trình bày Báo cáo việc thực hiện nội dung ưu tiên về “Khả năng thích ứng và chuyển đổi của cơ quan Hải quan nhằm đáp ứng với các thách thức của thương mại quốc tế” tại Hội nghị Tổng cục trưởng khu vực châu Á Thái Bình Dương của WCO lần thứ 27, diễn ra ở Hồng Kông từ ngày 18-21/5/2026.

Về mặt công nghệ, Cục Hải quan đã làm việc với nhóm chuyên gia kỹ thuật Hoa Kỳ trong khuôn khổ Dự án Megaports để kết nối máy chủ hệ thống quản lý phóng xạ tập trung với hệ thống phát hiện phóng xạ tại Cảng Cát Lái và Cảng Cái Mép, bảo đảm vận hành đồng bộ và nâng cao hiệu quả giám sát.

Ngoài ra, các hoạt động trao đổi nghiệp vụ với Nhật Bản, Hàn Quốc, Hà Lan đã giúp kiểm soát tốt gian lận xuất xứ, đồng thời mang lại nhiều kinh nghiệm thiết thực để nghiên cứu áp dụng vào lộ trình xây dựng Hải quan số.

Tăng cường chia sẻ thông tin, hướng tới Hải quan số

Mặc dù đạt kết quả toàn diện, Cục Hải quan nhận định những tháng cuối năm sẽ đối mặt với nhiều áp lực từ rào cản thuế quan và biến động địa chính trị. Quán triệt tinh thần chủ động, ông Nguyễn Văn Thọ, Cục trưởng Cục Hải quan chỉ đạo, toàn Ngành cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế song phương và đa phương, chủ động tham gia các cơ chế hợp tác trong khuôn khổ ASEAN, WCO, APEC, đồng thời tăng cường trao đổi, chia sẻ thông tin với các đối tác lớn nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và hội nhập sâu rộng.

Cụ thể hóa chỉ đạo, trong nửa cuối năm, các hoạt động hợp tác với Trung Quốc và Hoa Kỳ tiếp tục đóng vai trò trọng tâm. Với Hoa Kỳ, Cục Hải quan tập trung hoàn thiện thủ tục ký kết Bản ghi nhớ FECDEP (Chương trình trao đổi dữ liệu điện tử với nước ngoài), tăng cường chống chuyển tải bất hợp pháp và phối hợp xử lý cáo buộc Đạo luật 301.

Với Trung Quốc, đơn vị tập trung triển khai Hiệp định cấp Chính phủ và thí điểm Cửa khẩu thông minh. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn kiện hợp tác với Nga, Đức, Canada và học hỏi mô hình từ các nước có hệ thống quản lý hiện đại để ứng dụng vào tiến trình số hóa.

Ở cấp độ đa phương, Hải quan Việt Nam cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tại WCO, ASEAN và thể hiện vai trò tích cực tại các phiên họp APEC để chuẩn bị chu đáo cho năm chủ nhà 2027.

Đồng thời, đơn vị tiếp tục theo dõi sát tiến trình đàm phán nội dung Thủ tục hải quan và Tạo thuận lợi thương mại trong các khuôn khổ nâng cấp Hiệp định (AITIGA, AKFTA, CPTPP) cũng như các đối tác mới (EFTA, MERCOSUR). Các chương trình phối hợp với UNODC, INCB, INL, EXBS và Dự án Megaports sẽ tiếp tục được duy trì theo kế hoạch nhằm xây dựng đội ngũ hải quan tinh nhuệ, đáp ứng tốt các thách thức trong tình hình mới.