Hải quan khu vực VII mở rộng kiểm soát, ngăn hàng lậu qua các mắt xích trung chuyển

Hoạt động nghiệp vụ của công chức Hải quan khu vực VII tại địa bàn quản lý. Ảnh: HQKV7.

Hé lộ nhiều thủ đoạn trên tuyến biên giới

9 kg vàng, hơn 4 tấn thực phẩm đông lạnh cùng nhiều thiết bị điện tử, thuốc lá nhập lậu, rượu và hàng tiêu dùng là những tang vật đáng chú ý được Hải quan khu vực VII phát hiện trong 10 tháng năm 2026. Đáng lưu ý, hàng hóa vi phạm không chỉ tập trung ở những mặt hàng tiêu dùng thông thường mà còn có cả hàng hóa giá trị cao và nhóm hàng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Theo lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực VII, từ đầu năm đến ngày 31/10/2026, đơn vị đã phát hiện, bắt giữ 76 vụ buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, với tổng trị giá tang vật là 40,578 tỷ đồng.

Tang vật thu giữ cho thấy tính chất đa dạng của các hành vi vi phạm, từ hàng tiêu dùng, thực phẩm, thiết bị điện tử đến những mặt hàng có giá trị cao hoặc tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Đáng chú ý là 9 kg vàng và hơn 4 tấn thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc hợp pháp, cùng nhiều mặt hàng như điện thoại thông minh, máy tính bảng, flycam, thuốc lá điện tử, thuốc lá nhập lậu và rượu.

Riêng trong tháng 10/2026, lực lượng Hải quan phát hiện, bắt giữ 6 vụ vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, trị giá tang vật hơn 145,61 triệu đồng. Hơn 1 tấn thực phẩm đông lạnh gồm xúc xích, lạp xưởng, thịt xiên, tôm hùm đất, trứng non, xúc xích ăn liền cùng điện thoại thông minh, túi xách, ba lô nằm trong số hàng hóa bị thu giữ.

Không chỉ đối mặt với các hành vi đưa hàng hóa trái phép qua biên giới, địa bàn quản lý của Hải quan khu vực VII còn tiềm ẩn nguy cơ về vận chuyển ma túy. Trên tuyến biên giới Điện Biên - Lào, từ đầu năm đến ngày 31/10/2026, đơn vị đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng bắt giữ 9 vụ việc liên quan đến ma túy. Tang vật gồm 10 bánh heroin, trọng lượng 3,50534 kg và 90.287 viên ma túy tổng hợp (hồng phiến), có tổng trọng lượng 8,12583 kg.

Ở lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính, Chi cục đã xử phạt 361 vụ, liên quan đến gian lận thuế, trị giá, thủ tục hải quan và vận chuyển trái phép hàng hóa, với tổng số tiền phạt gần 1,988 tỷ đồng.

Một kết quả nổi bật khác là đơn vị đã thực hiện 8 vụ chuyển nguồn tin, kiến nghị khởi tố, bằng 160% chỉ tiêu được giao (5 vụ). Kết quả này cho thấy, công tác kiểm soát của Chi cục không chỉ dừng ở phát hiện, xử lý vi phạm hành chính mà còn chú trọng nhận diện những vụ việc có dấu hiệu tội phạm để chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Để nhìn rõ hơn áp lực kiểm soát hàng hóa trái phép, cần đặt những kết quả trên trong đặc điểm địa bàn mà Hải quan khu vực VII đang quản lý. Sau khi sắp xếp tổ chức từ ngày 1/7/2025, địa bàn hoạt động của Đội Kiểm soát hải quan tập trung tại 3 tỉnh biên giới Lào Cai, Lai Châu và Điện Biên, với tổng chiều dài đường biên khoảng 582 km, tiếp giáp Trung Quốc và Lào.

Lực lượng Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai phối hợp với lực lượng Biên phòng phát hiện, thu giữ lượng lớn thực phẩm vận chuyển trái phép qua khu vực cách ly thuộc Trung tâm Quản lý cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Ảnh: HQKV7.

Đây là địa bàn chủ yếu là núi cao, rừng sâu, giao thông chia cắt, dân cư phân bố không đồng đều. Bên cạnh 3 cửa khẩu quốc tế còn có nhiều cửa khẩu phụ, lối mở, đường mòn và lối tắt qua biên giới. Điều kiện tự nhiên phức tạp khiến việc duy trì kiểm tra, kiểm soát liên tục trên toàn tuyến gặp nhiều trở ngại.

Lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực VII cho biết, qua nắm tình hình, đơn vị nhận diện hoạt động buôn lậu thường được tổ chức theo từng mắt xích. Đằng sau những người trực tiếp mang vác, vận chuyển hàng hóa thường là các đối tượng chủ mưu, cầm đầu có tiềm lực tài chính, am hiểu chính sách và có quan hệ với các đầu mối bên kia biên giới.

Đáng chú ý, người trực tiếp vận chuyển nhiều khi không phải chủ hàng mà là cư dân địa phương được thuê mướn, lôi kéo tham gia mang vác, đổi hàng hoặc vận chuyển thuê. Cách tổ chức này giúp các đối tượng chủ mưu hạn chế việc trực tiếp xuất hiện tại khu vực biên giới, đồng thời phân tán hàng hóa qua nhiều chặng để giảm nguy cơ bị phát hiện.

Một số trường hợp còn sử dụng thương lái, doanh nghiệp làm trung gian, lợi dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hợp thức hóa hàng hóa hoặc che giấu nguồn gốc. Hàng hóa được chia nhỏ, trà trộn trong các lô hàng nông sản, hàng tiêu dùng thông thường rồi vận chuyển qua đường mòn, lối mở, nhất là vào ban đêm.

Bên cạnh đó, các đối tượng còn tìm cách lợi dụng một số chính sách quản lý, ưu đãi đối với cư dân biên giới và các loại hình hoạt động xuất nhập khẩu như tạm nhập tái xuất, hàng mẫu, gửi hàng tại kho ngoại quan để thực hiện hành vi gian lận, che giấu nguồn gốc hàng hóa hoặc trốn tránh nghĩa vụ thuế và các quy định quản lý chuyên ngành.

Tại Lào Cai, thủ đoạn thuê hoặc nhờ cư dân biên giới đứng tên mua hàng, vận chuyển qua cửa khẩu rồi thu gom, tập kết để đưa vào nội địa tiếp tục được lực lượng Hải quan nhận diện.

Ngoài việc vận chuyển hàng hóa không khai báo, các đối tượng còn lợi dụng chênh lệch giá giữa hai thị trường để trục lợi, khai sai tên hàng, mã số, trị giá và xuất xứ nhằm giảm số thuế phải nộp hoặc tránh các biện pháp quản lý chuyên ngành. Những mặt hàng có giá trị cao nhưng không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp cũng đặt ra yêu cầu kiểm tra chặt chẽ hơn trong quá trình thông quan và giám sát.

Công chức Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai (Chi cục Hải quan khu vực VII) kiểm tra hàng hóa tại Trung tâm Logistics Kim Thành. Ảnh: T.H

Chủ động phòng ngừa, nâng hiệu quả chống buôn lậu vùng biên

Thủ đoạn buôn lậu ngày càng khó nhận diện khi hàng hóa không nhất thiết được vận chuyển thẳng từ biên giới vào nội địa mà thường trải qua nhiều công đoạn trung chuyển. Từ việc chia nhỏ lô hàng, thuê cư dân địa phương vận chuyển đến tập kết tại các địa điểm khác nhau trước khi đưa đi tiêu thụ, mỗi khâu đều có thể trở thành mắt xích giúp các đối tượng né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng. Điều này đặt ra yêu cầu kiểm soát không chỉ tại cửa khẩu mà còn phải bám sát toàn bộ quá trình vận chuyển hàng hóa sau khi qua biên giới.

Để chủ động phát hiện, ngăn chặn vi phạm, Chi cục Hải quan khu vực VII tập trung triển khai các biện pháp nghiệp vụ, tăng cường thu thập, phân tích thông tin nhằm xác định tuyến, địa bàn trọng điểm và những đối tượng có dấu hiệu nghi vấn. Công tác trinh sát, nắm tình hình được đẩy mạnh, đi cùng việc tăng số lượt và thời gian tuần tra tại các khu vực tiềm ẩn nguy cơ cao về vận chuyển hàng cấm, hàng nhập lậu. Trọng tâm là những địa bàn có đường mòn, lối mở và các tuyến biên giới giáp Lào, nơi điều kiện địa hình gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm soát.

Song song với hoạt động nghiệp vụ, Chi cục tổ chức thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính, Cục Hải quan, UBND các tỉnh Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên và Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả các cấp. Việc phối hợp giữa Hải quan với các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương được chú trọng thông qua trao đổi thông tin, nắm bắt diễn biến địa bàn, tổ chức tuần tra và xử lý các vụ việc phát sinh. Riêng tuyến Điện Biên - Lào, hoạt động phối hợp phòng, chống ma túy và vận chuyển hàng cấm tiếp tục được đơn vị tăng cường.

Cùng với nhiệm vụ ngăn chặn hàng nhập lậu, công tác kiểm soát hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng được đặt ra với yêu cầu cao hơn. Ngày 2/11/2026, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Văn bản số 11251/UBND-NC, đề nghị các sở, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này. Đối với hoạt động xuất nhập khẩu, Chi cục Hải quan khu vực VII được đề nghị tăng cường giám sát, phối hợp xử lý hàng hóa có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Công chức Hải quan khu vực VII bám địa bàn, tăng cường kiểm tra, tuần tra tại đường mòn, lối mở, khu vực hai bên cánh gà cửa khẩu. Ảnh: HQKV7.

Như vậy, yêu cầu kiểm soát hàng hóa qua biên giới không chỉ nằm ở việc phát hiện hàng không có nguồn gốc hợp pháp hoặc vi phạm nghĩa vụ khai báo, mà còn mở rộng sang việc nhận diện hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là khâu quan trọng nhằm ngăn hàng hóa vi phạm vượt qua biên giới, tiếp tục thâm nhập hệ thống phân phối và gây ảnh hưởng đến quyền lợi của doanh nghiệp, người tiêu dùng.

Ở góc độ phòng ngừa, Hải quan khu vực VII tiếp tục chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp và cư dân biên giới thực hiện đúng quy định về xuất nhập khẩu, nhất là các chính sách ưu đãi áp dụng đối với cư dân khu vực biên giới. Việc làm rõ phạm vi được hưởng chính sách, trách nhiệm của người tham gia giao dịch và những hành vi bị nghiêm cấm sẽ góp phần hạn chế tình trạng người dân bị các đầu nậu thuê mướn, lợi dụng đứng tên mua hàng hoặc vận chuyển hàng hóa trái phép.

Với địa bàn quản lý trải rộng trên ba tỉnh biên giới, có địa hình phức tạp và nhiều tuyến giao thương, công tác phòng, chống buôn lậu của Hải quan khu vực VII đặt ra yêu cầu ngày càng cao, không chỉ ở việc phát hiện, xử lý các vụ việc vi phạm mà còn ở khả năng nhận diện sớm phương thức, thủ đoạn và kiểm soát hiệu quả các mắt xích trung chuyển hàng hóa.

Việc chủ động nắm chắc tình hình địa bàn, tăng cường thu thập, phân tích thông tin, đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Qua đó, Hải quan khu vực VII vừa thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ an ninh, an toàn khu vực biên giới, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp, góp phần giữ gìn môi trường kinh doanh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp, người tiêu dùng.