 |
| Nghị quyết 79 tiếp tục khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế. Ảnh: Internet |
Tập trung nguồn lực đầu tư phát triển doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn
Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước đã đặt ra các mục tiêu rất cụ thể và tham vọng đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Đây là những mục tiêu ở mức cao, đòi hỏi sự nỗ lực lớn từ phía các doanh nghiệp cũng như cả cơ quan quản lý nhà nước.
Về những điểm đột phá của Nghị quyết 79, TS. Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, Nghị quyết 79 tiếp tục khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế - một quan điểm nhất quán đã được xác lập trong Hiến pháp và các kỳ Đại hội Đảng. Tuy nhiên, điểm mới là vai trò này được thể hiện toàn diện, rõ nét và cụ thể hơn.
Theo đó, điểm đột phá của Nghị quyết 79 là cách tiếp cận mới trong định vị kinh tế nhà nước. Nguồn lực nhà nước được yêu cầu hạch toán đầy đủ, vận hành theo nguyên tắc thị trường, nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.
Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu tách bạch rõ giữa việc sử dụng nguồn lực nhà nước để cung cấp hàng hóa, dịch vụ công, thực hiện nhiệm vụ chính trị với hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp. Điều này nhằm bảo đảm minh bạch, công bằng trong đánh giá hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.
Đáng chú ý, Nghị quyết 79 xác định tập trung nguồn lực đầu tư phát triển một số tập đoàn, DNNN quy mô lớn, có vai trò dẫn dắt trong các ngành then chốt, chiến lược; khuyến khích doanh nghiệp nhà nước đầu tư ra nước ngoài ở những lĩnh vực có lợi thế so sánh hoặc nhu cầu thị trường lớn.
Cùng với đó là định hướng cơ cấu lại đầu tư, kinh doanh vốn nhà nước theo hướng chuyên nghiệp, tiến tới hình thành mô hình quỹ đầu tư quốc gia; tập trung phát triển một số đơn vị sự nghiệp công lập quan trọng, có khả năng cạnh tranh quốc tế; đồng thời mở ra các không gian phát triển mới như kinh tế không gian, công nghiệp vũ trụ, các lĩnh vực công nghệ cao mà khu vực tư nhân chưa đủ điều kiện tham gia.
Theo TS Nguyễn Như Quỳnh, với Nghị quyết 79, vai trò của DNNN đã có sự thay đổi căn bản. Nếu trước đây DNNN được giao thực hiện vai trò chủ đạo trên diện rộng, thì nay được định vị tập trung vào một số ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược và giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt phát triển.
Đại diện Bộ Tài chính cho biết, đang khẩn trương xây dựng và lấy ý kiến đối với Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế nhà nước và Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện nghị quyết quan trọng này.
Vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp là yếu tố cốt lõi
Đánh giá về các mục tiêu trong phát triển DNNN, ông Doãn Thanh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết, Nghị quyết 79 đặt ra các mục tiêu rất cụ thể và tham vọng đối với khu vực DNNN. Đây là những mục tiêu ở mức cao, đòi hỏi sự nỗ lực lớn từ phía các doanh nghiệp.
Cụ thể, đến năm 2030, phấn đấu có khoảng 50 DNNN quy mô lớn nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất khu vực, trong đó có 1-3 doanh nghiệp lọt vào Top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới.
Xa hơn, đến năm 2045, mục tiêu có khoảng 60 doanh nghiệp trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn của khu vực và khoảng 5 doanh nghiệp nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất toàn cầu.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghị quyết 79 đã đề ra 14 nhóm giải pháp lớn. Trong đó, giải pháp đặc biệt quan trọng là tập trung đầu tư phát triển một số tập đoàn kinh tế, DNNN mạnh, quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược.
Nghị quyết cũng xác định rõ một số nhóm ngành, lĩnh vực trọng yếu, bao gồm: Quốc phòng, an ninh; năng lượng; vận tải, logistics; tài chính - ngân hàng; khoa học - công nghệ, điện tử - viễn thông, hạ tầng số; khai thác, chế biến khoáng sản chiến lược; hoá chất; xây dựng, vật liệu xây dựng; nông, lâm nghiệp.
Để có cơ sở lựa chọn đúng lĩnh vực và doanh nghiệp trọng điểm, ông Doãn Thanh Tuấn cho rằng, cần quan tâm một số nội dung trọng tâm.
Theo đó, đối với lĩnh vực trọng điểm, trước hết, các ngành, lĩnh vực được lựa chọn phải thực sự là “mạch máu” của nền kinh tế, có vai trò bảo đảm an ninh quốc gia, an ninh kinh tế và an sinh xã hội, đồng thời là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân không muốn hoặc chưa đủ điều kiện tham gia.
Bên cạnh đó, đây phải là các lĩnh vực có tính chiến lược đối với phát triển quốc gia, nơi khu vực tư nhân chưa đủ năng lực triển khai, do đó doanh nghiệp Nhà nước cần đóng vai trò mở đường, tạo nền tảng ban đầu. Đây cũng là những ngành có khả năng dẫn dắt chuỗi công nghiệp, tạo nền tảng để Việt Nam hình thành các ngành công nghiệp cốt lõi, có năng lực cạnh tranh.
Đối với các doanh nghiệp trọng điểm, ông Tuấn cho rằng, việc lựa chọn cần dựa trên các tiêu chí như: doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, lĩnh vực then chốt nêu trên; doanh nghiệp có quy mô đủ lớn, hoạt động hiệu quả, và đặc biệt có năng lực phát triển, làm chủ công nghệ nền tảng; có khả năng định hướng và dẫn dắt hoạt động của toàn ngành; có khả năng làm chủ chuỗi giá trị, đồng thời kết nối, dẫn dắt các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác cùng tham gia.
