Hải quan khu vực X: Triển vọng hoàn thành chỉ tiêu phấn đấu về thu ngân sách

Hoạt động nghiệp vụ tại Hải quan khu vực X. Ảnh: Trung Kiên.

Vượt dự toán nhờ nguồn thu từ dầu thô

Theo Chi cục Hải quan khu vực X, số thu ngân sách nhà nước lũy kế từ đầu năm đến ngày 14/9/2026 của đơn vị đạt 19.469,24 tỷ đồng, bằng 105,2% dự toán cả năm (dự toán 18.506 tỷ đồng) và đạt khoảng 88% chỉ tiêu phấn đấu (22.125 tỷ đồng) do Cục Hải quan giao.

So với cùng kỳ năm 2025, số thu của đơn vị tăng khoảng 33%. Đây là kết quả đáng chú ý khi năm 2026 vẫn còn hơn ba tháng mới kết thúc.

Chi cục Hải quan khu vực X ước tính số thu đến hết tháng 9 đạt 20.268,55 tỷ đồng. Nếu đạt mức này, đơn vị sẽ vượt dự toán năm khoảng 1.762,55 tỷ đồng, tương ứng 9,5%; đồng thời hoàn thành khoảng 91,6% chỉ tiêu phấn đấu.

Những con số nêu trên cho thấy tiến độ thu thuận lợi, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phân tích kỹ cơ cấu nguồn thu trước khi dự báo kết quả cả năm.

Trong cơ cấu thu ngân sách của đơn vị, địa bàn tỉnh Thanh Hóa đóng góp chủ yếu. Đến ngày 14/9, số thu từ hoạt động xuất nhập khẩu tại tỉnh Thanh Hóa đạt khoảng 19.422 tỷ đồng, tăng 33,3% so với cùng kỳ năm trước. Chi cục ước số thu trên địa bàn Thanh Hóa đến hết tháng 9 đạt 20.220,97 tỷ đồng.

Trong khi đó, tỉnh Sơn La thu 46,84 tỷ đồng đến ngày 14/9, tăng 281,3% so với cùng kỳ. Tuy quy mô còn nhỏ so với địa bàn tỉnh Thanh Hóa, song kết quả này đã thể hiện nỗ lực lớn của cơ quan Hải quan khi kết quả vượt xa cả dự toán và chỉ tiêu phấn đấu được giao.

Hiện nay, nguồn thu lớn nhất của Chi cục Hải quan khu vực X là dầu thô nhập khẩu phục vụ nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn.

Cụ thể, riêng nguồn thu từ dầu thô đạt 15.851,95 tỷ đồng (sau khi trừ khoản hoàn thuế giá trị gia tăng 110,77 tỷ đồng), chiếm 82,8% số thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn Thanh Hóa.

Nguồn thu tập trung vào một mặt hàng và một hoạt động sản xuất quy mô lớn đã tạo lực đẩy rõ rệt cho tiến độ thực hiện dự toán. Tuy vậy, việc phụ thuốc lớn vào 1 nguồn thu chính là dầu thô cũng đặt ra không ít thách thức cho Chi cục Hải quan khu vực X trong việc dự báo, đánh giá về số thu những tháng cuối năm 2026 cũng như xây dựng dự toán thu của năm 2027. Bởi, thực tế, giá dầu thô thề giới liên tục biến động và rất khó có dự báo.

Cùng với nguồn thu chủ lực, hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tiếp tục mở rộng cũng đóng góp đáng kể vào kết quả thu ngân sách của Chi cục.

Đến ngày 14/9, Chi cục đã làm thủ tục cho 194.630 tờ khai, tăng 31% so với cùng kỳ năm trước; trong đó có 94.563 tờ khai xuất khẩu và 100.067 tờ khai nhập khẩu.

Số tờ khai nhập khẩu tăng 44%, cao hơn mức tăng 29% của xuất khẩu. Lượng công việc gia tăng vừa phản ánh nhu cầu giao thương, vừa đòi hỏi đơn vị duy trì tốc độ xử lý thủ tục và kiểm soát chặt việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Để quản lý số thu một cách hiệu quả, Chi cục đã thường xuyên theo dõi tiến độ thu tại các đơn vị trực thuộc, rà soát mã số, thuế suất, trị giá hải quan và quản lý nợ thuế…

Những biện pháp nêu trên có ý nghĩa quan trọng trong việc thu đúng, thu đủ, đặc biệt khi số thu lớn tập trung vào hàng nhập khẩu có trị giá cao. Đồng thời, việc giải quyết kịp thời vướng mắc cho doanh nghiệp, duy trì hoạt động thông quan thông suốt là điều kiện để nuôi dưỡng nguồn thu từ các hoạt động xuất nhập khẩu thường xuyên.

Cảng Nghi Sơn, Thanh Hóa- địa bàn xuất nhập khẩu sôi động và đóng góp nguồn thu lớn nhất của Chi cục Hải quan khu vực X. Ảnh: Trung Kiên.

Mục tiêu 22.125 tỷ đồng trong tầm tay

Từ mức ước thu 20.268,55 tỷ đồng đến hết tháng 9, Chi cục cần thu thêm khoảng 1.856,45 tỷ đồng trong quý IV, bình quân gần 619 tỷ đồng mỗi tháng, để hoàn thành chỉ tiêu phấn đấu 22.125 tỷ đồng.

Xét thuần túy về tiến độ, đây là mức cần đạt thấp hơn đáng kể so với bình quân số thu trong 9 tháng của năm 2026. Do đó, triển vọng hoàn thành chỉ tiêu phấn đấu là tích cực nếu hoạt động nhập khẩu dầu thô và nộp thuế tiếp diễn theo kế hoạch.

Tuy vậy, không việc lấy bình quân số thu 9 tháng để nhân lên thành dự báo chắc chắn cho cả năm là không hề đơn giản như việc làm phép tính số học bình thường.

Như đề cập ở trên, với tỷ trọng lớn của dầu thô, trong khi giá cả mặt hàng này thường xuyên biến động nên số thu có thể biến động mạnh theo lịch nhập hàng, trị giá khai báo, giá dầu và các khoản hoàn thuế phát sinh...

Do đó, chỉ cần một số lô hàng lớn dịch chuyển thời điểm làm thủ tục hoặc nộp thuế sang năm sau, kết quả quý IV có thể khác đáng kể so với phép tính theo tốc độ bình quân.

Vì thế, mức 22.125 tỷ đồng là mốc dự báo có điều kiện phù hợp hơn một con số thu cuối năm khẳng định trước. Nếu quý IV duy trì nguồn thu tối thiểu khoảng 1.856 tỷ đồng, Chi cục sẽ hoàn thành chỉ tiêu phấn đấu; số thu cao hơn mức này sẽ tạo phần vượt thêm.

Ngược lại, rủi ro chủ yếu nằm ở sự gián đoạn hoặc thay đổi thời điểm phát sinh nguồn thu dầu thô, bởi các khoản thu quy mô nhỏ khó bù đắp nhanh cho biến động của nguồn thu chính.

Chi cục Hải quan khu vực X dự báo thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục chịu sức ép từ biến động địa chính trị, xu hướng bảo hộ và yêu cầu ngày càng cao về xuất xứ, tiêu chuẩn hàng hóa.

Những yếu tố này có thể ảnh hưởng tới hoạt động của doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong quý cuối năm. Điều này đòi hỏi đơn vị phải tiếp tục cập nhật dự báo thu theo từng tháng, sát kế hoạch nhập khẩu của các doanh nghiệp đóng góp nguồn thu lớn và đặc biệt là tiến độ thực tế tại cảng Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Song song với việc theo dõi nguồn thu, vấn đề chống thất thu cần tiếp tục gắn với tạo thuận lợi thương mại. Chi cục xác định sẽ tăng cường kiểm tra trị giá, mã số, phân loại hàng hóa; rà soát hồ sơ miễn, giảm, hoàn thuế; quản lý và đôn đốc thu hồi nợ thuế theo quy định. Việc tập trung kiểm tra các trường hợp có rủi ro, đồng thời xử lý nhanh hồ sơ tuân thủ tốt, sẽ giúp bảo vệ nguồn thu mà không làm chậm dòng hàng.

Một hướng đi khác là mở rộng cơ sở thu trên địa bàn. Dầu thô đã tạo kết quả nổi bật trong 9 tháng, nhưng nguồn thu bền vững hơn đòi hỏi hoạt động xuất nhập khẩu của nhiều nhóm doanh nghiệp cùng phát triển.

Để thực hiện tốt hướng đi này, Chi cục Hải quan khu vực X đã và đang tích cực tuyên truyền chính sách, tháo gỡ vướng mắc thủ tục và khuyến khích doanh nghiệp làm thủ tục tại địa bàn sẽ góp phần bổ sung nguồn thu từ những mặt hàng, loại hình khác.

Với kết quả đã đạt được và nỗ lực của toàn đơn vị, Chi cục Hải quan khu vực X đang nỗ lực để hoàn thành chỉ tiêu phấn đấu thu ngân sách năm 2026.